Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Delfzijl () – Нидерландының солтүстік-шығысындағы Гронинген провинциясында орналасқан, 25 651 тұрғыны бар қала және бұрынғы муниципалитет (қазір Эймсдельта муниципалитетінің құрамында). Дельфиджль – Дельф және Эмс өзендері арасындағы шлюз болған, ол 16 ғасырда бекінілген елді мекенге айналды. 19 ғасырдың соңында бекіністер алынып тасталды. Дельфиджль – Нидерландыдағы бесінші ірі теңіз порты және елдің солтүстік-шығысындағы ең ірі порт.
Delfzijl (; ) is a city and former municipality (which now belongs to the municipality of Eemsdelta) with a population of 25,651 in the province of Groningen in the northeast of the Netherlands. Delfzijl was a sluice between the Delf and the Ems, which became fortified settlement in the 16th century. The fortifications were removed in the late 19th century. Delfzijl is the fifth largest seaport in the Netherlands, and the largest port in the North East of the country.
Этимология
Delfzijl атауы "Дельф шлюзі" дегенді білдіреді. Дельф каналы Фивел және Эмс өзендерін байланыстырып, қазір Дамстердиптің бір бөлігіне айналған. Голланд тіліндегі delven етістігі "қазу" немесе "тереңдету" мағынасын білдіреді, ал zijl есімдігі "су шығару жолы" немесе "шлюз" дегенді көрсетеді.
The name Delfzijl means 'sluice of the Delf'. The Delf was a canal connecting the rivers Fivel and Ems, and is now part of the Damsterdiep. The Dutch verb delven means 'to delve' or 'to dig' and the Dutch noun zijl means 'water outlet' or 'sluice'.
Тарих
Дельфзейл үш шлюздің (zijlen) қосылған жерінде салынған. 1317 жылы Дельфте, қазіргі Дамстердип каналына шлюз салынды. Дельфзейл орта ғасырдан бері Гронингеннің маңызды теңіз порты болып табылады. 1580 жылы Дельфзейлде шаршы бекініс және шіркеу салынды. 1591 жылы бекініс алты бастионмен кеңейтілді. Сондай-ақ 1591 жылы Оранж князі Морис 150 кемеден тұратын флотымен портына келді, нәтижесінде голланд және ағылшын әскерлері бірігіп қаланы испандықтардан басып алды. Осыдан кейін 1594 жылы Франсиско Вердуго Дельфзейл бекінісін басып алуға талпыныс жасады, бірақ сәтсіз аяқталды. 1628 жылы Пит Хайн күміс флотын Дельфзейлде тоқтатты. Сегіз жылдық соғыстағы алғашқы теңіз шайқасы 1658 жылы Эмс сағасында өтті, онда Ян Абельс басқарған голланд әскерлері мен Франсуа ван Бошуйзен басқарған испан әскерлері шайқасты. 1665 жылы Батыс Үндістаннан келген голланд кемелерінің флоты адмирал Михель де Руйтер басшылығымен голланд жағалауын қоршап тұрған ағылшын флотынан қашып, осы жерге қонды. 1717 жылғы Рождество су тасқыны кезінде бекініс пен шлюздер зақымдалды. 1813-1814 жылдары француздар қаланы басып алды, ал голланд әскерлері оны қоршап алды. 1875 жылы бекініс бұзылды.
