Иван Франко: Өмірі мен шығармашылығы

Кіріспе

Украиналық ақын және жазушы (1856–1916)

круиздік кеме

Иван Якович Франко (Іван Якович Франко, [iˈwɑn ˈjɑkowɪtʃ frɐnˈkɔ] деп айтылады; 27 тамыз 1856 – 28 мамыр 1916) – украин ақыны, жазушы, қоғамдық және әдеби сыншы, журналист, аудармашы, экономист, саяси белсенді, философия докторы, этнограф және украин тіліндегі алғашқы детективтік романдар мен қазіргі поэзияның авторы. Ол саяси радикал және Батыс Украинадағы социалистік және ұлтшыл қозғалыстың негізін қалаушы болды. Өзінің әдеби еңбектерінен бөлек, ол Уильям Шекспир, Лорд Байрон, Педро Кальдерон де ла Барка, Данте Алигьери, Виктор Гюго, Адам Мицкевич, Иоганн Вольфганг фон Гёте және Фридрих Шиллер сияқты әйгілі тұлғалардың туындыларын украин тіліне аударды. Оның аудармалары "Руска Бесида" театры сахнасында қойылды. Тарас Шевченкомен бірге Украинаның қазіргі әдеби және саяси ой-санасына зор әсер етті.

Өмірбаян

Франко Украинаның Галисия корольдік аймағында орналасқан украиндық Нахуевичи ауылында дүниеге келген. Бала кезінде оны Иван деп шомылдыру рәсімінен өткізген Иосип Левицкий әкесінің аты, ол ақын және алғашқы галисиан русиан «Храматикасының» авторы ретінде танымал, кейіннен «тілінің өткірлігі» үшін Нахуевичиге жер аударылған. Алайда, жергілікті ырым-жырымға сүйеніп, Иванды үйде Мирон деп атайтын. Франконың Нахуевичидегі отбасы «жақсы жағдайда» болды, олардың өз қызметшілері мен өз меншігі болды. Франколар отбасы, мүмкін, неміс колонияларының ұрпақтары болғандықтан, неміс тегінен шыққан. Иван Франко бұған сенді. Бұл пікірді Тимоти Снайдер де қолдайды, ол Якив Франконы неміс католиктерінен шыққан ауылдық темірші деп атайды. Франколар отбасы 1772 жылы Галисия Австрияға қосылғанда да онда өмір сүрген. Иван Франконың арғы атасы Теодор (Фед) Франко балаларын грек-католик шіркеуінде шомылдыру рәсімінен өткізді. Франконың анасы Мария кішігірім ақсүйектер отбасынан шыққан. Кульчицкилер (немесе Кульчицкилер) – Самбір ауданындағы Кульчицы ауылынан шыққан ежелгі асыл отбасы. Оның анасы Людвика Кульчицка, Ясеньция Сильнадан алты балалы жесір әйел. Зерттеушілер Франконың анасының ұлтын поляк немесе украин деп атайды. Шығыс Галисиядағы кішігірім ақсүйектер көбінесе поляк мәдениетінің элементтерін сақтап қалды және поляк ақсүйектерімен ынтымақта болу сезімін дамытты, бірақ олар русинденеді және қоршаған шаруалармен араласты. Мысалы, Франконың ағасы Иван Кульчицкий 1863 жылғы поляк көтерілісіне қатысты. Франконың алыс туысы, Дрогобычте оқыған кезінде бірге тұрған әпкесі Кошичка поляк және русин тілдерінде сөйледі. Иван Франко 1862 жылдан 1864 жылға дейін Ясеньция Сильна ауылында оқыды, одан кейін 1867 жылға дейін Дрогобычтегі базилиандық монастырь мектебінде оқыды. Әкесі Иван гимназияны бітіре алмай қайтыс болған, бірақ оның әкесі Иванның білім алуын қолдаған. Алайда көп ұзамай Франконың ата-анасы да қайтыс болғаннан кейін, ол өзін мүлдем ата-анасыз қалдырды, ал кейін жас Иван мүлдем туысы жоқ адамдармен бірге қалды. 1875 жылы Дрогобыч Реалшюлесін бітіріп, Львов университетінде классикалық философия, украин тілі мен әдебиетін оқыды. Франко өзінің әдеби мансабын осы университетте бастады, әртүрлі поэзия шығармалары мен студент журналы «Друх» (Дос) шығарған «Петри і Довбущуки» романымен, кейіннен ол редакция құрамына кірді. Иван Франкоға Львов университетінде Михайло Драгомановпен кездесу үлкен әсер қалдырды. Кейіннен бұл ұзын саяси және әдеби бірлестікке айналды. Франконың социалистік жазбалары және Драгомановпен байланысы оны 1877 жылы Михаил Павлик пен Остап Терлецкиймен бірге тұтқындауға әкелді. Оларды шын мәнінде жоқ құпия социалистік ұйымға мүше деп айыптады. Алайда тоғыз ай бойы түрмеде болғаннан кейін де оның саяси шығармалары мен қызметіне кедергі келтірмеді. Түрмеде Франко «Сморхон академиясы» атты сатиралық шығармасын жазды. Бостандыққа шыққаннан кейін ол Карл Маркс пен Фридрих Энгельстің шығармаларын зерттеді, Польшаның «Прака» (Еңбек) газетінде мақалалар жазды және Львовте жұмысшылар топтарын ұйымдастыруға көмектесті. 