Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Мысырлық заңгер (1895-1971)
Egyptian legal scholar (1895 1971)
Абд ел-Раззак ел-Санхури немесе Абд әл-Раззак әл-Санхури (عبد الرزاق السنهوري) (11 тамыз 1895 – 21 шілде 1971) – мысырлық заңгер, заң профессоры, судья және саясаткер. Ол 1948 жылғы Египет азаматтық кодексінің негізгі авторы ретінде танымал. Аль Санхуридің көп томдық еңбегі, «Аль Васит фи шарх аль канун аль мадани аль джадид» (Аль Васит фи шарх аль канон аль мадани аль джадид), 1948 жылғы Египет азаматтық кодексіне және жалпы азаматтық құқыққа арналған толық түсіндірме ретінде 1952-1970 жылдары жарық көрді, қазірге дейін басылымда және Араб әлеміндегі заңгерлер мен юристтер арасында жоғары бағаланады. Аль Санхури 1945-1946 жылдары және 1946 жылдың соңынан 1948 жылға дейін Махмуд Эл Нокраши паша кабинетінде білім министрі қызметін атқарды. Кейіннен ол Египет Мемлекеттік кеңесінің төрағасы болып тағайындалды. Аль Санхуридің Мемлекеттік кеңес төрағасы лауазымы 1954 жылға дейін сақталды, содан кейін ол күштеп қызметтен босатылды. Ол «ерекше және қайталанбас тұлға» деп сипатталған. Араб бірлігін жақтаушы Аль Санхури өмірінің көп бөлігінде түрлі Араб елдерінің заңдық және институционалдық реформаларында белсенді қатысты. Ол 1935-1937 жылдары Бағдад заң мектебінің деканы болып қызмет еткен және Ирак азаматтық кодексін әзірлеуге қатысқан комиссия төрағасы болды. Сонымен қатар, ол 1940-шы жылдардың басында Сирия азаматтық кодексінің жобасын жасауға үлес қосты. Аль Санхури Кувейт, Судан, Ливия және Бахрейннің бірнеше мемлекеттік және жеке заңдарын да әзірледі.
Abd el Razzak el Sanhuri or ‘Abd al Razzāq al Sanhūrī (عبد الرزاق السنهوري) (11 August 1895 – 21 July 1971) was an Egyptian jurist, law professor, judge and politician. He is best remembered as the primary author of the revised Egyptian Civil Code of 1948. Al Sanhūrī's multi volume masterwork, Al Wasīṭ fī sharḥ al qānūn al madanī al jadīd, a comprehensive commentary on the Egyptian Civil Code of 1948 and on civil law more generally, published during 1952 1970, remains in print and is highly regarded in legal and juristic professions throughout the Arab world. Al Sanhūrī was Minister of Education in the Cabinet of Mahmoud El Nokrashy Pasha from 1945 1946 and again from late 1946 to 1948. He was subsequently appointed as President of the Egyptian Council of State. Al Sanhūrī's tenure as President of the Council of State lasted until 1954, when he was dismissed by coercion. He has been described as "a personality of unique embroidery, never to reoccur". An avowed advocate of Arab unity, al Sanhūrī was notably active in the legal and institutional reforms of different Arab countries throughout most of his adult life. He presided over a committee which drafted the Iraqi Civil Code, while at the same time serving as dean of the Baghdad Law School, from 1935 to 1937. He also contributed to a drafting project of a Syrian civil code throughout the early 1940s. Al Sanhūrī also drafted various public and private laws of Kuwait, Sudan, Libya and Bahrain.