Delfzijl was established at the location where three sluices (zijlen) were connected. In 1317, a sluice was built in the Delf, a canal which is now part of the Damsterdiep. Delfzijl has been the main sea port of Groningen since medieval times. In 1580, a square sconce and a church were built in Delfzijl. Fortification was expanded with six bastions in 1591. Also In 1591 Prince Maurice of Orange visited the port with a fleet of 150 ships which saw the capture of the city from the Spanish by a combined Dutch and English army. Following this an unsuccessful attempt was made in 1594 by Francisco Verdugo to capture the fortress Delfzijl. In 1628 Piet Hein moored his silver fleet at Delfzijl. The first sea battle in the Eighty Years' War was fought nearby in 1658 in the Eems estuary between Dutch forces under Jan Abels and Spanish forces under François van Boshuizen. A fleet of Dutch ships from the West Indies landed here in 1665 under command of admiral Michiel de Ruyter, avoiding the English fleet that was blockading the Dutch coast. The fortification and the sluices were damaged during the Christmas Flood of 1717. In 1813–1814, the French held the city, while it was under siege by the Dutch. The fortifications were removed in 1875,
Дельфзейл төмен су деңгейінен жоғары орналасқан, және әдетте жылына бірнеше күннен басқа жағдайда жоғары су деңгейінен де жоғары болады. Қала суды төмендеу кезінде шығарып жіберуге және су тасқыны кезінде су басуды болдырмауға арналған бөгеттермен және қақпалармен қоршалған. Егер төмендеу кезінде суды әдеттегідей ағызу жеткіліксіз болса, су Дельфзейлдің жанындағы Фармсумдағы, 1970 жылдары тарихи ескі сорғы үйінің орнына салынған заманауи сорғы станциясында сорғыланады. Теңіз деңгейінің көтерілуі Дельфзейлде үлкен алаңдаушылық тудырады, соңғы жылдары дауылдар кейде теңіз бөгеттеріне су шашып, 2017 жылдан бастап бөгеттің биіктігін көтеруге себеп болды. Дәнді ұнтақтау, сабаннан қағаз жасау және саздан кірпіш жасау сияқты дәстүрлі өнеркәсіптер жаңа өнеркәсіптер мен технологияларға жол берді. Дельфзейлде колониялық дәуір индонезиялық тағамдарымен және қоғамға біріккен түрлі этникалық топтармен ескериледі. Дельфзейлдің шетінде, жаңа саябақтар мен ормандар арқылы жаяу немесе велосипедпен оңай жете алатын Uitwierde шіркеуінің мұнарасы шамамен 1200 жылға дейін салынған. Шіркеу ежелгі заманнан бері сақталған жасанды төбеде орналасқан, ол бөгеттер салынғанға дейін қажет болды. Шіркеудің орган 1888 жылы салынды және 1975 жылы Heveskes-тен көшірілді. Аймақта тарихи қызығушылық тудыратын мейрамханалары бар бірнеше иеліктер мен шаруа үйлері, сондай-ақ ескі шіркеулері бар көптеген ауылдар бар. 1970 және 1980 жылдардағы өнеркәсіптік кеңею Weiwerd және Heveskes ескі ауылдарын орыннан шығарды, олар бұрынғы тұрғындары сақтап қалған фотосуреттер мен жергілікті ескерткіштерде ескериледі. Heveskes төбесін қазу кезінде қираған монастырьдің іргетастары және б.з.б. 3400 жылға дейінгі монолитті қабір табылды, ол б.з.б. 2200 жылы бұзылып, Дельфзейлдегі аквариум мұражайында көрсетілді, бірақ соңғы өзгерістер ғимараттың бұзылуына әкелді. Монастырь 1319 жылғы жазбаларда айтылған, ал 1586 жылы соғыста қирады. Теңіз бөгетінің ескі бөлігіне қарсы салынған Отердум ауылы кейде дауылдардан суға батып, 1970 жылдары бөгеттің биіктігін көтеру үшін бұзылды. Ескі бөгетте дәстүрлі түрде көмілген табыттар Фармсумға көшірілді, ал ауыл мен зиратты еске алу үшін кеңейтілген бөгетте ескерткіштер орнатылды. Жағалаудан бірнеше шақырым жерде Боргсвейер және Термунтен ауылдары орналасқан, олар өнеркәсіптік кеңеюге дейінгі жерді пайдалану туралы түсінік береді. Жақын жердегі Термунтерзильде теңіз бөгетіндегі қақпа және тұщы су портындағы шағын теңіз айлағы орналасқан, бұл Дельфзейлдің алғашқы жылдары қалай көрінгенін көрсетеді.
