Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Уильям Сайкс (шамамен 1827 – 4 қаңтар 1891) – ағылшын сотталушы, қазақстандық емес, адам өлтіру қылмысы үшін Батыс Австралияға жер аударылған.
English convict
William Sykes (c. 1827 – 4 January 1891) was an English convict, transported to Western Australia for manslaughter.
Ерте өмір
Сайкс 1827 жыл шамасында Англияның Йоркшир графтығындағы Ротерхэм қаласына жақын Уентвортта дүниеге келген. Кедей отбасының мүшесі болғандықтан, формальды білім алмады және ерте жасынан ақылы жұмыс істеді. 1851 жылы үйленбеген және көмір шахтасында вагондарды итеруші болып жұмыс істегені жазылған. 1853 жылы Сайкс Майра Уилкокқа үйленді, және келесі он жылда олардың төрт баласы болды. Кейін ол металл тазартушы болып жұмыс істеді. 1865 жылдың 10 қазанында Сайкс тағы алты адаммен браконьерлікке шықты. Дәлелдерге сүйенсек, Сайкс бұрын да аң аулаған, бірақ оны ешқашан ұстамаған. Сол түні ер адамдарды ойын сақшылары тоқтатып, қашуға тырысқанда Сайкс және басқа бірнеше адам ойын сақшыларының біріне шабуыл жасады. Ойын сақшысы алған жарақатынан көз жұмды, ал шабуыл туралы ақпарат бергендерге сыйлық ұсырылды. Ақырында үкімет куәлік беруге дайын болғандарға толық кешірім ұсынды, сонда жеті адамның бірі, Роберт Вудхаус, қалған алты адамға қарсы куәлік берді. Сайкс сияқты төрт адам қасақана кісі өлтіруде айыпты деп танылып, кемінде жиырма жылға қатаң түрме жазасымен өмір бойы бас бостандығынан айырылды. Сайкс өзінің жазасының алғашқы тоғыз айын Уэйкфилд түрмесінде жалғыздық камерада өткізді. Содан кейін ол Портсмут түрмесіне ауыстырылды және 1867 жылдың 2 сәуірінде Батыс Австралияға тасымалдау үшін Норвуд кемесіне мінгізді. Оның саяхат туралы қысқа күнделігі сақталған.
Sykes was born in Wentworth, near Rotherham, Yorkshire, England c. 1827. As a member of a poor family, he received no formal education, and took on paid work from an early age. In 1851 he was recorded as unmarried and working as a coal pit trammer. In 1853 Sykes married Myra Wilcock, and over the next ten years they had four children. He was later employed as a puddler. On 10 October 1865, Sykes went poaching with a group of six other men. Evidence suggests that Sykes had often poached in the past, but he had never been caught before. On this night the men were challenged by a group of gamekeepers, and in making their escape Sykes and a number of other men assaulted one of the gamekeepers. The gamekeeper died from his injuries, and a reward was offered for information about the attack. Eventually, the government offered a free pardon to anyone willing to give evidence, whereupon one of the seven men, Robert Woodhouse, gave evidence against the other six. Four of the men, including Sykes, were found guilty of manslaughter, and received life sentences with a minimum of twenty years of penal servitude. Sykes served the first nine months of his sentence in solitary confinement at Wakefield prison. He was then transferred to Portsmouth prison, and on 2 April 1867 boarded the Norwood for transportation to Western Australia. His brief diary of the voyage is extant.
