Америкалық джаз музыканты Валайда Сноу: «Труба королевасы»

Кіріспе

Американдық джаз музыканты

Валайда Сноу (2 маусым 1904 жыл - 30 мамыр 1956 жыл) – халықаралық аренада өнер көрсеткен американдық джаз музыканты және әртіс. Ол "Кішкентай Луи" және В. К. Хенди берген "Трампет патшайымы" деген есімдермен де белгілі болды.

Ерте өмір

Сноу Теннесси штатының Чаттануга қаласында дүниеге келген. Оның анасы Этта – Хауард университетінде білім алған музыка мұғалімі, ал әкесі Джон – «Пиканнинни трубадурлары» тобының жетекшісі болған, бұл топ көбінесе балалар өнерпаздарынан құралған. Шоу-бизнес отбасында өскен ол бес жасынан бастап әкесінің тобымен сахнада өнер көрсетуге кіріскен. 15 жасқа келгенде виолончель, бас-гитара, банджо, скрипка, мандолина, арфа, аккордеон, кларнет, труба және саксофон ойнауды үйренді. Сонымен қатар, ән айтып, би билеген.

Мансап

Оның жеке мансабы зорлық-зомбылықтан шыққан некеден кейін, "Диксилендтегі демалыс" атты танымал ревюге қосылғаннан бастау алды. Содан кейін ол Харлем кабаресінде тұрақты өнер көрсетіп, осы арқылы Джозефин Бейкермен бірге "In Bamville" мюзиклінде ойнауға мүмкіндік алды, бұл "Shuffle Along" мюзиклінің жалғасы болған еді. Мюзикл өзі сәтті болмаса да, Бейкер мен Сноу екеуі де жағымды пікірлер алды. 1922 жылы, 18 жасында ол ұлттық деңгейде танымал болды, бұл оны бүкіл АҚШ-қа биші, музыкант (трубашы) және әнші ретінде гастрольдік сапарға шығарды. Келесі жылы Валайда "Ramblin Round" қара нәсілділер мюзиклінде өнер көрсетті. 1923 жылы ол Вил Мастиннің "Follow Me" ревюінде де қатысты. 1924 жылға қарай ол Элизабет Уэлч пен Жозефина Бейкермен бірге "Шоколадты дендилер" бродвейлік мюзиклінің маңызды тұлғасына айналды. Трубаға ден қойғаннан кейін, Сноу аспапта осыншалықты танымал болды, Луи Армстронг оны "Кішкентай Луи" деп атады, ал Армстронг өзінен басқа әлемдегі екінші жақсы джаз трубашы деп санады. Блюздің әкесі атанған У.К. Хенди оған "Трубаның патшайымы" деген лақап ат берді. Заманауи сыншылар Крин Габбард пен Уилл Фридвальд оның Армстронг сияқты ойнау тәсіліне қатысты пікір білдірді. Габбард оның "ерекше Армстронг стилінде" дамығанын, ал Фридвальд Армстронгты "үлгі еткенін" айтты. 1928 жылы Чикагодағы Sunset Café-де Сноу труба тартып, ән шырқады. Содан кейін сахнаның алдына жеті жұп аяқ киім тізбектеліп қойылды, ол әр жұп аяқ киіммен бір такта биледі. Билер мен аяқ киімдер: жұмсақ аяқ киім, адажио аяқ киім, штанга, голландтық ағаш кепшүек, қытай сабанта, түрік тақтайшасы және соңғы жұп – орыс буттары. "Луи Армстронг бір күні кешке шоуды көргенде, басқалар тоқтағаннан кейін де қол соғып, "Бәсекелес емес, мұндай керемет нәрсені көрген емеспін" деді". Талантты болғанына қарамастан, Нью-Йорк пен Чикагодағы клубтарда оркестр жетекшісі ретінде тұруға көптеген еркек әріптестері сияқты мүмкіндік ала алмады. Оның орнына ол негізінен гастрольдік сапарлар жасап, АҚШ, Еуропа және Қытайда концерттер берді. 1926 жылы ол Лью Леслидің "Blackbirds" ревюімен Лондон мен Парижді аралады, ал 1926 жылдан 1929 жылға дейін Джек Картердің "Serenaders" тобымен Шанхай, Сингапур, Калькутта және Джакарта қалаларында гастрольде болды. Оның ең табысты кезеңі 1930 жылдарда Лондон мен Париждің сүйіктісіне айналған кезде болды. Осы шақта ол өзінің "High Hat, Trumpet, and Rhythm" хит әнін жазды. Ол Нью-Йоркте Этель Уотерс шоуында "Rhapsody in Black" қойылымында өнер көрсетті. 1930 жылдардың ортасында Сноу күйеуі Ананияс Берримен бірге "Berry Brothers" би тобы туралы фильмдер түсірді. Нью-Йорктегі Аполло театрында ойнағаннан кейін ол Еуропа мен Қиыр Шығысқа тағы да шоулар мен фильмдер үшін барды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Данияны нацистік әскерлер басып алған кезде Копенгаген түрмесінде тұтқынға алынды, ол Данияда гастрольдік сапарда болған кезде. 1942 жылдың мамыр айында тұтқын алмасу арқылы босатылғанға дейін, нацистер басқарған Копенгагендегі даниялық түрмеде отырды. Оның белгілі бір белгиялық полиция шенеуімен достығының арқасында шетелдік дипломаттарды тасымалдаған кемеге отыруға көмектескені туралы әңгіме тарады. Джаз тарихшысы Скотт Яноудың айтуынша, "Ол осы оқиғадан эмоционалдық тұрғыдан ешқашан қалпына келмеді". Ол Эрл Эдвардсқа үйленді. 1950 жылдары бұрынғы табысын қайтаруға мүмкіндік болмады. Валайда Сноу 1956 жылдың 30 мамырында Нью-Йоркте, Палас театрында сахна артында ми қан кетуінен 51 жасында қайтыс болды. Ол 52 жасқа толуға үш күн қалғанда көз жұмды.