1878 жылы Франко мен Павлик «Громадський Друг» («Халық досы») журналын құрды. Үкімет оны тыйым салғанға дейін тек екі саны жарық көрді; алайда журнал Dzvin (Қоңырау) және Molot (Балға) деген атаулармен қайта туылды. Франко 1878 жылдан 1880 жылы шаруаларды азаматтық мойынсұнбауға итермелегені үшін екінші рет тұтқындалғанға дейін «Дрібна Бібліотека» («Кішкентай кітапхана») деп аталатын кітаптар сериясын жариялады. Үш ай Коломия түрмесінде болған соң, жазушы Львовке оралды. Бұл жер аударылудан алған әсерлері оның «На Дні» (Түбінде) романында көрініс тапқан. Франко босатылғаннан кейін полиция бақылауында болды. Әкімшілікпен келіспеушілікке ұшыраған Франко Львов университетінен шығарылды, бұл мекеме жазушының өлімінен кейін Львовтың Иван Франко ұлттық университеті деп аталатын болды. Франко 1881 жылы «Світ» («Әлем») журналына белсенді түрде қатысқан. Ол материалдың жартысынан көбін жазды, қолтаңбасыз редакциялық мақалаларды қоспағанда. Сол жылы Франко өзінің туған жері Нахуевичиге көшіп барып, онда «Захар Беркут» романын жазды, Гётенің «Фауст» және Гейненің «Deutschland: ein Wintermärchen» поэмасын украин тіліне аударды. Сондай-ақ, ол Тарас Шевченко туралы бірқатар мақалалар жазды және Пантелеимон Кулиштің «Хуторна поезія» жинағын қарады. Франко «Зоря» («Күншығыс») журналында жұмыс істеді, бір жылдан кейін «Діло» («Іс») газетінің редакциялық алқасына мүше болды. Франко 1886 жылдың мамырында Киевтен келген Ольга Хоружинскаға үйленді, оған «З вершін і низин» («Төбелерден және төмендіктерден») жинағын арнады, бұл өлеңдер мен ырғақтық өлеңдер жинағы. Бір қысқа уақытқа дейін жұбайлар Венада тұрды, онда Иван Франко Теодор Герцль және Томаш Гарриг Масарик сияқты адамдармен кездесті. Оның әйелі кейіннен туған ұлы Андрейдің өлімінен кейін ауыр психикалық ауруға шалдықты, осы себептен Франко 1916 жылы өліміне аз уақыт қалғанда Киевке емдеуге бармады. 1888 жылы Франко «Правда» журналына үн қосты, ол, Днепр Украинасынан келген одақтастарымен байланысымен бірге, 1889 жылы үшінші рет тұтқындалуына әкелді. Екі айлық түрме жазасынан кейін ол Михайло Драгоманов пен Михайло Павликпен бірге Русин украин радикалдық партиясын құрды. Франко радикалдық партияның Австрия парламенті мен Галисия диетасына депутаттыққа үміткер болды, бірақ ешқашан сайлауды жеңіп алмады. 1891 жылы Франко Франц Иосиф университетіндегі Черновицке (онда Иван Вышенский туралы диссертация дайындады), содан кейін Ватрослав Ягичтің жетекшілігімен Барлаам және Иосафат рухани романы туралы докторлық диссертациясын қорғау үшін Вена университетіне барды, ол сол кезде славян тілдерінің ең білгір маманы саналды. Франко 1 шілдеде 1893 жылы Вена университетінен философия докторы ғылымын алды. 1894 жылы Львов университетінде украин әдебиеті тарихынан лекция оқуға тағайындалды; алайда, вице-канцлер Казимир Бадени мен Галисия консервативтік айналымдарының қарсылығына байланысты ол украин әдебиеті кафедрасын басқара алмады. Франконың «Социализм і соціальна демократизм» («Социализм және әлеуметтік демократия») атты мақаласы, украин әлеуметтік демократиясы мен Маркс пен Энгельстің социализміне қатысты қатаң сын, 1898 жылы оның және оның әйелі құрған «Життя і Слово» («Өмір және Сөз») журналында жарияланды. Ол «Мій смарагд» («Менің зүгрім») атты өлеңдер жинағында 1898 жылы Марксизмді «намыс пен кластық күреске негізделген дін» деп атап, марксизмге қарсы ұстанымын жалғастырды. Оның Михайло Драгомановпен ұзақ жылғы ынтымақтастығы социализм және ұлттық мәселе бойынша көзқарастарының айырмашылығына байланысты кернеуге ұшырады. Франко 1906 жылы жарияланған «Суспільнополітичні погляди М. Драгоманова» («М. Драгомановтың қоғамдық-саяси көзқарастары») еңбегінде Драгомановты Украинаның тағдырын Ресейге байланыстырумен айыптады. Радикалдық партиядағы бөліністен кейін, 1899 жылы Франко Львов тарихшысы Михайло Грушевскиймен бірге Ұлттық демократиялық партияны құрды, онда ол 1904 жылға дейін, саяси өмірден шыққанға дейін жұмыс істеді. 1902 жылы Львовтағы студенттер мен белсенділер Франконың кедейлікте өмір сүріп жатқанына ұялғандықтан, оған қала ішінде үй сатып алды. Ол өмірінің соңғы 14 жылын сол жерде өткізді. Үй қазір Иван Франко мұражайы болып табылады. 1904 жылы Франко Филарет Колеса, Федір Вовк және ресейлік этнографпен бірге Бойко аудандарында этнографиялық экспедицияға қатысты. 1914 жылы оның мерейтойлық жинағы «Привіт Іванові Франкові» («Иван Франкоға сәлем») және «Із літ мо...» жинағы жарық көрді.

