Фернандо Сор: Испан гитара виртуозы және композиторы
Fernando Sor
Фернандо Сор: испандық классикалық гитарашы, композитор (1778-1839). Опера, симфония, балеттер, гитара туындылары жазған. Биік шеберлік, романтикалық стиль.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Испаниялық классикалық гитарист және композитор (1778–1839)
Spanish classical guitarist and composer (1778–1839)
Фернандо Сор (14 ақпан 1778 – 10 шілде 1839 ж. шайылған) – классикалық дәуірдің соңы мен ерте романтика дәуірінің испандық классикалық гитарист және композиторы. Ол негізінен соло классикалық гитараға арналған музыка жазуымен танымал, сонымен қатар 19 жасында опера, үш симфония, гитара дуэттері, фортепиано музыкасы, әндер, месса және кем дегенде екі сәтті балет шығарды: жүзден астам қойылым көрсеткен «Зұңқыршін» және «Геркулес пен Омфале». Сор өзі де керемет классикалық гитарист болғандықтан – замандастары оны әлемдегі ең жақсы гитарист деп санаған. Дегенмен, Сордың музыкасының бір бөлігі, әсіресе оның танымал «Моцарттың «Das klinget so herrlich» операсына кіріспесі мен вариациялары», Op. 9, өте қиын. Қазіргі заманғы классикалық гитаристтерден ерекшелік ететін Сор бүгінгі танымал Торрес гитараларынан бұрынғы кішкентай, жіңішке «романтикалық» гитараларды қолданған. Ол оң қолының сақина саусағын «сирек» және «тек гармония үшін (ешуақша үшін ешқашан)» пайдаланған. Ол сол қолына тырнақ шашудан бас тартқан.
Fernando Sor (baptised 14 February 1778 – 10 July 1839) was a Spanish classical guitarist and composer of the late Classical era and early Romantic era. Best known for writing solo classical guitar music, he also composed an opera (at the age of 19), three symphonies, guitar duos, piano music, songs, a Mass, and at least two successful ballets: Cinderella, which received over one hundred performances, and Hercule et Omphale. Partly because Sor was himself such a classical guitar virtuoso—contemporaries considered him to be the best in the world On the other hand, some of Sor's music, not least his popular Introduction and Variations on Mozart's "Das klinget so herrlich" Op. 9, is fiendishly difficult. Unlike modern classical guitar players, Sor used the smaller, slimmer "Romantic" guitars predating today's familiar Torres instrument. He used the ring finger of his plucking hand "rarely" and "only for harmony (never for melody)." He eschewed the use of nails on that hand.
Атаудың өзгеруі
Сордың шығармалары әртүрлі елдерде жарияланғандықтан, оның есімі әртүрліше аударылып, оның жазылуында өзгерістер туды. Олардың ішінде Жозеф Фернандо Макарио Сорс, Фердинанд Сор, Фердинандо Сор және соңғы жылдары Ферран Сор есімдері болды. Оның тегі замандас құжаттарда да әртүрлі нұсқаларда кездеседі, және оның оларды бекіткені немесе қолданғаны туралы мәліметтер жоқ. Бірақ, оның әкесінің және атасының құжаттарында, соның ішінде Фернандоның бес атасы да көрсетілген, есімі әрқашан Сор деп жазылған, және бұл оның бес атасының біріне қатысты құжатта да осылай, ол табылган ең көне құжат.
As Sor's works were published in various countries, his name was translated, leading to variances in its spelling. These included Joseph Fernando Macario Sors, Ferdinand Sor, Ferdinando Sor and, in the last years, Ferran Sor. His family name appears in various forms in other contemporary documents as well, and there is not always a record of his having approved or used them. But in the file and marriage certificate of his grandfather, which includes Fernando's great grandfathers, the name always appears as Sor, and this is true too of the corresponding document for one of the great grandfathers, the oldest document yet found.
