Кіріспе

Медициналық зерттеуші Эдрис Роушан Райс Рэй (21 қаңтар 1904 - 19 ақпан 1990) – ауызша контрацепция таблеткасын зерттеуде маңызды рөл атқарған американдық ғалым, медициналық зерттеулер саласындағы пионер. Рэй 1950 жылдардың соңында Пуэрто-Рикода алғашқы ұрықталмау таблеткасының ірі клиникалық сынағын басқарды.

Өмірбаян және білім

Ол Нью-Йорк қаласында, Нью-Йорк штатында дүниеге келген. Райс Врей Вассар колледжінде оқыды, онда қоғамдық денсаулық сақтау саласында маманданған және 1927 жылы бітірді. Ол сондай-ақ Корнелл университетінде оқыды, онда «Альфа Фи» студенттік қауымының мүшесі болды. 1967 жылы Мичиган университетінен «білім, даналық және қызмет көрсетудегі батылдық» үшін Сесквицентиелдік сыйлығымен марапатталды.

Медициналық тәжірибе

Райс Врей Солтүстік-Батыс университетінде дәрігер болып жұмыс істеді және қоғамдық денсаулық сақтауды дамыту жолында ұзақ жылдар еңбек етті. 1948 жылы ол Пуэрто-Рикоға барып, Пуэрто-Рико медицина мектебінің профессоры және Пуэрто-Рико отбасылық жоспарлау қауымдастығының медициналық директоры қызметтерін атқарды. Ол сол жерде 17 жылдан астам уақыт бойы алғашқы кең ауқымды клиникалық сынақтарға жетекшілік етті, содан кейін Біріккен Ұлттар Ұйымы оны Мексикада жұмыс істеуге шақырды.

Клиникалық сынақтар және контрацептивті таблеткалар бойынша жұмыс

1950 жылдардың басында Райс Рэйдің жұмысы әйелдерге арналған ауызша контрацепция таблеткасының тиімділігін зерттеуге бағытталған. Пуэрто-Рико 1955 жылы осы сынақтарды жүргізу үшін таңдалды, себебі аралда аз қамтылған әйелдерге қызмет көрсететін әйелдерге арналған контрацепция клиникаларының желісі бар еді, сондай-ақ отбасылық жоспарлау туралы ақпарат таратуға қатысты либералды заңдар қолданылды. 1937 жылы Пуэрто-Рикода некеде тұрған жұбайларға контрацепция туралы кеңес беруді заңдастыратын заң қабылданды. Таблетканы алу заңмен рұқсат етілгендіктен, 1956 жылы осында сынақтар басталды. 1956 жылдың сәуір айында Райс Рэй Пуэрто-Риконың Отбасылық жоспарлау қауымдастығымен жұмыс істеп, бұл жобаға қосылды. Зерттеуге қатысқан әйелдердің кейбіреулері алғашқы біріктірілген ауызша контрацепция таблеткасы – Enovid-ты қабылдады. 1956 жылы ол таблеткаларды таратуды бастады. Райс Рэй ерте кезде ауызша контрацепция таблеткасының дозасынан туындаған ықтимал проблемалық жағырғы әсерлерді байқады. Оның алаңдаушылығы бастапқыда доктор Рок пен Грегори Пинкус тарапынан жоққа шығарылды, олар әйелдердің көтерген сұрақтары негізсіз деп сақтады. Райс Рэй зерттеулердегі далалық жұмыстарды жүргізді; алайда, оның зерттеулері департамент қызметіне қайшы келетініне байланысты ол Денсаулық сақтау департаментіндегі лауазымын тастауға мәжбүр болды. Содан кейін ол Гаити мен Мексикада осындай сынақтарды ұйымдастырды. 1958 жылы ол Мексика қаласында Мексиканың алғашқы отбасылық жоспарлау клиникасын құрды.

Жеке өмір

Райс Рэй 1903 жылы үйленген Мейбел мен Терон Канфилд Райс Рэйдің қызы болды. Нью-Йорк қаласынан шыққан Райс Рэй ересек өмірінің көп бөлігін Мексика мен Пуэрто-Рикода өткізді. Оның үшін сенім маңызды рөл атқарды. Ол Мексикадағы Бахаи дінінің алғашқы жақтастарының бірі болды және Мексикада Бахаи дінінің "Еркіндік есіктері" кітабының испан тіліне аударма құқығын алды. Ол көп жылдар бойы халық денсаулығы мен әл-ахуалға адал болды. Грейгори Пинкус, көбінесе осы таблетканы ойлап тапқан деп есептелетін ғалым, өзінің табысына Рис Рэйдің еңбегінің үлкен үлес болғанын жиі айтатын. 1970 жылдары ол Пуэблаға (Мексика) көшіп, Чолула муниципалитетінде UDLA (Америка Пуэбла университеті) экология, антропология және демография салаларында профессор болып жұмыс істеді. Райс Рэй медицинадағы білімін, соның ішінде контрацептивтік таблеткалар туралы білімін, Сан-Педро-Чолула және Сан-Андрес-Чолула, Пуэбла қалаларында пайдаланды.

Жалпыға ортақ саясат

Ол әлемдік конституция жобасын жасау үшін конвенция шақыру туралы келісімге қол қойғандардың бірі болды. Осының нәтижесінде, адамзат тарихында алғаш рет Жер Федерациясының Конституциясын жазу және қабылдау мақсатымен Дүниежүзілік Конституциялық Ассамблея шақырылды.

Кейінгі жылдар

Өмірінің соңғы күндерінде ол Мексиканың Пуэбла штатындағы Чолула қаласында тұрды және 1990 жылы Сан-Андрес-Чолуладағы үйінде қыздары мен немерелерінің арасында қайтыс болды.