Franko was born in the Ukrainian village of Nahuievychi located then in the Austrian kronland of Galicia, today part of Drohobych Raion, Lviv Oblast, Ukraine. As a child, he was baptized as Ivan by Father Yosyp Levytsky, known as a poet and the author of the first Galician Ruthenian Hramatyka, and who was later exiled to Nahuyevychi for a "sharp tongue". At home, however, Ivan was called Myron because of a local superstitious belief that naming a person by a different name will dodge a death. Franko's family in Nahuyevychi was considered "well to do", with their own servants and of their own property. Franko family possibly had German origins, being descendants of German colonists. Ivan Franko believed it to be true. That statement is also supported by Timothy Snyder who describes Yakiv Franko as a village blacksmith of German Roman Catholic descent. For certain the Franko family was already living in Galicia when the country was incorporated into Austria in 1772. Ivan Franko's great grandfather Teodor (Fed) Franko baptized his children in the Greek Catholic church. Franko's mother Maria came from a family of petty nobility. The Kulczyckis (or Kulchytskys),were an ancient noble family hailing from the village of Kulchytsi in the Sambir district. Her mother was Ludwika Kulczycka, widow with six children from Yasenytsia Silna. Researchers describe Franko's mother's nationality as Polish or Ukrainian. The petty gentry in Eastern Galicia often retained elements of Polish culture and fostered a sense of solidarity with the Polish nobility, but they also Ruthenized and blended in with the surrounding peasantry. For example, Franko's uncle Ivan Kulczycki took part in the Polish uprising of 1863. Franko's distant relative, his aunt Koszycka, with whom he lived while studying in Drohobych, spoke Polish and Ruthenian. Ivan Franko attended school in the village Yasenytsia Sylna from 1862 until 1864, and from there attended the Basilian monastic school in Drohobych until 1867. His father died before Ivan was able to graduate from the gymnasium (realschule), but his stepfather supported Ivan in continuing his education. Soon, however, Franko found himself completely without parents after his mother died as well and later the young Ivan stayed with totally unrelated people. In 1875, he graduated from the Drohobych Realschule, and continued on to Lviv University, where he studied classical philosophy, Ukrainian language and literature. It was at this university that Franko began his literary career, with various works of poetry and his novel Petriï i Dovbushchuky published by the students' magazine Druh (Friend), whose editorial board he would later join. A meeting with Mykhailo Drahomanov at Lviv University made a huge impression on Ivan Franko. It later developed into a long political and literary association. Franko's own socialist writings and his association with Drahomanov led to his arrest in 1877, along with Mykhailo Pavlyk and Ostap Terletsky, among others. They were accused of belonging to a secret socialist organization, which did not in fact exist. However, the nine months in prison did not discourage his political writing or activities. In prison, Franko wrote the satire Smorhonska Akademiya (The Smorhon Academy). After release, he studied the works of Karl Marx and Friedrich Engels, contributed articles to the Polish newspaper Praca (Labor) and helped organize workers' groups in Lviv. In 1878 Franko and Pavlyk founded the magazine Hromads'kyi Druh ("Public Friend"). Only two issues were published before it was banned by the government; however, the journal was reborn under the names Dzvin (Bell) and Molot (Mallet). Franko published a series of books called Dribna Biblioteka ("Petty Library") from 1878 until his second arrest for arousing the peasants to civil disobedience in 1880. After three months in the Kolomyia prison, the writer returned to Lviv. His impressions of this exile are reflected in his novel Na Dni (At the Bottom). Upon his release, Franko was kept under police surveillance. At odds with the administration, Franko was expelled from Lviv University, an institution that would be renamed Ivan Franko National