Delfzijl sits at an elevation above low tide, and usually above high tide except for a few days per year. The town is protected by dikes and gates that can be opened to let water out at low tide, and closed to prevent flooding at high tide. When normal draining at low tide is not sufficient water is pumped near Delfzijl at Farmsum in a modern pumping station that replaced the historical old pump house in the 1970s. The possibility of rising sea level is a large concern in Delfzijl, and storms have occasionally splashed water over the sea dikes in recent years causing the dike to be raised starting in 2017. Traditional industries of grain milling, paper made from straw, and bricks made from clay have given way to newer industries and technologies. Colonial days are remembered in Delfzijl by Indonesian food and a variety of minority groups who are integrated into the community. On the edge of Delfzijl, and easily approached on foot or by bicycle across new parks and wood lands, the church at Uitwierde with its free standing tower dates from about the year 1200. The church sits on a historic protected artificial mound that dates from antiquity, and was necessary before dikes were built. The church pipe organ dates from 1888 and was moved from Heveskes in 1975. In the area are a few estates and manor houses with historic restaurants of interest as well as numerous farm houses and villages with old churches of historic interest. Industrial expansion in the 1970s and 1980s displaced old villages of Weiwerd and Heveskes which are remembered in photos and local monuments maintained by previous residents. Foundations of a ruined monastery were discovered in the excavations of Heveskes mound, together with a monolithic tomb dated from 3400 BC which was disrupted about 2200 BC and was displayed in the Aquarium Museum at Delfzijl, until recent developments caused the building to be demolished. The monastery was mentioned in records of 1319, and was destroyed in war in 1586. The village of Oterdum which was built against an older section of sea dike was flooded occasionally by storms and was demolished in the 1970s for raising the dike elevation. Coffins traditionally buried in the old dike were moved to Farmsum, leaving monuments in the enlarged dike to commemorate the village and cemetery. A few Kilometers farther down the coast are the villages of Borgsweer and Termunten that give some idea of the traditional land use before industrial expansion. Nearby at Termunterzijl is located a gate in the sea dike and a small marina inside the fresh water harbor, giving an idea of how Delfzijl looked in the early years.
Экономика
Дельфзейл порты Нидерландыдағы бесінші ірі теңіз порты және Aluminium Delfzijl компаниясының (Tata Steel Europe құрамына кіретін) басқаратын алюминий зауытының орналасқан жері. 2004 жылы қорыту зауыты рекордтық 112 400 тонна сұйық алюминий өндірді. Құю зауыты 157 700 тонна шикізат өндірді. Аймақтағы табиғи газ және мұнай кен орындары өнеркәсіпті дамытуға мүмкіндік береді. Дельфзейл сонымен қатар химия өнеркәсібімен және AkzoNobel компаниясына тиесілі тұз өндіру зауытымен де танымал. Қала шетінде 3 шаршы километр аумақты қамтитын өнеркәсіптік аймақ орналасқан, ол аймақтағы ең ірі жұмыс берушілердің бірі. Бұл нысан Нидерландыда экспортталатын химиялық өнімдердің екінші үлкен көлеміне жауапты (Роттердамнан кейін) және хлор мен оған байланысты өнімдердің ірі экспортымен белгілі. Жақсы желдер тарихи аудандардан алыс орналасқан заманауи жел турбиналарында электр энергиясын өндіру үшін пайдаланылады. Ескі жел тегірмендері тек арнайы жағдайларда ғана қолданылады. Қазіргі заманғы тұщы су каналы Дельфзейлді Гронинген қаласымен және Нидерландының көп бөлігімен байланыстырады, демалыс үшін пайдаланылатын тарихи каналдарды айналып өтеді. Дельфзейлде теңізшілік дәстүрі күшті және 1930 жылы құрылған тұщы су порты аймағында теңізшілік саласы үшін мамандандырылған оқу орны бар. Теңізде бірнеше жыл жұмыс істегеннен кейін түлектер жоғары бағаланады және жергілікті өнеркәсіпте зауыт операторы, механик, шебер немесе инженер ретінде жұмысқа орналасады. Ішкі тұщы су порты бірнеше каналдардың тоғысқан жерінде орналасқан, бұл жүк тиеу үшін қорғалған аймақ және кіші кемелерді жөндеуге және тексеруге қолайлы жағдай жасайды. Аймақтың көп бөлігін картоп, қант қызылшасы, майлы дақылдар, дәнді дақылдар, сүт өнімдері, ірі қара мал және жүн өндіретін егістік жерлер алып жатыр, бұл Дельфзейлді жергілікті сауда орталығына айналдырып, экономикаға үлес қосады. Веендамдағы ауыл шаруашылығы орталығымен белсенді сауда байланысы