Испания
Барселонада жақсы жағдайдағы отбасында дүниеге келген ол, шүкіршілік рәсімінде Хосе Фернандо Макарио Сорс деп тіркелді, бірақ көптеген қолжазбалары мен басылған музыкалық шығармаларында Фернандо Сор немесе Фердинанд Сор деп аталады, тек кейбір жағдайларда ғана тегі Сорс деп көрсетіледі. Сор әскери мансапты ұзақ тарихы бар әулеттен шыққан және сол дәстүрді жалғастыруды ниеттенген, бірақ әкесі оны итальян операсымен таныстырғанда бұл ойдан бас тарды. Ол музыкаға ғашық болып, әскери амбицияларын ұмытты. Операмен қатар, Сордың әкесі оны гитарамен де таныстырды. Кішкентай кезінде Сордың ата-анасы оның музыкалық қабілетіне тым көп мән бермеді, себебі бұл оның латын тілін оқуынан алаңдатуы мүмкін деп қорқып жүрді. Сондықтан, жас Сор (әлі 11-ге толмаған) ата-анасын таң қалдыру үшін латын тілінде әндер жаза бастады. Ол тіпті музыканы жазу үшін өзіндік жүйе ойлап тапты, өйткені ол әлі арнайы білім алмаған еді. 11-12 жасқа келгенде, Барселона соборының басшысы жас Сордың талантын байқап, оны сол жердегі мектепке қабылдады. Бірақ көп ұзамай әкесі қайтыс болды, анасы оны соборда оқуын жалғастыру үшін қаржылай қолдаусыз қалдырды. Алайда, сол кезде Джозеф Арредондо, Санта-Мария-де-Монсерраттың атақты монастырінің жаңа аббаты, оның таланты туралы естіп, монастырьдегі хор мектебінде оқуға қаражат берді. Сор өзінің өмірінің соңғы он жылында жазған жазбаларында осы орынға қатты байланысқандығын және балалық шағы туралы жылы естеліктері бар екенін айтады. Бірақ анасы Сордың әскери немесе әкімшілік қызметтегі "таңдалған" жолынан алаңдап, достарының кеңесімен оны монастырьдан алып, төрт жылға әскери мектепке орналастырды. Бұл жағдай нашар болған жоқ, өйткені ол әскерде де музыка ойнауға және шығаруға көп уақыт тапты. 1808 жылы Наполеон Бонапарт Испанияға басып кірген кезде Сор гитараға ұлтшыл музыка жаза бастады, көбінесе патриоттық өлеңдермен бірге. Сор тіпті көшелерде наразылық әндерін орындаған әскери музыкалық топтардың құрамына кірді. Ол сонымен қатар Кордобада капитан болып тағайындалды және сол кезде француздықтарға қарсы шайқастарға қатысқан болуы мүмкін. Бірақ испан әскері жеңілгеннен кейін Сор басып алған үкіметте әкімшілік қызметке кірді. Ол басқа испандықтармен бірге, Францияның революциялық идеяларын қабылдап, Испанияны қорғаудан бас тартқандықтары үшін "франсесадо" деп аталады. 1813 жылы испандықтар француздарды ығыстырғаннан кейін, Сор және басқа франсесадолар жазадан қорқып, Испаниядан кетіп қалды. Ол Парижге кетті және енді туған еліне қайтып оралмады. Мәскеуде үш жыл тұрғаннан кейін ол Еуропаны аралап, концерттер беріп, барлық жердегі музыкалық орталарға енді. Оның соңғы шығармасы - 1837 жылы қайтыс болған қызының құрметіне арналған месса. Бұл оқиға бұрыннан аурулы болған Сорды күйзеліске түсірді, ол 1839 жылы тіл және тамақ ісігінен қайтыс болды.