University of Lviv after the writer's death. Franko was an active contributor to the journal Svit (The World) in 1881. He wrote more than half of the material, excluding the unsigned editorials. Later that year, Franko moved to his native Nahuievychi, where he wrote the novel Zakhar Berkut, translated Goethe's Faust and Heine's poem Deutschland: ein Wintermärchen into Ukrainian. He also wrote a series of articles on Taras Shevchenko, and reviewed the collection Khutorna Poeziya (Khutir Poetry) by Panteleimon Kulish. Franko worked for the journal Zorya (Sunrise), and became a member of the editing board of the newspaper Dilo (Action) a year later. Franko married Olha Khoruzhynska from Kyiv in May 1886, to whom he dedicated the collection Z vershyn i nyzyn (From Tops and Bottoms), a book of poetry and verse. The couple for some time lived in Vienna, where Ivano Franko met with such people as Theodor Herzl and Tomáš Garrigue Masaryk. His wife was to later suffer from a debilitating mental illness due to the death of the first born son, Andrey, one of the reasons that Franko would not leave Lviv for treatment in Kyiv in 1916, shortly before his death. In 1888, Franko was a contributor to the journal Pravda, which, along with his association with compatriots from Dnieper Ukraine, led to a third arrest in 1889. After this two month prison term, he co founded the Ruthenian Ukrainian Radical Party with Mykhailo Drahomanov and Mykhailo Pavlyk. Franko was the Radical party's candidate for seats in the parliament of Austria and the Galicia Diet, but never won an election. In 1891, Franko attended the Franz Josephs Universität Czernowitz (where he prepared a dissertation on Ivan Vyshensky), and then attended the University of Vienna to defend a doctoral dissertation on the spiritual romance Barlaam and Josaphat under the supervision of Vatroslav Jagić, who was considered the foremost expert of Slavic languages at the time. Franko received his doctorate of philosophy from University of Vienna on July 1, 1893. He was appointed lecturer in the history of Ukrainian literature at Lviv University in 1894; however, he was not able to chair the Department of Ukrainian literature there because of opposition from Vicegerent Kazimierz Badeni and Galician conservative circles. One of Franko's articles, Sotsiializm i sotsiial demokratyzm (Socialism and Social Democracy), a severe criticism of Ukrainian Social Democracy and the socialism of Marx and Engels, was published in 1898 in the journal Zhytie i Slovo, which he and his wife founded. He continued his anti Marxist stance in a collection of poetry entitled Mii smarahd (My Emerald) in 1898, where he called Marxism "a religion founded on dogmas of hatred and class struggle". His long time collaborative association with Mykhailo Drahomanov was strained due to their diverging views on socialism and the national question. Franko would later accuse Drahomanov of tying Ukraine's fate to that of Russia in Suspil'nopolitychni pohliady M. Drahomanova (The Sociopolitical Views of M. Drahomanov), published in 1906. After a split in the Radical Party, in 1899, Franko, together with the Lviv historian Mykhailo Hrushevsky, founded the National Democratic Party, where he worked until 1904 when he retired from political life. In 1902, students and activists in Lviv, embarrassed that Franko was living in poverty, purchased a house for him in the city. He lived there for the remaining 14 years of his life. The house is now the site of the Ivan Franko Museum. In 1904 Franko took part in an ethnographic expedition in the Boyko areas with Filaret Kolesa, Fedir Vovk, and a Russian ethnographer. 1914 saw publication of his jubilee collection, Pryvit Ivanovi Frankovi (Greeting Ivan Franko), and of his collection Iz lit moyeyi molodosti (From the Years of My Youth). In the last nine years of his life, Franko seldom physically wrote, as he suffered from rheumatism which eventually paralyzed his right arm. He was assisted as amanuensis by his sons, particularly Andrey. In 1916, Josef Zastyretz and Harald Hjärne proposed Franko for the 1916 Nobel Prize in Literature, but he died before the nomination materialized.