бар, ол бұрын аймақ үшін сауда палатасын басқарған. Шағын кемелерді құрылысы жақын маңдағы Виншотендегі заманауи каналдар бойында жүзеге асырылады, Германиямен теміржол және кеме байланыстары Дельфзейл айналасындағы сауда ағынына үлес қосады. Балық аулау ылғалды теңізде жүргізіледі, кейбір кемелер Дельфзейл және Фармсум портынан шығады, онда ішкі кемелердің көп бөлігі де тасымалданады. Фармсумдағы ескі теңіз қақпасы жақын маңдағы жаңа қақпалармен ауыстырылды, бұл қорғалған ішкі портты сақтап қалды. Судың төмендеуі кең аумақты саздықтарды ашады, бұл туризм мен экологиялық іс-шараларды дамытуға мүмкіндік береді. Дельфзейл - жоғары толқын кезінде тамақтану орындарын теңіз суымен жабатын құстардың панасы. Еліміздің ішкі өнімдерін толықтыру үшін едәуір көлемде ағаш импортталады. Порт әлемнің түкпір-түкпірінен келген түрлі жүктерді қабылдайды, сондай-ақ НАТО елдерінің әскери кемелерін де қабылдайды. Дельфзейл порттары әртүрлі типтегі қайықтар мен кіші және орта көлемді кемелерді қабылдай алады. Үлкен кемелер Эмс сағасының жанында орналасқан жаңа Эймсхавен портында қабылданады. Екі порт та Гронинген провинциясының теңіз порттары деген атпен өнеркәсіптік даму аймақтары ретінде насихатталады. Екі порт Солтүстік теңіздегі мұнай өндірісіне тұрақты қызмет көрсетеді және жаңа құрылыстар үшін база ретінде қызмет етеді.
The Port of Delfzijl is the fifth biggest seaport in the Netherlands and the home of an aluminium plant run by the company Aluminium Delfzijl (part of Tata Steel Europe). In 2004 the smelter produced a record 112,400 tonnes of liquid aluminium. The foundry produced 157,700 tonnes of raw product. Natural gas and petroleum fields in the area encourage industries to locate in the industrial zones. Delfzijl is also known for its chemical industry and a large salt production plant held by AkzoNobel On the edge of the town lies an industrial site with an area of 3 square kilometers which is one of the biggest employers in the area. This site is responsible for the second largest quantity of exported chemicals in the Netherlands (after Rotterdam), and is known for its major exports of chlorine and related products. Favorable winds are used to make electricity in modern wind turbines located away from the historical districts. The old wind mills are only used on special occasions. A modern fresh water shipping canal connects Delfzijl with Groningen City and most of The Netherlands, bypassing the historical canals that are used for recreation. Delfzijl has a strong tradition of seafaring and there is a specialized school to train employees for the shipping industry located nearby in the fresh water port area established in 1930. After some years at sea the graduates are highly regarded and recruited by local industry where they work as factory operators, mechanics, supervisors, or practical engineers. The inland fresh water port is extensive with several canals coming together, making a sheltered loading area and facilities for hauling out smaller ships for refitting and inspections. Farmlands occupy most of the region producing potatoes, sugar beets, oil seeds, grain, dairy products, cattle and wool making Delfzijl a local market town and adding to the economy. Much commerce occurs with the agricultural center in Veendam that previously operated a chamber of commerce for the region. Building of small ships occurs along modern canals in nearby Winschoten, with rail and ship connections to Germany, adding to the commercial traffic around Delfzijl. Fishing is done in the shallow seas with some of the boats operating out of Delfzijl and Farmsum harbor where much inland shipping is also handled. An old sea gate at Farmsum was replaced by newer gates nearby leaving a sheltered inland harbor. Low tide exposes extensive mud flats that add to tourism and environmental activities. Delfzijl is a bird sanctuary during high tides that cover the feeding grounds with sea water. Considerable lumber is imported to supplement domestic supplies. A wide variety of cargoes from all over the world are handled by the port, which also receives visiting navy ships from NATO countries. Delfzijl harbors can accommodate boats of various types as well as small to medium sized ships. Large ships can be handled in the new Eemshaven port near by at the mouth of the Eems estuary. Together the two harbors are promoted as industrial development areas under the name Groningen Province Sea Ports. The two ports give regular service to north sea petroleum production and staging grounds for new constructions in the north sea fields.
