Владимир Марковников: Ресейлік химик және оның ережесі
Vladimir Markovnikov
Владимир Марковников: Ресейлік химик, Марковников ережесін ашқан. Алкендерге сутекті қосылу реакциялары, биохимия, және оның ғылыми еңбектері туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ресей химигі (1837–1904)
Russian chemist (1837–1904)
Владимир Васильевич Марковников, сондай-ақ Марковников (Влади́мир Васи́льевич Марко́вников; 25 желтоқсан 1837 [е.с. 13 желтоқсан 1837] – 11 ақпан 1904) – ресейлік химик, ең белгілісі – Марковников ережесін жасағандығымен танымал, ол сутек галоидтары мен алкендердің қосылу реакцияларын сипаттайды.
Vladimir Vasilyevich Markovnikov, also Markownikoff (Влади́мир Васи́льевич Марко́вников; 25 December 1837 [O. S. 13 December 1837] – 11 February 1904) was a Russian chemist, best known for having developed the Markovnikov's rule, that describes addition reactions of hydrogen halides and alkenes.
Ерте өмір және білім
Владимир Марковников 1837 жылғы 22 желтоқсанда Ресей империясының Нижний Новгород қаласына жақын Черноречье селосында (қазіргі Дзержинск қаласы, Нижний Новгород облысы, Ресей Федерациясы) дүниеге келген. Ол туғаннан кейін көп ұзамай әкесі зейнетке шығып, әйелінің отбасынан қалыңдық ретінде алған отбасылық меншігіне, Нижний Новгород провинциясының Княгининский ауданындағы Иваново селосына қоныстанды, және Марковников балалық шағын осы жерде өткізді. 1856 жылы Қазан император университетінің құқық факультетінің камералдық бөліміне түсті. Кейін университеттың табиғат факультетіне ауысып, А. М. Бутлеровтың лекцияларын тыңдады. 1860 жылы университет курсын бітіргеннен кейін профессорлыққа дайындалу үшін қалды және химия зертханасында лаборант болып тағайындалды. 1864 жылы магистрлік диссертациясын қорғады. 1869 жылдың көктемінде докторлық диссертациясын қорғады.
Vladimir Markovnikov was born on December 22, 1837, in Chernorechye near Nizhny Novgorod, Russian Empire (now Dzerzhinsk, Nizhny Novgorod Oblast, Russian Federation). Soon after his birth, his father retired and settled in a family estate received as a dowry from his wife's family at marriage, in the village of Ivanovo, Knyagininsky district of the Nizhny Novgorod province, where Markovnikov spent his early childhood. He joined the cameral department of the law faculty of Kazan Imperial University in 1856. He moved to the natural department of the university, where he attended the lectures of A. M. Butlerov. In 1860, after completing a university course, he was left to prepare for a professorship and was appointed laboratory assistant at a chemical laboratory. In 1864 he defended his master's thesis. In the spring of 1869, he defended his doctoral dissertation.
Жеке өмір
Марковников Любовь Дмитриевна Рычковаға үйленді. Олардың екі ұлы болды: Владимир саясаткер, ал Николай сәулетші.
Markovnikov married Lyubov Dmitrievna Rychkova. They had two sons, Vladimir, a politician and Nikolai, an architect.
Мансап
Осы университетпен туындаған жанжалдан кейін Марковников 1871 жылы Одесса университетінде профессор болып тағайындалды, екі жыл өткен соң Мәскеу университетіне ауысты, және қалған өмірін сонда өткізді. 1901 жылы ол Америка философиялық қоғамының мүшесі болып сайланды.
After a conflict with that university, Markovnikov was appointed professor at the University of Odesa in 1871 and, two years later, at the University of Moscow, where he stayed the rest of his career. He was elected as a member to the American Philosophical Society in 1901.