Өлім

Франко 1916 жылғы 28 мамырда сағат 16:00-де кедейлікте қайтыс болды. Оған ақтық сәлем беруге келгендер оны тек ескі матамен жабылған күйде көрді. Оның жаназасы мен киімдері оның жанкүйерлерінің есебінен төленді, ал отбасынан ешкім оны аралап бармады. Франко Львовтағы Лычаков зиратында жерленді. Франконың қайтысынан кейін әлемде екі украин мемлекеті құрылды.

Әйелі

Ольга Федоровна Хоружинская (1886-1941), Харьковтегі асыл әйелдер институтын бітірген, кейіннен Киевтегі екі жылдық жоғары курста оқыған, бірнеше тілді білген және фортепианода ойнаған, 1941 жылы қайтыс болды.

Әдеби шығармалары

Лесишина Челиад пен Екі дос 1876 жылы "Днистрянка" әдеби альманахында жарияланды. Сол жылы ол өзінің алғашқы өлеңдер жинағын – "Балладалар мен әңгімелер" атты туындысын жазды. Борислав сериясындағы алғашқы әңгімелері 1877 жылы жарық көрді. Франко украин жұмысшылары мен шаруаларының ауыр өмірін "Борислав күледі" (1881–1882) және "Боа-жұмбашы" (1878) романдарында бейнелеген. Оның шығармалары украин ұлтшылдығы мен тарихы ("Захар Беркут", 1883), әлеуметтік мәселелер ("Қоғамның негізі", 1895 және "Құрғаған жапырақтар", 1896) және философия ("Семпер Тиро", 1906) тақырыптарына арналған. "Қайинның өлімі" (1889) және "Мұса" (1905) еңбектерінде ол израиль халқының отан іздеуі мен украин халқының тәуелсіздік құштарлығы арасындағы параллельді көрсетті. "Жоғалған бақыт" (1893) – оның ең көрнекті драмалық туындысы саналады. Барлығында Франко 1000-нан астам шығарма жазған. Украинада кеңінен танымал болған ол, әсіресе "Камениары" ("Жер қазушылар") поэмасы арқылы революциялық саяси идеяларын жеткізгендіктен, Kameniar ("Жер қазушы") атымен белгілі болды.