Оқиғалар
Қала әр бес жылда бір рет DelfSail-ді ұйымдастырады, бұл SAIL Amsterdam-нан кейін Нидерландының екінші ірі желкендік шарасы. Дельфзейлдің орталығына жақын теңіз портының бір бөлігі жексенбі күндері жұртшылыққа ашық, ал ауыр техника жұмыс істемейтін және теңіз қақпалары жабылмаған кезде мерекелік шаралар жиі өткізіледі. Жыл сайын қалада "Pinksterfeesten" (Пентекост мерекесі) ұйымдастырылады. Дельфзейл Энергия аңғарының физикалық орталығы ретінде Нидерланд экономикасының қарқынды дамуын бастан кешіруде. Бұл Эмс сағасының арғы жағындағы Германияның Эмден қаласымен стратегиялық ынтымақтастық және Солтүстік теңізден Дельфзейл жанындағы жағалауға келетін табиғи газдың нәтижесі.
Every five years the city organises DelfSail, the second largest sailing event of the Netherlands after SAIL Amsterdam. Part of the sea harbor near the center of Delfzijl is open to public on Sundays and special events are occasionally held when the heavy machinery is not moving and the sea gates are not closed. Annually the "Pinksterfeesten" (Whitsunfestivities or Pentecost Festival) are organised in the city. Delfzijl is seeing a strong resurgence in the Dutch economy as the physical centerpoint of Energy Valley. This is the result of a strategic collaboration with the German town of Emden on the other side of the Eems Estuary, and North Sea natural gas that comes on shore near Delfzijl.
Қоғам
Делфиджльде мәдениет орталығы бар, онда жиналыс залдары, кинотеатр, театр және орталық жел тегершігінің жанында концерт залы орналасқан. Бұл жерде тікелей эфирде көрсетілімдер мен фильмдер ұсынылады. Білім барлық жастағы адамдар үшін қолжетімді, соның ішінде жақын жердегі Гронинген университетіне баратын студенттер үшін де. Мектеп жасындағы балалары бар ата-аналар жыл бойы ұлттық мерекелер мен оқу жылдамдылығына сәйкес мектеп шараларына бірнеше рет қатысады. Барлық тұрғынға клиникаларда, үйде, жергілікті ауруханада және 1797 жылы құрылған Гронинген академиялық ауруханасында қолжетімді медициналық көмек көрсетіледі. Мемлекеттік қызметкерлер көбінесе тағайындалады және Гронинген мен Гаагадағы сайланған жергілікті кеңестер мен парламенттердің кеңесімен жұмыс істейді. Делфиджльде қоғамдық қауіпсіздік, қалалық қызметтер, өнеркәсіпті бақылау, портты басқару және су деңгейін реттеу салаларындағы органдардың күшті өкілдігі бар. Қажет болған жағдайда олар оқытылған еріктілердің көмегіне жүгіне алады. Делфиджльде көптеген саяси партиялар белсенді, олар еңбек, бизнес, білім беру, діни көзқарастар, отбасылық құндылықтар және қоршаған ортаны қорғауды қолдайды. Шағын кәсіпкерлер қаланың өміріне зор ықпал етеді. Заң мен билікке құрмет көрсететін адамдар сөз және іс-қимыл еркіндігіне ие. Кафелерде, пабтарда, шіркеулерде және спорт клубтарында көптеген қоғамдық шаралар өтеді. Тұрғындар ұзақ жылдар бойы сақталған бейбітшілікті тойлау үшін үйдегі терезе жалюзилерін ашық ұстайды, бірақ әйтпесе жеке өмірін қорғайды. Делфиджльдегі діни шаралардың көп бөлігі голландтық протестанттық (Hervormde Kerk) немесе реформаттық (Gereformeerde Kerk) шіркеулерінде өтеді, сонымен қатар католик, лютеран және баптист шіркеулерінде де белсенді азшылықтар бар. Делфиджльдегі шіркеулердің көпшілігі жергілікті және ұлттық ұйымдарға мүше, бірақ олар өздерінің ерекше сипаттарын сақтайды. Әскери құтқару қызметі де белсенді және шіркеулер ұйымына кіреді. Жыл сайын бірқатар ұлттық мерекелер тойланады, ең маңыздылары – Рождество, Пасха және Корольдің туған күні. Спорттық жабдықтар бар, теңізде, каналдарда және жақын жердегі көлдерде қайықпен жүзу танымал. Делфиджльдегі тұрғын үйлер мен сауда орындары ескі және жаңа нысандардың үйлесімді үйлесімінен тұрады, архитектуралық