Born in Barcelona to a fairly well off family, he was baptized as José Fernando Macario Sors, as recorded in the baptismal record, although in most of his manuscript and printed musical works he appears as Fernando Sor or Ferdinand Sor, and only in some cases does his surname appear as Sors. Sor was descended from a long line of career soldiers and intended to continue that legacy, but was distracted from this when his father introduced him to Italian opera. He fell in love with music and abandoned his military ambitions. Along with opera, Sor's father also introduced him to the guitar. At a young age, Sor's parents wouldn't give his musical abilities too much special attention, for fear it would distract from his Latin studies. Therefore, the young Sor (still not 11 years old) began to write songs to words in Latin to impress his parents. He even invented his own system for notating music, as he had not yet received formal training. When he reached the age of 11 or 12, the head of the Barcelona Cathedral took notice of young Sor's talent, and he was enrolled in the school there. Not long after, his father died, leaving his mother without the funds to continue his education at the Cathedral. However, at around the same time Joseph Arredondo, the new abbot of Santa Maria de Montserrat, the famous monastery, heard of his talent, and provided funds for him to attend the choir school located at the monastery. Sor reveals in writings, mainly from the last ten years of his life, that he was greatly attached to this place, and had fond, nostalgic memories of his childhood there. But his mother began to see that Sor was becoming greatly distracted from his "chosen" path in the military or administration and, following the advice of friends, took him out of the monastery and placed him in military school for four years. It was not a terrible turn of events, as he had much free time to play and compose music in the army as well. In 1808, when Napoleon Bonaparte invaded Spain, Sor began to write nationalistic music for the guitar, often accompanied by patriotic lyrics. Sor was even part of traveling military bands that would play protest music on the streets. He was also promoted to captain in Córdoba and may have fought battles against the French at this time. After the defeat of the Spanish army, however, Sor accepted an administrative post in the occupying government. Here he was to be officially labeled an afrancesado along with the other Spaniards who abandoned their defense of Spain to embrace the French Revolutionary ideas. After the Spanish repelled the French in 1813, Sor and other afrancesados left Spain for fear of retribution. He went to Paris, never to return to his home country again. After three years in Moscow, he traveled around Europe giving concerts and getting into music circles everywhere he went. His last work was a mass in honour of his daughter, who died in 1837. The event sent the already sickly Sor into serious depression, and he died in 1839, of tongue and throat cancer.
Музыка
Сордың танымал шығармаларының бірі – Моцарттың "Оп. 9" өндірісі, "Тақырып бойынша кіріспе және вариациялар". Ол 1791 жылы жазылған "Сақыллы флейта" операсынан "Das klinget so herrlich, das klinget so schön!" әуеніне негізделген.
One of Sor's popular compositions is his Introduction and Variations on a Theme by Mozart, Op. 9. It is based on the melody for "Das klinget so herrlich, das klinget so schön!" from The Magic Flute, composed in 1791.
Дидактикалық музыка
Сор өте шығармашыл және өз заманында кең танымал композитор болған. Одан аз дағдылы ойнаушылардың орындай алатындай материал жазуға зор талап болды. Ол жазған оқу материалдары гитараны үйренушілер үшін ғана емес, сонымен қатар олардың музыкалық құндылығымен де ерекшеленеді. Осы еңбектің көп бөлігі бірнеше opus нөмірлерімен (қиындық деңгейінің өсу ретімен) ұйымдастырылған: Op. 60 (25 сабақ), Op. 44 (24 сабақ), Op. 35 (24 жаттығу), Op. 31 (24 сабақ), Op. 6 (12 этюд) және Op. 29 (12 этюд).
Sor was a prolific and, in his time, quite popular composer. There was a great demand for him to compose material that was approachable by less accomplished players. The resulting body of instructional studies he produced is not only noteworthy for its value to students of the guitar, but for its inherent musicality. Much of this work is organized in several opus numbers (in increasing order of difficulty): Op. 60 (25 lessons), Op. 44 (24 lessons), Op. 35 (24 exercises), Op. 31 (24 lessons), Op. 6 (12 studies) and Op. 29 (12 studies).
Дидактикалық нұсқаулық
Сордың "Гитараға арналған әдістемесі" алғаш рет 1830 жылы Парижде жарық көрді және 1832 жылы А. Меррик оны "Испан гитарасы үшін әдістеме" деген атпен ағылшын тіліне аударды.
Sor's Méthode pour la Guitare was first published in Paris in 1830 and translated into English by A Merrick in 1832 under the title Method for the Spanish Guitar.