Батыс Австралия
Норвуд 13 шілдеде Батыс Австралияның Фримантл қаласына келді. Келген кезде Сайксқа 9589 нөмір берілді және ол "шамамен бес фут алты жарым дюймдік бойы, ашық қоңыр шашы, сұр көздері, ашық түсті терісі бар сопақ бет пішіні және денсаулығы жақсы" деп тіркелді; көп ұзамай ол Бунбериге жол жұмысына жіберілді. Ол ауданда жеті жыл жұмыс істеді. Содан кейін, шамамен 1875 жылдың қазан айында Ньюкаслға (қазіргі Тодиай) жіберілген деп есептеледі. 1877 жылға қарай ол мерзімі бітіп, Тодиай ауданында жұмыс істеуге тіркелді. Ол қысқа уақыт бойы медициналық қызметкер Уильям Мейхьюдің жеке қызметшісі болып жұмыс істеді, содан кейін ауданда әртүрлі жұмыстар атқарды, оның ішінде тамырларды қазу, ағаш кесу, қоршау қою және құдық қазу. 1879 жылдың қарашасына дейін жақсы жұмыс істеген, бірақ келесі үш жылда оның тізімінде мас болуы үшін бірнеше рет айып төлегені көрсетілген. 1883 жылы ауыр сырқатқа шалдыққаннан кейін бір ай бойы Ньюкасл депосының ауруханасында жатты. Ол толыққандай сауығып кетпеді. 1885 жылы ол шартты түрде босатылды. Сайкс өмірінің соңғы жылдарын Клэклайндан Ньюкаслға дейінгі теміржолда жұмыс істеуге жұмсады. 1890 жылдың желтоқсан айының соңында ол Клэклайн теміржолындағы лашығында ауырып жатқан күйінде табылғандықтан, Ньюкасл ауруханасына жеткізілді, онда оған гепатиттік ойық жара және созылмалы гепатит диагнозы қойылды. Ол бес күннен кейін, 1891 жылдың 4 қаңтарында қайтыс болды және Тодиай зиратындағы жаппай қабірге жерленді. Оның азын-малын, соның ішінде ескі мылтығы мен иті сатылып, табутқа жұмсалған 2 фунт 15 шиллингтің құнын өтеуге бағытталды.
The Norwood arrived at Fremantle, Western Australia on 13 July. On arrival Sykes was assigned a number, 9589, and recorded as "about five feet six and three quarter inches in height, with light brown hair, grey eyes, an oval visage of light complexion, and in appearance healthy"; shortly afterwards he was sent to Bunbury to work on the roads. He worked in the district for seven years. He is then believed to have been sent to Newcastle (now Toodyay) around October 1875. By 1877 he had gained his ticket of leave, and was registered to work in the Toodyay district. He worked for a short time as a servant to the medical officer William Mayhew before working at various labouring jobs in the district, including grubbing, woodcutting, fencing, and well sinking. He apparently worked well until November 1879, but over the following three years his record indicates that he was often fined for drunkenness. A bout of severe illness in 1883 saw him in the Newcastle depot hospital for a month. He never fully recovered his health. In 1885 he received his conditional release. Sykes spent the last few years of his life working on the railway from Clackline to Newcastle. Late in December 1890, he was found lying ill in his hut on the Clackline railway; he was removed to Newcastle Hospital, where he was diagnosed as suffering from a hepatitic ulcer and chronic hepatitis. He died five days later on 4 January 1891 and was buried in a mass grave in the Toodyay cemetery. His few belongings, including an old gun and his dog, were sold to recoup the £2/15/ that it cost the government to provide the coffin.
Мұра
Сайкс әйелінен келген хаттар жинағы 1931 жылы табылмағанда, тарихи маңызы жоқ кейіпкер болып қалуы мүмкін еді. Хаттар Тодиейдегі ескі полиция ғимараттарын бұзу кезінде бір жарықтан табылған және Батыс Австралия Корольдік тарихи қоғамына тапсырылды, ол оларды Батыс Австралия Мемлекеттік архивіне жіберді. Көп жылдар өткен соң, әлеуметтік тарихшы Александра Хаслук бұл хаттарды қайтадан тауып, Сайкс туралы зерттеу жүргізді. Оның зерттеулерінің нәтижесі 1959 жылы "Не қаламай келген эмигранттар" деген атпен жарияланды.
Sykes may have remained a historically insignificant character, if not for the discovery in 1931 of a collection of letters written to him by his wife. The letters were found in a crevice during the demolition of old police buildings at Toodyay, and handed in to the Royal Western Australian Historical Society, which lodged them with the State Archives of Western Australia. Many years later, the social historian Alexandra Hasluck rediscovered the letters and researched Sykes. The results of her research were published as her 1959 book Unwilling Emigrants.