Ерте өмір және білім
Аль Санхури 1895 жылдың 11 тамызында Александрияда дүниеге келген. Аль-Санхури дүниеге келген кезде байлығынан айырылған әкесі Александрия қалалық кеңесінде "кіші" қызметкер болып жұмыс істеді. Аль Санхуридің тағы алты бауыры болған. 1900 жылы әкесінің қазасы отбасының жағдайын одан бетер нашарлатты. Әл-Санхури 1913 жылы ʿАббасиядан орта мектеп аттестатын алды, содан кейін Кедивал заң мектебінде (кейін Каир университетінің заң факультеті) білім алды, 1917 жылы бакалавр дәрежесін алды. Одан кейін ол 1919 жылға дейін Мансураның Ұлттық сотында прокурордың орынбасары болып қызмет етті, бірақ 1919 жылғы Египет революциясы кезінде дүрлікшілікке шақыруы салдарынан жұмыстан босатылды. Содан кейін Әл-Санхури қысқа мерзімге Madrasat al qadā al shariyya мектебінде мұғалім болып жұмыс істеді. 1921 жылы Әл-Санхури докторлық диссертациясын қорғау үшін Францияның Лион қаласына кетті. Ол сол кезде француз құқықтанушысы Эдуард Ламбердің жетекшілігімен зерттеулер жүргізді. Әл-Санхури 1926 жылы Каирге оралып, өзі білім алған университетінде азаматтық құқықтан сабақ берді.
Al Sanhūrī was born on 11 August 1895 in Alexandria. His father, who, by the time of al Sanhūrī's birth, had lost his fortune, worked as a 'minor' employee at the Alexandria Municipal Council. Al Sanhūrī had six other siblings. His father's passing in 1900 aggravated the family's destitution. Al Sanhuri obtained his secondary school certificate from the ʿAbbāsiyya in 1913 and then joined the Khedival School of Law (later the Faculty of Law at Cairo University) where he obtained his BA in 1917. He was subsequently assigned to the position of Deputy Prosecutor at the National Court of Mansura which he retained until 1919, when his incitement of riots during the Egyptian Revolution of 1919 led to his dismissal. After this, al Sanhūrī briefly worked as a teacher in Madrasat al qadā al shariyya. In 1921, al Sanhūrī moved to Lyon, France to obtain his doctorate. During that time, he undertook research under the French jurist Édouard Lambert. Al Sanhūrī returned to Cairo in 1926 to take up a position as a teacher of civil law at his alma mater.
1930 жылдары Каир мен Бағдад
Каирдегі заң факультетінде азаматтық құқық пәнінің мұғалімі ретінде сегіз жыл жұмыс істегеннен кейін, әл-Санхури 1935 жылы Бағдадқа көшіп, Бағдад заң мектебінің деканы болды. 1936 жылдың ақпан айында сол кездегі ішкі істер министрі Рашид Али әл-Гайлани ирактық азаматтық кодексті жасау үшін заңгерлерден комиссия құрды және оған әл-Санхуриді төрағалық етуге тағайындады. 1936 жылғы Ирак төңкерісі мен исламшылдардың күшті қарсылығы осы жобаны тоқтатты. 1937 жылы әл-Санхури Каирге қайтып келді. Осы шақта ол Вафд партиясының тәуелсіздік жақтастарымен байланыс жасап, Саад институционалдық партиясына қосылды.
After spending eight years as a teacher of civil law at the Faculty of Law in Cairo, al Sanhūrī moved to Baghdad in 1935, where he became dean of the Baghdad School of Law. In February 1936, Rashid Ali al Gaylani, then the Minister of Interior, put together a committee of jurists for the drafting of an Iraqi Civil Code, which he tasked al Sanhūrī with presiding over. Interruptions brought about by the 1936 Iraqi coup d'état and strong opposition from Islamists brought the project to a halt. In 1937, al Sanhūrī returned to Cairo. Around this time, he interacted with secessionists of the Wafd Party and joined the Saadist Institutional Party.
