Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Лесь Подерв'янский (Олександр Лесь Сергійович Подерв'янський, ; 1952 жылы Киевте туған) – украиналық суретші, ақын, драматург және сахна шебері. Ол абсурдты, өткір сатиралық және кейде ұятты қысқа пьесаларымен ең көп танымал. Олардың орташа ұзақтығы бес-он бес минутты құрайды, кейбір жағдайларда бұл көрсеткіш өзгеруі мүмкін. Подерв'янский Киевтегі зиялы топтардың арасында культ тұлға болып саналады.
Les Podervianskyi (Олександр «Лесь» Сергійович Подерв'янський, ; born 1952 in Kyiv) is a Ukrainian painter, poet, playwright and performer. He is most famous for his absurd, highly satirical, and at times obscene short plays. Their average duration is five to fifteen minutes, with some exceptions. Podervianskyi has a cult following among Kyiv intellectuals.
Мәдениеттік негіз
1968 жылы Киевтегі Республикалық көркем мектебін бітірді. 1976 жылы Киев көркем институтын бітірді (мамандығы: станокты және монументалды сурет, графика, театр суреті).
In 1968, he graduated from the Republican Art School in Kyiv. In 1976, he graduated from the Kyiv Art Institute (specialty: easel and monumental painting, graphics, theatrical painting).
Тіл
Подервянскийдің шығармалары оның әдебиетте қолданылмайтын, тікелей айтуға ұяларлық тілді жиі пайдалануы үшін сынға ұшырайды. Олардың көп бөлігі Суржык тілінде жазылған, көптеген дөрекі сөздер мен құбыжықтарды қамтиды, бұл оларды білімсіз адам жазғандай етіп көрсетеді. Көбінесе, шығармаларды оқудың жалғыз себебі олардың комедиялық әсері мен шығармашылықтағы қатыгез сөздерді есту болып көрінеді. Бірақ бұл солай емес. Шекспир, Ницше, даосизм және дзен буддизмінің философтарынан алынған көптеген цитаталар оның шығармаларындағы бірнеше интеллектуалдық деңгейлер туралы ой тудырады. Подервянскийдің бірқатар сөздері украин сленгіне енгенімен, ол кейіпкерлерінің кемшіліктерін және абсурдтығын көрсету үшін дөрекі тілді пайдаланады. Подервянский кейіпкерлеріне сай тілді мұқият таңдайды. Осылайша, өзіндік білімімен мақтансатын адам ғылыми көрінетін сұқақтарды айтады, ал қарапайым кейіпкерлер күрделі ойларды жеткізу үшін қарапайым сөздерді қолданады. Подервянскийдің шығармалары көбінесе автордың оқылымдарының аудиожазбалары түрінде танымал болғандықтан, оның дауысы мәтінге қосымша драматизм қосады.
Podervianskyi's works have often been criticized because of his use of vulgar unprintable language. They are written mostly in Surzhyk and include much swearing and obscenities, which make them appear as if they were composed by an uneducated person. Often it seems that the only reason one would read the works is for their comic impact and to hear creative swearing. But this is not the case. The numerous citations from Shakespeare, Nietzsche, Taoism and dzen buddhism philosophers give the idea of several intellectual layers in his works. Although a number of Podervianskyi's expressions have entered Ukrainian slang, he uses crude language to show the flaws and grotesqueness of his characters. Podervianskyi carefully matches up language with his characters. Thus a self made intellectual spouts scientific sounding nonsense, while more "straightforward" characters use simple words to express complex things. Because Podervianskyi's works are known primarily in the form of audio recordings of the author's recitals, his voice adds extra dramatic effect to the text.
Гамлет
Подверянскийдің "Гамлеті" – Уильям Шекспирдің "Гамлет" трагедиясының қысқа, сатирикалық қайтажазылуы, 1980-жылдардағы Кеңес Одағына өте ұқсайтын, қиял желісіндегі Данияда өрбиді. Баяғыда, кейіпкердің дінге, кек алуға, шындыққа немесе саясатқа қызығушылығы болмаған, ол тек ішіп мас болуды қалаған. Соңында ол барлығын, тіпті әкесін де өлтіреді, ал оны әйгілі психиатр Зигмунд Фрейд психиатриялық емханаға жеткізеді.
Podervianskyi's Hamlet is a short, satiric retelling of Hamlet by William Shakespeare, set in an imaginary Denmark that closely resembles the Soviet Union of the 1980s. A bored and indifferent hero doesn't care about religion, revenge, truth, or politics; all he wants is to get drunk. Eventually he kills everyone, including his father, and he is taken to an asylum by a famous psychiatrist Sigmund Freud.
