Кіріспе

Америка революциялық соғысының шайқасы
Лафайетт Корнуоллиспен қақтығысудан табысты түрде жалтарды, ол өзінің сандық артықшылығын пайдаланып, Орталық Вирджиниядағы экономикалық, әскери және саяси нысандарға шабуыл жасау үшін күштерді бөліп алды. Шамамен бір ай бойы осы әрекеттерді жалғастырғаннан кейін, Корнуоллис шығысқа бет бұрып, Уильямсбургке қарай жол тартты. Лафайеттің күші генерал Энтони Уэйн басқаратын Континенталдық армиядан келген күшейте түсулермен және Уильям Кэмпбелл басқаратын қосымша тәжірибелі ополченниктердің келуіне байланысты шамамен 4000-қа жетті, ол Корнуоллиске ілесіп отырды. Әскер санының артуына ынталанған Лафайетт тактикасын да күшейтті, Корнуоллис азық-түлік іздеу және шабуылдық экспедицияларға жіберген күштеріне қарсы тұру үшін өз күшінен жасақтарды жіберді. Мұндай бір әрекет маусым айының соңында Уильямсбургке жақын жердегі Спенсердің қарапайым үйі деген жол торабында шайқасқа әкелді. Корнуоллис Уильямсбургке келген кезде генерал сэр Генри Клинтоннан Портсмутқа барып, Нью-Йоркке қайту үшін әскерлерді дайындау туралы бұйрық алды. Осы бұйрықтарға сәйкес, Корнуоллис 4 шілдеде Вирджиния түбегінде оңтүстікке қарай қозғала бастады, кең Джеймс өзенін Джеймстаун паромдық өтпелі орнынан кесіп өтуді жоспарлады. Лафайетт алдыңғы қатарлы бөлімшелерімен және Континенталдық армиясының көп бөлігімен 5 шілдеде паромнан шамамен 8 миль (13 км) қашықтықтағы Норреллдің диірменіне жетті. Лафайетт британдық күштерді Джеймстің қиын өткелінен өтетін кезде шабуылдау мүмкіндігін көріп, осы мүмкіндікті пайдалануға тырысты. Корнуоллис та бұл мүмкіндікті сезіп, Лафайеттің армиясының бір бөлігін тұтқындауға үміттене отырып, тұзақ құруға шешім қабылдады. Ол тек жүктерін және Джон Грейвс Симконың Корольдік рейнджерлерін өзеннен өткізіп жіберді, ал негізгі күшін өткелге жақын жерде жасырды. Корнуоллис сондай-ақ британдық күштердің көп бөлігі өзеннен өтіп, солтүстік жағында тек қана артқы күзет қалдырды деген ақпаратты американдықтарға "дезертирлер” арқылы жеткізді.

Кіріспе

Корнуоллис әскерін жасырған жер тиімді таңдалған еді. Сол жақтағы қиын өтілетін батпақты жер өзенге қарай төмен түсетін. Оң жақта тағы да батпақты жерлер мен бірнеше көлдер болды. Қалған құрлықтан паромға баратын жол Грин-Спринг плантациясынан өтетін көпір арқылы болды, ал осы көпірді алға жылжыған әскер батпақтардан өтіп келуі керек еді. Бригад генерал "Жабайы" Энтони Уэйн Лафайеттің 500 шамасындағы алдыңғы жасағын 6 шілде күні таңертең Норреллдің тавернасынан бастап шығарды. Уэйн Грин-Спрингке жеткенде, жерді зерделеп, британдық күзетшілердің бар екенін анықтады. Лафайет негізгі күштерімен келген соң, екеуі шабуылға көшуге келісті, бірақ Лафайет сағат 13:00 шамасында Норреллдің тавернасынан қосымша күштерді алға жіберді. Олар күштерді күтіп тұрғанда шамалы шайқастар болды. Уэйннің 500 сарбазының арасында майорлар Джон Уиллис пен Ричард Колл басқаратын 200 Вирджиниялық мергендері, сондай-ақ Джон Фрэнсис Мерсер, Уильям Гальван және Макферсон басқаратын жеңіл жаяу әскер тобы болды. Полковник Уолтер Стюарттың Пенсильвания континенталды батальоны резервте тұрды. Лафайет полковниктер Ричард Батлер мен Ричард Хамптонның және майор Джон П. Уайллистің жеңіл жаяу әскер батальонының құрамындағы екі Пенсильвания континенталды батальонын алға жіберді. Бірдеңе дұрыс емес екенін сезген Лафайет полковниктер Фрэнсис Барбер мен Джозеф Воздың жеңіл жаяу әскер батальондарын тоқтатты. Үш батальондық күшейте беру, Уэйннің сағат 15:00 шамасында батпаққа жіберген күшін сегіз жүзден тоғыз жүзге дейін жеткізді. Уэйннің күші екі мергендер ротасынан, бір драгун ротасынан, Пенсильвания желісінің көп бөлігінен және үш далалық артиллериядан тұрды. Олар жолға шыққанда Лафайет өзен жағалауындағы бір тілім жерге аттанды, онда ол шайқасты бақылай алатын еді. Бірақ, сағат 17:00 шамасында американдықтар Корнуоллис жолға тастап кеткен "тастап кетілген" қаруға жеткенде жағдай өзгерді. Олардың қаруды басып алуы британдықтардың қарсы шабуылының басталу белгісі болды, ол канистра мен жүзім атумен басталды, содан кейін жаяу әскердің шабуылы жасалды. Осы уақыт аралығында британдықтардың шабуылы американдықтарды шатастырып, Уэйн кері шегінудің тәртіпсіз қашқындыққа айналуынан қаушады. Уэйн қатарын қайта құрып, артиллериясына жүзім атуға бұйрық берді, содан кейін қатарлар штыктарымен сандық артық британдықтарға шабуыл жасады.

Салдары

Британдықтар шайқаста 5 офицер мен 70 сарбаздың қаза тапқанын немесе жараланғанын хабарлады. Оның әскерді тасымалдау жоспарларын Клинтонның жаңа бұйрықтарымен тоқтатып, оның күштерін бекітілген теңіз базасын құруға жұмсауға бұйрық берді. Корнуоллис бұл бұйрықты Йорктаунда орындады, онда ол 1781 жылдың қазан айында қысқа қоршаудан кейін капитуляциялауға мәжбүр болды. Лафайетт Вирджиния науқанының соңғы кезеңдеріндегі хабарларында Корнуоллистің Уильямсбург және Портсмутқа жасаған қозғалысын шегіну ретінде бейнеледі. Бұл хабарлар Лафайетттің беделін нығайтты, ал шайқас тактикалық тұрғыдан сәтсіз болғанымен, оның абыройына нұқсан келтірмеді. Генерал Уэйн британдықтардың толық күшіне шабуыл жасау туралы шешімін "көбінесе қажетті нәтижені беретін, ақылға қонымды, бірақ батыл маневр" деп сипаттады; осы жағдайдағы нәтиже оны толық ақтады. Лафайетт Уэйннің көрсеткен өнерін жоғары бағалады, бірақ жеке жазбаларында Уэйн тактикалық қателіктер жасағанын және шайқас "газетте" жақсы сипатталғанын айтты. Бұл нысандар 1978 жылы тарихи орындардың ұлттық тізіліміне қосылды және 2010 жылдың маусымынан бастап тек арнайы келісім бойынша ғана ашық.