Кіріспе

Американдық теолог, пастор және ғалым, ғылыми фантастика редакторы Эдвард Джон Карнелл (28 маусым 1919 – 25 сәуір 1967) – көрнекті христиан теологы және апологы, баптист пасторы және Калифорния штатының Пасадена қаласындағы Фуллер теологиялық семинариясының президенті болған. Ол тоғыз маңызды кітаптың авторы, олардың бірнешесі христиан апологетикасына жаңа көзқарас қалыптастыруға бағытталған. Ол сонымен қатар бірнеше кітаптарда жарияланған эсселердің авторы және «The Christian Century» мен «Christianity Today» сияқты мерзімдік басылымдарға мақалалар жазған.

Отбасы

Карнелл 1919 жылғы 28 маусымда Висконсин штатының Антиго қаласында дүниеге келді және Герберт Карнелл мен Фанни Карстенстің төрт баласының үшіншісі болды. Ол Висконсин штатынан шыққан мектеп мұғалімі Ширли Роумен үйленді. Карнеллдің екінші апологетикалық еңбегі «Христиан дінінің философиясы» жеке және өмірлік мағынасы бар құндылықтар мәселелерін зерттейді. Бұл зерттеу аксиология деп аталады. «Christian Commitment» және «The Kingdom of Love and the Pride of Life» атты тағы екі апологетикалық еңбектер жеке ойларға қатысты субъективті мәселелерге тереңдей кірді. Екі еңбек те оның Сорен Кьеркегордың еңбектерін зерттегенін және оларға деген құрметін көрсетеді. Карнелл нағыз шәкірт болудың және Мәсіхтің жолына адал болудың мағынын Құдайдың сүйіспеншілігіне негізделгендігін баса көрсетті. Гарвардты бітіргеннен кейін Карнелл жаңадан құрылған Фуллер семинариясының профессоры болып жұмысқа орналасты. Карнелл бұл семинарияға, ол протестант фундаментализмінде пайда болған реформа қозғалысының бір бөлігі болғандықтан қызығушылық танытты. Бұл жаңа реформа қозғалысының тамыры XIX ғасыр мен XX ғасырдың басына дейін жетеді.

Жаңа евангелистік көшбасшы

Карнелл фундаменталист ретінде өсіп, фундаментализмнің басты бекіністерінің бірі болған Уитон колледжінде білім алған. Алайда, ол фундаменталистік мәдениетте байқаған зиялылыққа қарсы көзқарастарға наразы болды. Сондықтан, ол фундаментализмді де, жалпы қоғамды да реформалауды мақсат тұтқан Жаңа Евангелистердің идеяларын қуана қабылдады. Карнелл фундаментализм мәдениетіне қарсы күреске үлес ретінде, бастапқыда теледидардың пайда болуымен айналысты. Кейбір фундаменталистер теледидарды шайтанның құралы деп сақтандырды. "Телевизор: қызметші ме, әлде билеуші ме?" атты кітабында Карнелл қазіргі заманғы коммуникация жүйелеріне қатысты мәселелерді, христиандық үгіт таратуда технологияны қолдануды және кең ауқымды мәдени мәселелерді қарастырды. Карнелл фундаментализмдегі зиялылыққа қарсы бейімділікті сынап, оның мәдениетке қатысты формалды және теріс көзқарастарын қатаң сынады. 1954 жылы Карнелл Фуллер семинариясының президенті болып тағайындалды. Жаңа Евангелистердің кейбіреуі, мысалы Карл Ф.Х. Генри және Гарольд Оккенга семинарияны құруға белсенді түрде қатысқандықтан, Карнеллдің аполог, теолог және енді семинария профессоры ретіндегі беделі оны танымал есімге айналдырды. "Православтық теологияның негізі" атты кітабында Карнелл реформаланған православие теологиясының фундаментализмнен едәуір ерекшеленетінін дәлелдеу арқылы Жаңа Евангелистерді фундаменталистерден бөліп көрсетуге тырысты. Ол фундаментализмдегі формалдық пен екіжүзділікке шабуыл жасап, оны "культке айналған ортодоксия" деп сипаттады. Фундаменталистік ойлау мен тәжірибедегі маңызды кемшіліктерді атап көрсетті. Карнеллдің жариялаған сындық пікірлерінен кейін фундаменталистік уағыздаушылардың көптеген сынап-сіңірулеріне ұшырады. Карнеллдің жеке өмірі де қиындықтарсыз болған жоқ, өйткені ол депрессия мен ұйқысыздықтан зардап шекті және психиатриялық көмек алды, соның ішінде электроконвульсивті терапиядан өтті. Оның емделуіне барбитураттар да кірді және ол 1967 жылы дәрі-дәрмектердің артық дозасынан қайтыс болды. Оның өлімінің себебі көптеген болжамдарға орын берді, себебі сот-медициналық сараптама дозаның кездейсоқ болған-болмағанын анықтай алмады. Аламеда округінің сот-медициналық сарапшысы оның денесінде барбитураттардың көп мөлшері табылды, бірақ өлімнің жазатайым оқиға немесе өзіне қол жұмсау нәтижесі болғаны анықталмады. Карнеллдің артында әйелі мен екі баласы қалды.

Жарияланымдар

"Христиан апологетикасына кіріспе", Уильям Б. Эрдманс, Гранд-Рапидс, 1948 ж. "Теледидар: қызметші ме, әлде билеуші ме?", Уильям Б. Эрдманс, Гранд-Рапидс, 1950 ж. "Рейнхольд Нибурдың теологиясы", Уильям Б. Эрдманс, Гранд-Рапидс, 1950 ж. "Христиан дінінің философиясы", Уильям Б. Эрдманс, Гранд-Рапидс, 1952 ж. "Сорен Кьеркегордың салмағы", Уильям Б. Эрдманс, Гранд-Рапидс, 1956 ж. "Христиандық міндеттеме: апологетикалық зерттеу", Макмиллан, Нью-Йорк, 1957 ж. "Православ теологиясын қорғау", Вестминстер баспасы, Филадельфия, 1959 ж. "Махаббат патшалығы және өмірдің мақтанышы", Уильям Б. Эрдманс, Гранд-Рапидс, 1960 ж. "Киелі кітапқа негізделген христиандыққа дәлел", Уильям Б. Эрдманс, Гранд-Рапидс, 1969 ж.