Мысырлық азаматтық кодексі
1938 жылдың соңында екі жобалау комитеті таратылғаннан кейін, Мысырдың Әділет министрі Ахмад әл Хашхаба азаматтық кодексті жобалау "екі адам арқылы ең жақсы жүзеге асырылады" деген шешімге келді және әл Санхуриді және оның бұрынғы ұстазы Ламбертті осы жұмысқа таңдады. Мысыр азаматтық кодексінің бірінші жобасы 1942 жылы аяқталды. Әртүрлі әкімшілік кешігулер мен заңнамалық процедуралар салдарынан Кодекс 1949 жылғы 15 қазанда жарияланды.
In late 1938, after two drafting committees were abandoned, the Egyptian Minister of Justice Aḥmad al Khashaba determined that drafting of a civil code would be "best accomplished by two individuals", and proceeded to select al Sanhūrī and his old mentor, Lambert, for the task. The first draft of the Egyptian Civil Code was completed in 1942. Various administrative hold ups and legislative procedures resulted in the Code being promulgated on 15 October 1949.
Ирак пен Сирияның азаматтық кодекстері
1943 жылы әл-Санхури Ирактың азаматтық кодексін жаңадан жасауға көмектесу үшін Мысырдан кетті. Бұл жолы кодекс жобасын дайындау әрекеті сәтті аяқталды; Маджалла мен Египет азаматтық кодексін бастау көзі ретінде пайдаланған Ирак азаматтық кодексі 1951 жылы қабылданды (бірақ күшіне 1953 жылы ғана енді). Әл-Санхури Сирияға да сапар шекті, онда азаматтық кодекс жобасын жасауға үлес қосты. Алайда, 1948 жылы Каирге оралғаннан кейін оның жұмысы тоқтап қалды. Сонымен қатар, ол дайындаған баптар Хусни әл-Заимнің тапсырмасымен Египет азаматтық кодексіне ұқсас жобаның пайдасына алынып тасталды.
In 1943, al Sanhūrī left Egypt to help draft the civil code of Iraq anew. This time, the attempt at drafting a code was more favourable; an Iraqi Civil Code which combined the Majalla and the Egyptian Civil Code as its sources was promulgated in 1951 (but only came into force in 1953). Al Sanhūrī also visited Syria, at which time he contributed to the drafting of a civil code. His contribution, however, was cut short by his return to Cairo in 1948. Moreover, the articles which he drafted were eventually dropped in favour of the draft which, at the instructions of Husni al Za'im, more or less mirrored the Egyptian Civil Code.
Мемлекеттік кеңестің төрағасы
1949 жылдың наурыз айында әл-Санхури Египет Мемлекеттік кеңесінің президенті лауазымына қабылданды. Оның қызмет ету мерзімі 1952 жылғы Египет төңкерісімен бірге өтті. Мұхамед Нагиб пен Гамал Әбдел Насер арасындағы билік күресі Мемлекеттік кеңесті әскерилердің назарына әкелді. 1954 жылдың наурыз айында, Египет адвокаттар қауымдастығы азаматтық үкіметке оралу талабын қойғанда, әл-Санхуридің әскери билікке қарсы екені анық болды және ол күштеп қызметтен босатылды. Осыған байланысты кең ауқымды наразылық акциялары өтті. Революциялық командалық кеңес басқару жүйесінің өзгермейтінін мәлімдеді. Фархат Зиаде айтқандай, "кейбір әскерлік топтар" ынталандырған наразылық толқыны әл-Санхуриге шабуыл жасады. Шабуылға бір түсіндірме ретінде "Әл Ахбар" газетінің Мемлекеттік кеңес "революцияға қарсы қаулылар шығаруға дайын тұр" деген хабары және "д-р әл-Санхури конституциялық жиналыс сайлауына дейін төрт айға премьер-министр болады деген қауесет тарады" деген мәлімдеме келтірілді. Насер әл-Санхуридің шабуылдан алған жарақаттарын емдеген ауруханаға келгенде, әл-Санхури оны қабылдаудан бас тартты. Осы оқиғадан кейін әл-Санхуридің Египеттен шыға алмағаны жиі айтылады. Оның үй қамауында ұсталғаны белгісіз. Ол 1959-1960 жылдары Кувейтте болды, кувейттік заң шығарушылар мен саясаткерлерге түрлі заңнамалық жобалар бойынша көмектесті. Сондай-ақ, ол сол кезде Ливияға тағы бір рет барған деген болжам бар (алғаш рет 1953 жылы қысқа мерзімге сапар шеккен еді), заң жобалау және заң шығару жұмыстарына көмектесу үшін.