Павлик Морозов
Ойын ұзаққа созылған (бір сағат) және Сибирь тайгасында өтеді, онда Кеңес жастары Пионерлер қозғалысының бір тобы, Құдайды жоқ екенін дәлелдеу үшін (Құдайды таба алмау арқылы) коммунистік шенеунік басшылығымен іздейді. Оқиғалар Алланың елшісі Микола Островскийді (совет жазушысы Николай Островскийге сілтеме) кездестірумен күрт өзгереді. Атеизмнен паганизмге жылдам ауысу адам мінез-құлқына елеулі әсер етпейді. Пьесаның атауы жас совет коммунисі, "шейіт" Павлик Морозовқа арналған.
A longer (one hour) play set in the Siberian taiga, where a group of members of the Soviet youth Pioneer Movement is led by a Communist official in search of God in order to prove (by not finding God) that God does not exist. Things rapidly change when God's messenger Mykola Ostrovsky (a reference to Soviet writer Nikolai Ostrovsky), is found in the process. The result of rapid change from atheism to paganism is minimal in terms of human behaviour. The name of the play refers to pioneer Pavlik Morozov, a young Soviet communist "martyr".
Кацапи
Төрт ресейлік турист орта деңгейдегі курорт қаласында (мүмкін, Феодосияда) теңіз жағасында, айқын москвалық акцентпен (аканье деп аталады) сөйлесіп демалып жатыр. Төрт украиндық азамат пойызбен қалаға жақындап келеді, Суржык тілінде сөйлеп, түрлі мәселелер, оқиғалар және ұлттарды бірдей жек көрумен талқылайды. Пойыз соңғы аялдамасына жеткенде, украиндықтар ресейліктерді кездестіріп, оларға шабуыл жасайды. Бұрын айтылғандай, бұл пойыз Владиславкадан Феодосияға қарай жүретін қала маңындағы пойыз болған. Кацаптар Новый Свитте (бәрі Қырымда) бейнеленген. Кацап (жекеше – Кацап) – украиндықтардың, әсіресе Украинада тұратын ресейліктерді қорлап айтатын этникалық атауы.
Four Russian tourists enjoy the seaside in mid level resort city (possibly Feodosiya), speaking with heavy Moscovite pronunciation (known as akanye). Four Ukrainian natives are approaching the city by train, speaking in Surzhyk and discussing various things, events and nations with equal enmity. As train arrives to the destination in the last act, the Ukrainians meet Russians and proceed to attack them. As said at , the train described was the suburban one heading from Vladislavovka back to Feodosiya. Katsaps were pictured being in Novyi Svit (everything of that is in Crimea). Katsapy (sing. Katsap) is a Ukrainian ethnic slur for Russians, particularly those residing in Ukraine.
Данко
Бұл пьеса ең қысқа пьесалардың бірі, сонымен бірге ресми емес әңгімелерде, қоғамдық сын әдебиеттерінде және БАҚ-та ең көп айтылып, сілтеме жасалатын туынды. Оның сюжеті – совет жазушысы Максим Горькийдің классикалық пьесасының пародиясы, тоталитарлық коммунистік идеологияның аңызға айналған мифы. Горькийдің пьесасында Данко есімді батыр кедей халықты қиындықтар мен қараңғылықтан алып шығып, жарыққа, бақытқа жетелейді, оларға жол көрсету үшін өз жүрегін өртеп, осы құрбандықтан кейін қайтыс болады. Лес Подервианскийдің Данкосы – өте қызықсыз және жаны ашырлықтай кейіпкер, ол да халықты бір жерге бастап барады, бірақ жолды білмейді. Адамдар оның дұрыс емес бағыттарына ашуланып кетеді деп қорқып, ол алдымен жүрегін, содан кейін бауырын, ал соңында бүйректерін өртеп жібереді. Ол ешқандай мағынасыз өліп, халық оны бірден ұмытып кетеді.
This play is one of the shortest and at the same time one of the most often referred to and cited in unofficial communication and in public critical literature and media discourse. Its plot is a parody of a classical play by a Soviet writer Maksim Gorky, an idyllic myth of totalitarian Communist ideology. In Gorky's play a hero named Danko leads poor people to the light and happiness through hardships and darkness, burns his own heart to show them the way and dies after this self sacrifice. Les Podervianskyi's Danko is a rather strange and pathetic fellow, he is also leading a mob of people somewhere but he does not know the way and as he is afraid that people would be angry with his poor directions he burns his heart first, then his liver and finally his kidneys. He dies without any sense and is forgotten by the mob at once.