Her solo career began when she joined a popular revue called Holiday in Dixieland, after exiting an abusive marriage. She then held a residency at a Harlem cabaret, which helped lead her to be cast alongside Josephine Baker in the musical In Bamville, a follow up to the enduring hit musical Shuffle Along. While the musical was itself not a hit, Baker and Snow both received positive reviews. In the year 1922, when she was 18 years old she gained national recognition, leading her to travel all over the U. S. to perform as a dancer, musician (Trumpet player), and singer. The following year, Valaida appeared in the black musical Ramblin Round. In the year 1923, she also appeared in Will Mastin’s Follow Me revue. By 1924 she became a key figure in The Chocolate Dandies a broadway musical along with Elizabeth Welch and Josephine Baker. After focusing on the trumpet, Snow quickly became so famous at the instrument that she was nicknamed "Little Louis" after Louis Armstrong, who called her the world's second best jazz trumpet player, besides himself. W. C. Handy, who is known as the Father of the Blues, gave her the nickname "Queen of the Trumpet." Contemporary critics Krin Gabbard and Will Friedwald have commented on her approach to playing like Armstrong. Gabbard said she developed a "distinctly Armstrongian style" and Friedwald said she "mimicked" Armstrong. In a 1928 performance in Chicago at the Sunset Café, Snow played the trumpet, sang. Then seven pairs of shoes were placed in a row at the front of the stage, and she danced in each pair for one chorus. The dances and shoes to match were: soft shoe, adagio shoes, tap shoes, Dutch clogs, Chinese straw sandals, Turkish slippers, and the last pair, Russian boots. "When Louis Armstrong saw the show one night, he continued clapping after others had stopped and remarked, 'Boy I never saw anything that great'." Despite her talent, she had fewer opportunities to hold residencies as a bandleader at clubs in New York or Chicago, like many of her male peers. Instead, she predominantly toured, playing concerts throughout the US, Europe, and China. In 1926, she toured London and Paris with Lew Leslie's Blackbirds revue and then from 1926 to 1929, she toured with Jack Carter's Serenaders in Shanghai, Singapore, Calcutta, and Jakarta. Her most successful period was in the 1930s when she became the toast of London and Paris. Around this time she recorded her hit song "High Hat, Trumpet, and Rhythm". She performed in the Ethel Waters show Rhapsody in Black, in New York. In the mid 1930s, Snow made films with her husband, Ananias Berry, of the Berry Brothers dancing troupe. After playing the Apollo Theater in New York City, she revisited Europe and the Far East for more shows and films. She was imprisoned in a Copenhagen jail during WWII when Nazi soldiers took over Denmark, where she was touring. a Danish prison in Copenhagen that was run by the Nazis, before being released on a prisoner exchange in May 1942. It was rumored that her friendship with a Belgian police official helped her to board a ship carrying foreign diplomats. According to jazz historian Scott Yanow, "she never emotionally recovered from the experience". She married Earl Edwards. In the 1950s, she was unable to regain her former success. Valaida Snow died aged 51 of a brain hemorrhage on May 30, 1956, in New York City, backstage during a performance at the Palace Theater. Her death came three days before her 52nd birthday.

