Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Испан композиторы және пианиношы (1901–1999)
Spanish composer and pianist (1901–1999)
Хоакин Родриго Видре, Аранхуэз бақтарының 1-ші маркизі (xoaˈkin roˈðɾiɣo; 22 қараша 1901 – 6 шілде 1999), испан композиторы және виртуоз пианиношы болған. Ол ең көп танымал шығармасы – классикалық гитара репертуарының негізгі туындысы саналатын «Concierto de Aranjuez» концерті.
Joaquín Rodrigo Vidre, 1st Marquess of the Gardens of Aranjuez (xoaˈkin roˈðɾiɣo; 22 November 1901 – 6 July 1999), was a Spanish composer and a virtuoso pianist. He is best known for composing the Concierto de Aranjuez, a cornerstone of the classical guitar repertoire.
Өмір
Родриго Сагунтода (Валенсия) дүниеге келді. Үш жасында дифтерия ауруына шалдығып, көзінің толық көру қабілетін жоғалтты. Сегіз жасында сольфег, фортепиано және скрипканы оқыды, ал 16 жасынан бастап гармония мен композицияны үйренді. Испан гитарасын әмбебап концерттік аспап деңгейіне көтеріп, гитараға арналған музыкасымен танымал болғанымен, ол ешқашан бұл аспапта толыққанды шеберлікке жеткен жоқ. Ол шығармаларын Брайль әрпімен жазып, оларды басып шығару үшін транскрипциялаған. Родриго Валенсияда Франсиско Античтен, ал Париждегі Эколь Нормаль де Музикте Пол Дукастан музыка сабақтарын алды. Испанияға қысқа қайсып келгеннен кейін, ол Парижге музыка тарихын зерттеуге оралды, бірінші Морис Эммануэльдің, содан кейін Андре Пирроның басшылығымен. Оның алғашқы жарияланған шығармалары 1923 жылы жарық көрді. 1947 жылдан бастап Родриго Мадридтегі Комплутенсе университетінің Философия және әдебиет факультетінде Мануэль де Фалла атындағы Музыка кафедрасының профессоры болды. Оның шәкірттерінің ішінде түрік композиторы және пианині Юкссель Коптагель де бар. Оның ең танымал шығармасы – «Concierto de Aranjuez», ол 1939 жылы Парижде гитарист Реджино Сайнс де ла Маза үшін жазылған. Өмірінің соңында ол және оның әйелі Виктория бұл шығарманың олардың бірінші баласының түсік тастауына жауап ретінде жазылғанын мәлімдеді. Композиция гитара мен оркестрге арналған концерт. Орталық адажио бөлімі – ХХ ғасыр классикалық музыкасындағы ең танымал бөлімдердің бірі, гитара мен кор англездің өзара әрекеттесуі ерекше көзге түседі. Бұл бөлімді кейіннен джаз аранжировщигі Гил Эванс 1960 жылғы Майлс Дэвистің «Sketches of Spain» альбомы үшін бейімдеді. Никанор Забалетаның өтініші бойынша Родриго 1974 жылы арфа мен оркестрге арналған концертті бейімдеді және бұл бейімделуді Забалетаға арнады. Бұл концерттің сәттілігі көптеген белгілі солистерден тапсырыстар алуға әкелді, соның ішінде Никанор Забалетаға арналған арфа мен оркестрге арналған «Серенада» концерті. Джулиан Ллойд Веббер үшін Родриго виолончель мен оркестрге арналған «Concierto como un divertimento» шығармасын жазды. Флейташы Джеймс Галвей үшін Родриго флейта мен оркестрге арналған «Пасторальдық концерт» шығармасын жазды. 1954 жылы Андрес Сеговияның өтініші бойынша Родриго «Fantasía para un gentilhombre» шығармасын жазды. Оның төрт гитара мен оркестрге арналған «Concierto Andaluz» шығармасын Селедонио Ромеро өзіне және оның үш ұлына тапсырыс берді. Родригоның шығармаларының ішінде ең көп танылған және сынға ие болғандары – «Concierto de Aranjuez» және «Fantasía para un gentilhombre». Бұл екі шығарма көбінесе жазбаларда бірге ұсынылады.
Rodrigo was born in Sagunto (Valencia). At the age of three, he lost his sight completely after contracting diphtheria. At the age of eight he began to study solfège, piano, and violin and from the age of 16 he studied harmony and composition. Although distinguished by having raised the Spanish guitar to dignity as a universal concert instrument and that he is best known for his guitar music, he never mastered playing the instrument. He wrote his compositions in Braille and they were transcribed for publication. Rodrigo studied music under Francisco Antich in Valencia and under Paul Dukas at the École Normale de Musique in Paris. After briefly returning to Spain, he returned to Paris to study musicology, first under Maurice Emmanuel, and then under André Pirro. His first published compositions date from 1923. From 1947, Rodrigo was a professor of music history, holding the Manuel de Falla Chair of Music in the Faculty of Philosophy and Letters, at Complutense University of Madrid. Notable students include Yüksel Koptagel, Turkish composer and pianist. His most famous work, Concierto de Aranjuez, was composed in 1939 in Paris for the guitarist Regino Sainz de la Maza. In later life, he and his wife, Victoria, declared that the work was written as a response to the miscarriage of their first child. The composition is a concerto for guitar and orchestra. The central adagio movement is one of the most recognizable in twentieth century classical music, featuring the interplay of guitar with cor anglais. This movement was later adapted by the jazz arranger Gil Evans for the 1960 album "Sketches of Spain" by Miles Davis. At the request of Nicanor Zabaleta, Rodrigo adapted the concerto for the 1974 Harp and Orchestra Concerto and he dedicated the adaptation to Zabaleta. The success of this concerto led to commissions from a number of prominent soloists, including Nicanor Zabaleta, for whom Rodrigo dedicated his Concierto serenata for Harp and Orchestra. For Julian Lloyd Webber, Rodrigo composed his Concierto como un divertimento for cello and orchestra. For flutist James Galway, Rodrigo composed his Concierto pastoral for flute and orchestra. In 1954, Rodrigo composed Fantasía para un gentilhombre at the request of Andrés Segovia. His Concierto Andaluz, for four guitars and orchestra, was commissioned by Celedonio Romero for him and his three sons. Of Rodrigo's works, those that have achieved the greatest popular and critical success are his Concierto de Aranjuez and Fantasia para un gentilhombre. These two works are very often paired in recordings.
Құрметтер
1983 жылы ол композиция саласындағы Испанияның ең жоғары наградасы – Premio Nacional de Música сыйлығымен марапатталды. 1991 жылдың 30 желтоқсанында Родриго Испания королі Хуан Карлос I жарлығымен мұрагерлік титулмен, Аранхуэстің бақшаларының маркизі (Marqués de los Jardines de Aranjuez) атанды. 1996 жылы ол Испанияның ең жоғары азаматтық наградасы – Астурия ханзадасы сыйлығын алды. 1998 жылы Франция үкіметі оны Өнер мен әдебиет орденінің командирі етіп тағайындады.
He was awarded Spain's highest award for composition, the Premio Nacional de Música, in 1983. On 30 December 1991, Rodrigo was raised into the Spanish nobility by King Juan Carlos I with the hereditary title of Marqués de los Jardines de Aranjuez (English: Marquess of the Gardens of Aranjuez). He received the prestigious Prince of Asturias Award — Spain's highest civilian honor — in 1996. He was named Commander of the Order of Arts and Letters by the French government in 1998.