Кіріспе

Британдық мемлекеттік қызметкер және зоолог Соломон "Солли" Цукерман, Цукерман бароны.

Ерте өмір және білім

Соломон Цукерман 1904 жылғы 30 мамырда Британдық Кейп колониясының (қазіргі Оңтүстік Африка) Кейптаунда дүниеге келді. Ол Мұса мен Ребекка Цукерманның (қыз есімі Глэйзер) екінші баласы және үлкен ұлы еді. Оның ата-анасы Ресей империясынан келген еврей иммигранттарының балалары болды. Оңтүстік Африка колледжінде білім алды. 1928 жылы ол австралопитектердің маймылдар мен адамдар арасындағы туыстық байланыс екенін жоққа шығарды және бұл сенімін өмірінің соңына дейін сақтап қалды. 1932 жылы Цукерман өзінің соғысқа дейінгі ең маңызды еңбегін – «Маймылдар мен гориллердің әлеуметтік өмірі» жариялады. Цукерман 1934 жылдан 1945 жылға дейін Оксфорд университетінде оқытумен айналысты, осы кезеңде Корольдік қоғамның мүшесі болып сайланды және 1943 жылғы 20 қыркүйекте құрметті топ капитаны шеніне көтерілді. Цукерман, британдық бомбалауды зерттеу бөлімінің (BBSU) ғылыми директоры қызметін атқарып жүргенде, Нормандияға қонуға дейін әуе маршалы Артур Теддер және АҚШ-тың жоғары бас қолбасшысы генерал Дуайт Д. Эйзенхауэр қабылдаған ұсынысы бойынша, одақтастар Германия бақылауындағы француз көлік жүйесін теміржол желілерін және пойыз құрастыру станцияларын күшті бомбалау арқылы бұзуға баса назар аударды. Бұл жоспар ресми түрде «Көлік жоспары» деп аталды, бірақ қарсыластары оны «Цукерманның қателігі» деп атады. Цукерманның Италияда алған тәжірибесіне сүйене отырып, жоспардың басты мақсаты локомотивтерді және оларды жөндеуге қабілеттілікті, Нормандия операциясына дейін Франциядағы тапшылықты ескере отырып, нысанаға алу болды. Бұл теміржол бекеттерін майданнан артқа жылжытуға және жүк көліктерін маневрлік емес, логистикалық міндеттерге ауыстыруға әкелді, нәтижесінде жанар май тұтынуы артты.

Кейінгі мансап

Соғыстан кейін Цукерман 1946 жылы Жаңа жылдық құрмет көрсету шарасында Бат орденінің серігі атағымен марапатталды. 1946 жылдың 1 қыркүйегінде Корольдік әуе күштерінен кетіп, 1968 жылға дейін Бирмингем университетінде анатомия профессоры, 1960 жылдан 1966 жылға дейін Қорғаныс министрлігінің бас ғылыми кеңесшісі, ал 1964 жылдан 1971 жылға дейін Ұлыбритания үкіметінің бірінші бас ғылыми кеңесшісі қызметін атқарды. 1951 жылы Цукерман туғаннан кейін оогенездің мүмкіндігіне қатысты барлық қолдаушы және қарсы деректерді жинақтаған мақаласын жариялады. Ол 1969 жылдан 1974 жылға дейін Шығыс Англия университетінде оқытты, онда экологиялық ғылымдар мектебін құруға қатысты. Оның ең белгілі жариялымдары – 1931 жылы жарық көрген «Маймылдар мен гориллердің әлеуметтік өмірі» және 1966 жылғы «Ғалымдар мен соғыс» еңбектері. Цукерман өзінің өмірбаянын екі томдық кітапта жазды: «Маймылдардан соғыс басшыларына» және «Маймылдар, адамдар және зымырандар». Ол Батыс әлемінде ғылымды мемлекеттік саясаттың ажырамас бөлігіне айналдырды және осы тақырыпта көптеген мақалалар жазды, соның ішінде ресми лекциялар жинағы «Белдіз бұрышынан тыс» кітабында жарияланды. Онда Цукерман ғылымның саясаттағы рөлі және оның даму жолдары туралы жазды. Ол ғылыми жаңалықтардың даулы және кездейсоқ сипатын жұртшылықтың түсінуіне мүдделі болды, бұл ғылымның шекарасындағы жалған және маңызды келіспеушіліктермен суреттелген танымал жаңалықтарға қарама-қайшы келеді, себебі ғылымның мақсаты – қоғамға қызмет ету. Бұл ғылымға инвестиция салу саясаты немесе «Болжамдау» туралы алаңдаушылыққа әкелді, оның пікірінше, болашақта қандай ғылыми жаңалықтар тууы мүмкін екенін және осыған сәйкес қаржыландыруға лайық жобаларды қалай таңдау керектігін білу мүмкін емес. Сонымен қатар, ол инженерлер мен басқа ғалымдардың өз жұмыстарының салдары туралы ойланып, әлемге, әсіресе табиғатқа зиян келтірмеу үшін Гиппократ антына ұқсас ант қабылдауын ұсынды.