Жеке өмір

1933 жылы «Питтсбург Курьер» газетінде жарияланған мақалада Сноу тұтқындалып, кейіннен күйеуі Ананияс Джон В. Берридің кішісімен қашып кеткені үшін көп әйелділік айыбынан ақталды. Сноудың үш әпкесі болған: Лавайда, Алвайда және Хэтти, олардың барлығы кәсіби әншілер еді. Оның Артур Буш есімді бір ағасы да болды. 1934 жылы Валайда Берри ағайындыларының мүшесі Ананияс Берриге үйленді. 1943 жылы Валайда Эрл Эдвардсқа үйленді, ол кейіннен оның менеджері болды. Бұл «Еске алынбағандар» сериясының бір бөлігі. АҚШ-та Сноудың трубашы ретінде жасаған коммерциялық жазбалары жоқ, барлығы Еуропада жазылған. Оның некрологы жарияланбастан бұрын, «The New York Times» газеті 1949 жылы Нью-Йорктегі Таун-холлда өткен ән кеші туралы бір абзацтан тұратын мақала жариялаған. Доктор Кернодл Сноудың мұрасының маңызды екенін айтты, өйткені ол «жаздың мағынасын ерте Диксиленд стилінен өзгертуге» көмектесті және «жаздың Еуропаға, әсіресе Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін таралуын түсінуге көмектескені үшін маңызды болды».

Өнер көрсетулер

1933 жылдың 11 наурызы; Эрл Хайнс пен Сноу Харрисбургтегі Мадрид сарайында өнер көрсетті. 1945 жылдың 23 қыркүйегі; Леон Хеффлин аға басқаруымен Лос-Анджелестегі Wrigley Field стадионында «Жаз кавалеясының» тұңғыш концерті өтті, онда Count Basie, The Honeydrippers, The Peters Sisters, Slim and Bam және Джо Тернер де өнер көрсетті.

Әдебиетте

Ерл Хайнстың ауызша автобиографиясы, «Ерл Хайнстың әлемі» (Стенли Данспен бірлесіп), оның жақын досы Сноу туралы бірнеше шағын очерктерді қамтиды. Валайда Сноу бала кезінде нацистердің концлагеріндегі ұрып-сапалаудан қорғау үшін басты кейіпкердің үстіне секіріп түскен, ойдан шығарылған кейіпкер ретінде бейнеленеді. Сноу – күшті, қайырымды әйел ретінде суреттеледі, ол мақтанышпен: «Олар мені ұрып, барлық жерімді зорлады. Мен олардың сатылған әйелі едім. Қызметшісі. Биікке жеткенде тұрып отыратын таяқша. Бірақ мен олардың алдында ешқашан ән айтпадым, Бобби. Есімде жоқ бір нота да» (28-бет) дейді. Валайда Сноудың өмірбаянына негізделген роман. Өмірбаян. Аллен мен Миллердің кітаптары Сноудың нацистерге тұтқынға алынғаны туралы мәлімдемеге қарсы келеді, оның орнына оны Копенгагендегі түрмеде Данияның күзетінде ұстағандарын көрсетеді. Валайданың өмірінен шабыттанған, бірақ бұл нақты өмірбаяннан гөрі көбінесе ойдан шығарылған туынды. Валайда Сноу, Эммануэль Реузе және Маэль Ранну, комикс, BDMusic, Париж, «BDJazz» жинағы, 2012 жыл.