Кіріспе

Өте төмен биіктікте ұшу техникасы

Жер бетіне жақын ұшу (ЖЖҰ) – әскери ұшақтардың жоғары қауіпті аймақта жаудың анықтауынан және шабуылынан қашу үшін қолданатын өте төмен биіктіктегі ұшу түрі. Оны "жерге жабысу", "жер бедерін жабу", "радардан тыс ұшу" және "тоғайдан секіру" деп те атайды. ЖЖҰ кезінде географиялық нысандар жасыру үшін пайдаланылады, ұшақтар аңғарлар мен жердің бұрылыстарын пайдаланып, олардың үстінен емес, ішінен ұшады. Бұл ұшақтың жаудың әуе қорғаныс радарының көру қабатынан төмен ұшуын қамтамасыз етеді, соның салдарынан аспанға қарсы көзге түспейді.

Мақсаты

NOE жау ұшақтары, әуедегі ерте ескерту және басқару жүйелері, жердегі радарлар немесе шабуылға ұғыну үшін қолданылады, олардың анықталуын азайту мақсатында.

NOE үшін сенсорлар

NOE ұшуларының көп бөлігі күндіз, төмен ұшу тәжірибесі бар ұшқыштардың көру қабілетіне сүйене отырып жасалады. Радарлы биіктік өлшегіш немесе жер бетін бақылайтын радар жүйесінен алынған деректер де қолданылады, екіншісі нашар ауа-райы жағдайында көру арқылы немесе ұшқышпен қолмен басқару мүмкін болмағанда төмен ұшуға мүмкіндік береді. Түнде түнгі көру құрылғысы қолданылуы мүмкін.

NOE тікұшақ ұшуы

NOE ең төменгі ұшу тікұшақтармен жүзеге асырылады, себебі олардың жылдамдығы төмен және бекітілген қанатты ұшақтарға қарағанда, әсіресе жоғары жылдамдықты реактивтік ұшақтарға қарағанда маневрлеу қабілеті жоғары. Тікұшақтар ағаштардың бағанасы деңгейінде немесе айналасындағы ағаштардың биіктігінен де төмен ұша алады, егер ашық кеңістіктер болса (мысалы, өзен арқаларында), сымдардың үстінен емес, астынан (мысалы, электр желілері) ұшып өтеді. Шабуылдық тікұшақтар ағаштардың немесе ғимараттардың артына жасырынып, радарларын (ротор осіне орнатылған) немесе басқа сенсорларын пайдалану үшін минималді көрінумен "көтеріліп", қару-жарақ атып шығарады. Қажетті биіктік жердің сипаттамасына байланысты: төмен өсімдіктер, төмен ғимараттар, ағаш қабаттарының қалыңдығы, биік ғимараттардың болуы, халықаралық стандартқа сәйкес биіктігі бар бетон тіреулер немесе ағаш қабаттары мен торлы болаттан жасалған электр тіреулердің болуы. Халық тығыз қоныстанған аймақтарда, биік радио мұнаралары бар жерлерде жер бетінен биіктік қолданылады.

Жер деңгейінен биіктігі

Жер деңгейінен биіктік және төмен ұшу әдетте ұшақтың жылдамдығына, ұшақтың маневрлеу қабілетіне және жердің бедеріне байланысты өзгереді. Вертолеттер тікұшақтың шассисінен немесе қондырғыларынан бірнеше футтен аспайтын биіктікте ұша алады. Жылдам реактивтік ұшақтар көбірек шектеледі, ал әдеттегі төмен ұшу жылдамдығында 200 фут (61 м) жиі кездеседі, ал салыстырмалы түрде тегіс жерде 50 фут (15 м) биіктікте ұшу мүмкін. Электр сымдары төмен ұшатын барлық ұшақтар үшін қауіпті, және "сымға соқтығысу" жағдайлары жиі болады, мысалы, 1998 жылғы Кавалезе канат жолының апаты. Осы сымдардың маршруттарын көрсететін арнайы карталар жасалады, бірақ оларды жаңарту қиын, әсіресе шетелдік немесе жау территориялары үшін. Ұшқыштар осы сымдарды тіреп тұратын тіреулерді немесе электр бағаналарын анықтауға үйретіледі, себебі оларды сымдардың өзінен қашықта көруге болады.