шешімдер қаланың көрнектілігінің біртүтастығы мен үйлесімділігіне баса назар аударады. Делфиджльдің солтүстік және батыс жағындағы жаңа тұрғын үйлер дәстүрлі стильдің элементтерін сақтай отырып, қазіргі заманғы жабдықтармен қамтамасыз етілген. Делфиджльдің әртүрлі аудандары меншік құқығының жеке және мемлекеттік формаларын біріктіреді. Қазіргі голланд тілі барлық жерде түсінікті, ал жас және білімді адамдар ағылшын, неміс және француз тілдерінде сөйлейді. Гронинг диалектісі шеткі ауылдарда кең таралған, ол Германия мен Данияның жағалауындағы ескі диалекттерге ұқсас. Жергілікті телеарналар голланд және басқа елдер мен тілдердегі танымал хабарларды көрсетеді. Делфиджль шетелдік қонақтар мен жұмысшыларды қабылдауға дағдыланған.
Delfzijl has a cultural center with meeting rooms, cinema, theater, and concert hall near the central wind mill for live performances and films, with additional cultural facilities in Groningen. Education is available for people of all ages including those who travel to nearby Groningen University. Parents of school aged children participate in school activities several times a year around national holidays and school year schedules. Affordable health care is provided to everyone in, clinics, house calls, at a local hospital, and at the Groningen Academic Hospital which was established in 1797. Government officials are mostly appointed and operate with advice of elected local councils and parliaments in Groningen and The Hague. Authorities for public safety, city services, oversight of industry, harbor control, and management of water levels have a strong presence in Delfzijl and can call on assistance from trained volunteers when needed. Many political parties are active in Delfzijl, with much support given to labor, business, education, religious views, family values, and environmental protection. Small business shop keepers have a large influence on the city. There is much freedom of speech and action for people who are respectful of laws and authorities. Many social activities take place in cafes, pubs, churches, and sports clubs. The residents keep their window blinds open at home in celebration of long lasting peace, but are otherwise protective of privacy. Most religious activities of Delfzijl are in the Dutch Protestant Established (Hervormde Kerk) or Reformed (Gereformeerde Kerk) churches, with notable minorities active in Catholic, Lutheran, and Baptist churches. Most of the churches in Delfzijl are joined in local and national organizations, although they retain much of their individual character. Salvation army is also active and included in the churches organization. A number of national holidays are celebrated each year, the biggest are Christmas, Easter, and the King's Birthday. Sports facilities are available and boating is popular in the sea, canals, and near by lakes. Housing and commerce in Delfzijl is a blending of old and new facilities with architectural attention given to the unity and harmony of the town's appearance. New housing on the north side and west side of Delfzijl retain elements of traditional styles while providing modern facilities. Ownership in different parts of Delfzijl is also a blend of private and public property. Modern Dutch language is understood everywhere and young educated people speak English, German, and French. Gronings dialect is found routinely spoken in outlying villages, resembling old dialects along the coast nearby in Germany and Denmark. Local television carries Dutch and popular broadcasts from other countries and languages. Delfzijl is accustomed to receiving visitors and guest workers from foreign countries.