Жұмыс
Марковников ең танымал Марковников ережесімен, ол 1869 жылы H X (мұнда 'X' галогенді білдіреді) алкендерге қосылу реакцияларын сипаттау үшін түсіндірілді. Бұл ережеге сәйкес, нуклеофилді X азырақ сутек атомы бар көміртек (С) атомына, ал протон көбірек сутек атомы бар көміртек атомына байланысады. Осылайша, хлорсутек (HCl) пропенмен (CH3 CH=CH2) әрекеттесіп, 2-хлоропропанды (CH3CHClCH3) құрайды, бірақ изомерлік 1-хлоропропанды (CH3CH2CH2Cl) емес. Бұл ереже қосылу реакцияларының өнімдерінің молекулалық құрылымын болжауда пайдалы. Моррис С. Хараш 1933 жылы түсіндірме бергенге дейін сутек бромидінің Марковников ережесіне де, кері ережеге (анти-Марковников) де сәйкес қосылуын неге көрсеткені түсініксіз болды. Бұл эффект кейде пероксид эффекті деп те аталады. Хьюз Марковниковтың өмірінде танылмауының себептерін талқылады. Ол көбінесе орыс тілінде жариялаған, ал оны батыс еуропалық химиктердің көпшілігі түсінбеген, сондай-ақ 1870 жылы жарық көрген, оның ережесін алғаш рет баяндаған мақаласы неміс тілінде жазылған. Дегенмен, ереже изомерлі сары май қышқылдары туралы 26 беттік мақалаға 4 беттік қосымша ретінде енгізілген және сол кездегі стандарттар бойынша өте аз тәжірибелік деректерге негізделген. Хьюз ереже сол кездегі деректермен негізделмеген, бірақ кейіннен дұрыс болып шыққан шабыттанған болжам болды деген қорытынды жасады (көбінесе). Марковниковтың «Магистр химиясы» және «Доктор химиясы» диссертацияларын зерттеуге негізделген жаңа бағалау бұл пікірге қарсы келеді және Марковников ережесінің оның диссертацияларынан логикалық тұрғыдан туындайтынын көрсетеді. Марковников сонымен қатар органикалық химияға алтыдан астам көміртек атомы бар көміртек сақиналарын ашты, 1879 жылы төрт көміртек атомы бар сақинаны, ал 1889 жылы жеті көміртек атомы бар сақинаны тапты. Марковников сондай-ақ сары май және изосары май қышқылдарының химиялық формуласы бірдей (C4H8O2) екенін, бірақ құрылысы әртүрлі екенін көрсетті; яғни, олар изомерлер.
Markovnikov is best known for Markovnikov's rule, elucidated in 1869 to describe addition reactions of H X (where 'X' represents a halogen) to alkenes. According to this rule, the nucleophilic X binds to the carbon (C) atom with fewer hydrogen atoms, while the proton binds to the carbon atom with more hydrogen atoms bonded to it. Thus, hydrogen chloride (HCl) reacts with propene, CH3 CH=CH2 to produce 2 chloropropane CH3CHClCH3 rather than the isomeric 1 chloropropane CH3CH2CH2Cl. The rule is useful in predicting the molecular structures of products of addition reactions. Why hydrogen bromide exhibited both Markovnikov as well as reversed order, or anti Markovnikov, addition, however, was not understood until Morris S. Kharasch offered an explanation in 1933. It is also called The Peroxide effect sometimes. Hughes has discussed the reasons for Markovnikov's lack of recognition during his lifetime. Although he published mostly in Russian which was not understood by most Western European chemists, the 1870 article in which he first stated his rule was written in German. However the rule was included in a 4 page addendum to a 26 page article on isomeric butyric acids, and based on very slight experimental evidence even by the standards of the time. Hughes concludes that the rule was an inspired guess, unjustified by the evidence of the time, but which turned out later to be correct (in most cases). A more recent assessment, based on a reading of Markovnikov's Magistr Khimii and Doktor Khimii dissertations, contradicts this view, and points out that Markovnikov's Rule arises logically from his dissertations. Markovnikov also contributed to organic chemistry by finding carbon rings with more than six carbon atoms, a ring with four carbon atoms in 1879, and a ring with seven in 1889. Markovnikov also showed that butyric and isobutyric acids have the same chemical formula (C4H8O2) but different structures; i. e., they are isomers.