Sor қолданған аспаптар
Сор, сөзсіз, Пьер Рене Лакоттің гитараларында ойнаған, былай деп еске алған: "М. Лакоте, француз шебері, өз дарынынан өзге, маған еңбекке бейімділігі жоқ екенін дәлелдеген жалғыз адам". Лакоттың бірнеше гитараларында Сордың қолтаңбасы бар: "Фернандо Сор, каталониялық Парижде ақылдан безген адам, Рене Лакоттың бірнеше гитарасына қол қойды – мысалы, қазір Эдинбург университетінің тарихи музыкалық аспаптар жинағында (каталог нөмірі 2521) және жеке меншікте (1991 жылғы Лондонның ерте музыкалық аспап жасаушылар көрмесінде көрсетілген). Сор өз атын Лондонның Луи Панормо жасаған аспаптарына да берген. Дегенмен, бұл аспаптар сол кезде де, қазір де «Сор моделі» деп аталмаған. Сор қол қойған Лакоттың гитарасы Метрополитен өнер мұражайында қойылған. 1. Сор әдісінде былай дейді: "[ ] егер маған аспап керек болса, оны Малагадан Джозеф Мартинес немесе Лакоте мырзадан алған болар едім [ ] Мен әрқашан бағалаған гитаралар – Мадридтен Алонсо, Кадистен Пажес және Бенедиз, Малагадан Жозеф және Мануэль Мартинес, немесе соңғысының шәкірті және мұрагері Рада, сондай-ақ Париждің М. Лакоте. Басқалар жоқ демеймін, бірақ оларды сынап көрмегенімдіктен, мен білмейтін нәрсе туралы шешім қабылдай алмаймын". Әдісінде ол Лондонның «J. Panormo» және «Петербургтің Шрёдер мырзасы» өзінің басшылығымен бірнеше гитара жасағанын да айтады; бірақ олар туралы тек оның гитара дизайны идеяларына қатысты айтылуы қызық, ал бүгінде бұл идеялар ішінара сынға ұшырауда. Сордың дизайны бойынша жасалған гитаралар әлі табылған жоқ. Андрес Сеговия техниканың әр түрлі аспектілерін көрсететін жиырма зерттеуді таңдады; бұл зерттеулер қазір Фернандо Сордың ең танымал туындыларының бірі болып саналады.
Sor undoubtedly played guitars by Pierre René Lacôte, mentioning: "M. Lacote, a French maker, the only person who, besides his talents, has proved to me that he possesses the quality of not being inflexible to reasoning". Some guitars of Lacôte show Sor's signature: "Fernando Sor, the Catalan man was out of his mind in Paris has signed a number of guitars by René Lacôte – examples now survive in the Edinburgh University Collection of Historic Musical Instruments, cat. no. 2521; and in private ownership (exhibited at the Londen Early Music Instrument Makers Exhibition, 1991). Sor also lent his name to the instruments of Louis Panormo of London. However, in neither case is the instrument known, then or now, as a 'Sor model'." A guitar of Lacôte that was signed by Sor is displayed at the Metropolitan Museum of Art: 1. In his method, Sor mentions: "[ ] if I wanted an instrument, I would procure it from M. Joseph Martinez of Malaga, or from M. Lacote [ ]The guitars to which I have always given the preference are those of Alonzo of Madrid, Pagès and Benediz of Cadiz, Joseph and Manuel Martinez of Malaga, or Rada, successor and scholar of the latter, and those of M. Lacote of Paris. I do not say that others do not exist; but never having tried them, I cannot decide on that which I have no knowledge." In his method, he also mentions that "J. Panormo" of London and "Mr. Schroeder of Petersburgh", made some guitars under his direction; but it is curious that he mentions them only in regard to his own guitar design ideas, which are today partly critically viewed. Guitars made according to Sor's design have not yet been located. Andrés Segovia selected a set of twenty studies, each emphasizing a particular aspect of technique; these studies are now some of the best known works of Fernando Sor.
Таңдалған жазбалар
Фернандо Сор: Гитараға арналған толық этюдтер, Энеа Леоне орындауында, Brilliant Classics 94791 (үш дискілік жинақ, 2014). Оп. 6, 29, 31, 35, 44, 60 нөмірлерінің толық жинағын қамтиды.
Fernando Sor: Complete Studies for Guitar, performed by Enea Leone, on: Brilliant Classics 94791 (triple CD, 2014). Contains the complete Opp. 6, 29, 31, 35, 44, 60.
Fernando Sor's grave at the Cimetière de Montmartre: paris. fr (Plan of the cemetery – Sor's grave is located at Division 24, number 1) (see also landrucimetieres. fr)