Кіріспе

Федералды түрде танылған Түпкiлiктi америкалық тайпа Тонаванда Сенека ұлты (бұрынғы атауы - Тонаванда Тiзiмiнiң Сенека индейлерi) - Нью-Йорк штатындағы федералды түрде танылған тайпа. Олар сакемдер (Сенеканың мұрагерлік басшылары) басқаратын дәстүрлі үкімет формасын сақтап қалды. Сенекалар - Хауденосауне немесе Ирокез конфедерациясының алғашқы бес ұлтының бірі (кейін алты). Олардың халқы ирокея тілінің бір түрі - сенека тілінде сөйлейді. Тонаванда сенека ұлты - Батыс Нью-Йорктегі федералды түрде танылған екі сенека тайпасының бірі; екіншісі - сенека үндістерінің ұлты. Соңғысы 1848 жылы республикалық конституцияны мақұлдады, ол Аллегани, Каттараугус және Майлы бұлақтар резервацияларының жерлерін басқару үшін кеңес пен атқарушы лауазымды тұлғаларды сайлады. Тонаванда тобы республикаға қатысудан бас тартты (бір жағынан Буффало Крик сатылымынан туындаған қақтығыстарға байланысты), бұл тоғыз жылдан кейін топтың құрылуына әкелді. 1857 жылы Тонаванда тобы АҚШ-пен келісімге қол қойып, Нью-Йорк штатындағы Сенека ұлтынан тәуелсіз тайпа ретінде танылды. АҚШ-пен жасалған жаңа келісім Тонаванда тобының Огден жер компаниясынан жер сатып алуына мүмкіндік берді, олар Буффало-Крик келісімінде олардың рұқсатысыз сатылды. Тонавандалар басқа сенека тайпаларынан билік мүйіздері мен басқа да артефакттерді алып, 1848 жылға дейін болған дәстүрлі сенека үкіметінің жалғасын қайта құрды. Олардың аналық туыстық жүйесі бар; тұқым қуалайтын басшыларды клан аналары аналық желі арқылы таңдайды. Тонаванда тобы Нью-Йорк штатының Акроны маңындағы 7500 акр жерді басқарады. Сонымен қатар, кейбір сенекалар 19-ғасырдың басында Үндістан аумағына көшіп келді; олардың ұрпақтары қазір қазіргі Оклахома штатындағы Сенека Кайуга ұлтының құрамына кіреді. Кейуга халқы - алты ирокез ұлтының тағы бірі. XXI ғасырда сенекалардың басым көпшілігі Нью-Йорктың батысында тұрады. Канадада Онтариодағы Grand River First Nation алты ұлтының шағын саны тұрады; олар сондай-ақ Батыс есіктің күзетшілерінің ұрпақтары.

Тарих

1838 жылы 15 қаңтарда АҚШ үкіметі Нью-Йорктің тоғыз индей ұлтымен, соның ішінде Сенекамен Буффало Крик келісімін жасады. Келісім Америка Құрама Штаттарының Үнділерді көшіру бағдарламасының бір бөлігі болды, ол арқылы олар шығыс штаттардан шыққан америкалық халықтарды Миссисипи өзенінің батысына, Канзас аймағының (қазіргі Канзас штаты және Колорадоның кей жерлері) резервация жерлеріне көшіруге мәжбүр етті. Бұл үкіметтерді жою сол аймақтардағы жергілікті халықтарды да көшірді. АҚШ-тың мақсаты - Сенека және Нью-Йорктің басқа тайпалары сол жерге көшіп барып, еуропалық америкалық отаршылдар үшін қолайлы жерлерді босату еді. Келісім бойынша АҚШ Огден Жер компаниясы Нью-Йорктегі қалған төрт Сенека резервациясын сатып алатынын мойындады, бұл табыстар Канзас аумағына ұлттың көшіруін қаржыландырады. АҚШ 1838 жылғы келісімді 1842 жылғы Сенека келісіммен өзгертті. Жаңа келісімшарт Огден жер компаниясы тек екі резервацияны, соның ішінде Тонаванда резервациясын сатып алғанын көрсетті. Сенекалар Каттарагус және Алегани резервацияларын сақтады. Бұл кезде Тонаванда резервациясының сенекалары келісімге қатысты кеңес берілмегеніне наразылық білдірді, сондай-ақ олардың басшылары келісімге қол қойған жоқ. Олар өздерінің резервациясынан кетуден бас тартты. 1848 жылы Каттараугс және Алегани резервацияларының сенекалық үндістері конституциялық конвенция өткізді. Олар жаңа конституция мен үкімет формасын қабылдады, соның ішінде тайпалық басшыларды халықтық сайлау. Дәстүр бойынша, тұқым қуалайтын басшыларды тайпа аналары таңдап алып, өмір бойы билік жүргізді (егер біреу өзінің тайпа анасын қаламаса). Тонаванда тобы мұндай өзгерістерді жасағысы келмеді, сондықтан Нью-Йорктегі негізгі Сенека ұлтынан бөлінді. Олар өздерінің сегіз руларының әрқайсысын білдіретін басшылар кеңесімен дәстүрлі үкіметін қайта ұйымдастырды және қайта құрды. 1857 жылы "Сенека, Тонаванда тобымен келісім" бойынша, Сенека үндістерінің Тонаванда тобы тәуелсіз үнді ұлты ретінде федералды тануды қамтамасыз етті. Олар жерді сатудан түскен ақшаға Тонаванда резервациясының көп бөлігін сатып алды. Дәстүрлі үкіметте тұқым қуалайтын басшылар өмір бойы қызмет етті. Олар топтың негізін құраған клан басшыларының консенсусы бойынша басқарылды. Сенека және барлық ирокездер аналық туыстық жүйеге ие болды, онда ұрпақ пен мүлік аналық желі арқылы берілді. Бала анасының кланына дүниеге келген деп саналып, өздерінің мәртебесін өз халқынан алды. "Тонаванда тобы сегіз "кланнан" тұрады: Снайп, Герон, Хок, Елен, Қасқыр, Бобра, Айыу және Черепаха. Әр клан өз кезегінде [аналық ұрпақтан] Бас болып қызмет етуге бір адамды тағайындайтын клан анасын тағайындайды. Клан анасы басшыны кетіру құқығын сақтайды және тайпа мүшелерімен кеңесу арқылы тайпалық басқару мәселесі бойынша басшыға ұсынымдар береді. Клан аналары кланның пікірін елемеуге, басшылар да клан аналарының ұсыныстарын елемеуге құқылы".