Кіріспе
Даниялық физикалық химик (1879–1947)
Йоханнес Николаус Бронстед (22 ақпан 1879 – 17 желтоқсан 1947) – даниялық физикалық химик, ол Мартин Лоуриден тәуелсіз және бірдей уақытта Брёнстед-Лоури қышқыл-негіз теориясын жасаған.
Өмірбаян
Бронстед 1879 жылғы 22 ақпанда Данияның Варде қаласында дүниеге келген. Анасы оның дүниеге келгеннен кейін көп ұзамай қайтыс болды, ал 14 жасында Бронстед әкесінен айырылып, үлкен әпкесі мен өгей анасымен бірге Копенгагенге көшіп барды. 1897 жылы Бронстед Копенгагендегі Политехникалық институтта химиялық инженер мамандығы бойынша оқуын бастады. Бірінші дәрежесін алғаннан кейін Бронстед мамандығын өзгертіп, 1902 жылы Копенгаген университетінен химия ғылымдарының магистрі дәрежесін алды. 1905 жылы Химия институтында ассистент болып жұмыс істеді және 1908 жылы докторлық диссертациясын қорғады. Сол жылы Бронстед Копенгаген университетінде физикалық және бейорганикалық химия профессоры болды. Оның зерттеулері әлемдік деңгейде танылды, нәтижесінде ол төрт рет Нобель сыйлығына ұсынылды, алтын H. C. Ørsted медалін алды, сондай-ақ Корольдік қоғамның және Ұлттық ғылым академиясының мүшесі болып сайланды. Бронстед бірінші курста танысқан Шарлотта Варбергке үйленді. Олардың төрт баласы болды. Екінші дүниежүзілік соғыста нацистерге қарсы болғандықтан Бронстед 1947 жылы Дания парламентіне сайланды, бірақ денсаулығының нашарлығына байланысты мандатын иелене алмады және сайлаудан кейін көп ұзамай қайтыс болды. Бронстед реакция кинетикасы, әсіресе қышқыл-негіздік реакциялар бойынша жұмыстарымен әйгілі. 1923 жылы ол қышқыл-негіздік реакциялардың протонның қышқылдан (протон доноры) негізге (протон акцепторы) ауысуымен жүзеге асатынын анықтады. Шамамен бір уақытта және тәуелсіз түрде британдық химик Мартин Лоури да осы қорытындыға келді, сондықтан бұл теория Бронстед-Лоури қышқыл-негіздік теориясы деп аталды. Сондай-ақ 1923 жылы Гилберт Н. Льюис қышқыл-негіздік реакциялардың электрондық теориясын ұсынды, бірақ екі теория да қазіргі таңда кеңінен қолданылады. Мансабының кейінгі кезеңінде Бронстед реакция кинетикасын зерттеуді жалғастырды, оның ішінде сусыз ортада жүзеге асатын реакцияларға ерекше назар бөлді. Ол сондай-ақ көмірсутектердің, полимерлердің және коллоидтардың термодинамикалық қасиеттеріне молекулалық мөлшерінің әсері туралы да зерттеулер жүргізді.
Copenhagen. After his first degree, Brønsted changed fields and received his magister degree in chemistry in 1902 from the University of Copenhagen. In 1905, he became an assistant at the Chemical Institute and obtained his doctoral degree in 1908. In the same year, Brønsted became a professor of physical and inorganic chemistry at the University of Copenhagen. His research gained worldwide recognition, resulting in four Nobel prize nominations, a gold H. C. Ørsted Medal and being appointed as a fellow of the Royal Society and a member of the National Academy of Sciences. Brønsted married Charlotte Warberg, whom he met during his first degree. The couple had four children. In World War II, Brønsted's opposition to the Nazis led to his election to the Danish parliament in 1947, but he was too ill to take his seat and died shortly after the election. Brønsted is best known for his work on reaction kinetics, in particular acid–base reactions. In 1923, he recognized that acid–base reactions involved the transfer of a proton, from the acid (proton donor) to the base (proton acceptor). Almost simultaneously and independently, the British chemist Martin Lowry arrived at the same conclusion, thus the name Brønsted–Lowry acid–base theory. Also in 1923, Gilbert N. Lewis proposed an electronic theory of acid–base reactions, but both theories remain commonly used. Later in his career, Brønsted kept studying reaction kinetics, with a special focus on reactions taking place in non aqueous solutions. He also developed some work about the effect of molecular size on the thermodynamical properties of hydrocarbons, polymers and colloids.