Мұра

1962 жылы Украинаның батысындағы Станиславов қаласы (бұрынғы Станислав, Польша) Ивано-Франковск деп аталды, ақынның құрметіне. 2018 жылдың қараша айына қарай, Украинаның украиндық бақылаудағы бөлігінде Иван Франко атымен аталған 552 көше болды. Ол сонымен қатар өзінің "Каменяри" ("Тас сындырушылар") атты танымал өлеңімен, әсіресе Кеңес үкіметі кезінде "Каменяр" есімімен байланысты. Ол социалист болғанымен, оның саяси көзқарастары көбінесе Кеңес идеологиясына сай келмеді. 1978 жылдың 8 сәуірінде астроном Николай Черных Франконың құрметіне астероидқа 2428 Каменяр деген ат берді. Америкада Иван Франконың мұрасы бүгінге дейін сақталған. Франконың үйлену тойында куәгер болған Сирил Геник Канадаға эмиграциялады. Геник Канада үкіметінде жұмыс істеген алғашқы украин, ол иммиграциялық агент болып жұмыс істеді. Оның інісі Иван Бодруг және Бодругтың досы Иван Негричпен бірге олар Виннипегте Березівська Трійця (Березив триумвираты) деп белгілі болды. Франконың ұлтшылдығы мен либерализмімен шабыттанған Геник және оның триумвираты 1903 жылы Виннипегке епископ Серафимді әкелуден тартынбады – Афон тауында епископқа бекітілген, ренегат орыс монахы, Канададағы украиндерді ассимиляциялауға тырысқан барлық діни және саяси топтардан босату үшін. Екі жыл ішінде харизматикалық Серафим Виннипегтің Солтүстік аймағында 60 000-ға жуық жамағат жинаған әйгілі қалашталған соборды салдырды. Бүгінде Виннипегтегі Макгрегор көшесіндегі Иван Франко сарайының ауласындағы бағанада тұрған Иван Франконың бюсті көше арғы жаққа мейіріммен қарайды. Бұл жерде екі шіркеу тұрды, біріншісі (бұл ғимарат бұзылғаннан бері) Серафим келгеннен кейін оның соборын салудан бұрын батасын берді және қызметке ашты. Екіншісі – Тәуелсіз грек шіркеуі (бұл ғимарат әлі де сақталған), Иван Бодруг Серафим кеткеннен кейін оның басшысы болды. Франконың санасы батыл болды, жаңа әлемдегі тең мүмкіндіктерде ол Канададағы украиндерге украиндық канадалықтар ретінде өздерінің жеке басын табуға көмектесті. Украиналық композитор Юдиф Григорьевна Рожавская (1923-1982) Франконың мәтінін өзінің әндерінде пайдаланды. 2019 жылы 5 миллион долларлық бюджетпен "The Rising Hawk" атты украиндық-американдық тарихи әрекет фильмi шықты. Ол Иван Франконың "Захар Беркут" атты тарихи фантастикалық романына негізделген.

In 1962 the city of Stanyslaviv in western Ukraine (formerly Stanisławów, Poland) was renamed Ivano Frankivsk in the poet's honor. As of November 2018 on the Ukrainian controlled part of Ukraine there were 552 streets named after Ivan Franko. He is also associated with the name Kameniar for his famous poem, "Kameniari" ("The Rock Breakers"), especially during the time of the Soviet regime. Although he was a socialist, his political views mostly did not correspond to Soviet ideology. On 8 April 1978, the astronomer Nikolai Chernykh named an asteroid in honor of Franko by way of this name, 2428 Kamenyar. In the Americas, Ivan Franko's legacy is alive to this day. Cyril Genik, the best man at Franko's wedding, emigrated to Canada. Genik became the first Ukrainian to be employed by the Canadian government – working as an immigration agent. With his cousin Ivan Bodrug, and Bodrug's friend Ivan Negrich, the three were known as the Березівѕка Трійця (the Bereziv Triumvirate) in Winnipeg. Imbued by Franko's nationalism and liberalism, Genik and his Triumvirate had no compunction about bringing Bishop Seraphim to Winnipeg in 1903 – a renegade Russian monk, consecrated a bishop on Mount Athos – to free the Ukrainians of all the religious and political groups in Canada who were wrangling to assimilate them. Within two years, the charismatic Seraphim built the notorious Tin Can Cathedral in Winnipeg's North End, which claimed nearly 60,000 adherents. Today, the bust of Ivan Franko, which stands triumphantly on a pillar in the courtyard of the Ivan Franko Manor on McGregor St. in Winnipeg, looks fondly across the street. Two churches stood here, the first (this building has since been demolished) that Seraphim blessed and opened for service upon his arrival, before building his Cathedral. The second was the Independent Greek Church (this building is still intact) of which Ivan Bodrug became the head after Seraphim was removed. Franko's consciousness had been bold, and on the level playing ground of the new world, it served Ukrainians in Canada to find their own identity as Ukrainian Canadians. Ukrainian composer Yudif Grigorevna Rozhavskaya (1923 1982) used Franko’s text for her songs. In 2019 a Ukrainian American historical action film The Rising Hawk with budget $5 million was released. It is based on the historical fiction book Zakhar Berkut by Ivan Franko.