Кіріспе

Глаубер – ғылымның есептеу философиясы аясында жазылған ғылыми ашу әдісі. Ол жасанды интеллекттегі машиналық оқытумен байланысты. Глауберді, басқа бағдарламалармен бірге, Пэт Лэнгли, Герберт А. Саймон, Г. Брэдшоу және Дж. Зитков ғылыми ашуды проблеманы шешу әдістері арқылы қалай жүзеге асыруға болатынын көрсету үшін жасады. Олардың бағдарламалары ашылу кезінде белгілі болған эмпирикалық деректерге сүйене отырып, тарихи ғылыми ашуларды модельдеуге арналған. Глаубердің аты 17 ғасырдың алхимигі Иоганн Рудольф Глаубердің құрметіне берілген, оның жұмысы қышқыл-негіздік теорияның дамуына көмектесті. Глаубер (әдіс) заттардың қасиеттері мен байқалған фактілер негізінде, заттарды араластыру нәтижесінде тұздар түзілетін қышқылдық-сілтілік реакциялар заңын қайта ашады. Осы білім арқылы Глаубер ащы дәмді заттардың қышқыл дәмді заттармен әрекеттесіп, тұзды дәмді заттарды түзіретінін анықтайды. Қысқаша айтқанда, заң:

Қышқыл + Сілті > Тұз

Глаубер Пат Лэнглидің ашу эвристикасы жөніндегі жұмысының бөлігі ретінде жасалды, мақсаты компьютердің көптеген мәндер мен сипаттамаларды автоматты түрде қарап шығып, олардан тәуелсіз талдаулар жасауына мүмкіндік беру болды. Глаубер жағдайында, мақсат – белгілі бір химиялық қосылыстың сипатын ұқсас заттармен салыстыра отырып, бағалай және тіпті толық сипаттай алатын автономды қосымшаны құру болды. Лэнгли 1983 жылы Глауберді формалдап, құрастырды. Бағдарламаға 17-18 ғасырлардағы химиктердің сипаттағандай, әртүрлі материалдар туралы ақпарат енгізілді, бұл кезде қазіргі химиялық білімнің көп бөлігі ашылмаған немесе ойлап табылмайтын еді. Молекулалық салмақ сияқты сандық деректерге қарағанда, дәм сияқты сапалық сипаттамалар бағдарламаға енгізілді. Сондай-ақ, сол дәуірде белгілі болған химиялық реакциялар және реакцияға қатысушы заттар мен өнімдер арасындағы айырмашылықтар да ұсынылды. Осы білімнің негізінде Глаубер қандай заттардың қышқылдар, негіздер және тұздар екенін сандық ақпаратсыз анықтауға тиіс болды. Жүйе химиялық заттарды және олардың барлық ықтимал реакцияларын зерттеді, күтілетін дәмді және тиісті қышқылдықты немесе тұздылықты қышқылдар мен негіздер тұздар түзіретін ережеге сәйкес байланыстырды. Глаубер компьютерде жүзеге асырылатын теориялық химиядағы маңызды жетістік болды және Герберт А. Саймон жасаған, окистеуді зерттейтін Сталь және атомдық салмақты есептейтін ДАЛТОН сияқты ұқсас жүйелермен бірге, қазіргі кездегі барлық автоматтандырылған химиялық талдаудың негізін қалауға көмектесті.

Іс-шаралар

Глаубер екі процедураға негізделген: Форма класы және Квантификаторды анықтау. Форма класы процедурасы Reacts предикаттарын зат атауларын, әр сыныптағы заттарды ерекшелейтін мәні бар сапамен анықталған баламалық сыныптар бойынша өзгеретін айнымалылармен алмастыру арқылы жалпылайды. Авторлардың жобалаған тәжірибесінде заттар олардың дәміне сәйкес үш сыныпқа бөлінеді: қышқылдар (қышқыл), сілтілер (ащы) және тұздар (тұзды).