In March 1949, al Sanhūrī accepted the position of presidency at the Egyptian Council of State. His tenure coincided with the Egyptian revolution of 1952. Power struggles between Mohamed Naguib and Gamal Abdel Nasser eventually brought the Council of State to the attention of the military. During March 1954, when the Egyptian Bar Association made demands for a return to civil government, al Sanhūrī, whose opposition to military rule had by that time become clear, was forcibly dismissed. Widespread demonstrations ensued. The Revolutionary Command Council insisted that the transition system of governance would stay in place. According to Farhat Ziadeh, a mob instigated by "some army elements" assaulted al Sanhūrī. One explanation put the assault to a publication by Al Akhbār newspaper claiming that the Council of State "was about to issue decrees against the Revolution . (and) it had been rumoured that Dr al Sanhuri was to become Prime Minister for the four months until the election of a constituent assembly". When Nasser called at the hospital in which al Sanhūrī was receiving treatment for the injuries he sustained from the assault, al Sanhūrī refused to see him. It is often claimed that al Sanhuri was unable to leave Egypt following this incident. It is unclear whether al Sanhūrī was placed under any house arrest. He is known to have briefly resided in Kuwait during 1959–60 to assist Kuwaiti legislators and politicians in different legislative projects. It has also been suggested that he visited Libya once again around that time (having briefly visited it for the first time in 1953) to assist in drafting and legislative exercises.
Кейінгі өмірі
Аль-Санхуридің өмірінің көп бөлігі «Аль-Васит» атты еңбегінің қосымша томдарын жазуға және жариялауға арналды. Дегенмен, 1959 жылы ол Насердің ыңғайсыздығына қарамастан, Араб лигасының Араб зерттеулері және зерттеулері институтының (IARS) заң бөлімінің директоры болып тағайындалды. Бұл институттың қазіргі кезде Араб лигасының Білім, мәдениет және ғылым ұйымы басқаруында екенін атап өткен жөн. Аль-Санхури ИАРС-та салыстырмалы ислам және батыс құқығы курсын оқытты. 1970 жылы Каир, Александрия және Айн Шамс университеттерінің ұсынысы бойынша Мысыр мемлекеті Аль-Санхуриге әлеуметтік ғылымдар мен мәдениет саласындағы үлкен сыйлық берді. Аль-Санхури 1971 жылғы 21 шілдеде Александриядағы үйінде дүниеден өтті және Каирдің Гелиополис ауданында жерленді.
Most of al Sanhūrī's later life was dedicated to the writing and publication of further volumes of Al Wasīṭ. Nevertheless, in 1959, he was appointed, to Nasser's displeasure, as the director of the legal department at the Arab League's Institute of Arab Research and Studies (IARS) in Cairo, now administered by the Arab League Educational, Cultural and Scientific Organization. Al Sanhūrī taught a course in comparative Islamic and Western law at the IARS. In 1970, on advice of Cairo University, Alexandria University and Ain Shams University, the Egyptian state awarded al Sanhūrī its prize for social sciences and culture. Al Sanhūrī died on 21 July 1971 at his home in Alexandria, and was buried in Heliopolis, Cairo.
Әдіс
Әл-Санхуридің қазіргі араб заң және зияткерлік ой-пікірлеріне қосқан маңызды үлесі – исламдық мадхабтардағы ережелер мен заңдарды қазіргі еуропалық құқықтық тұжырымдамалармен үйлестіру арқылы исламдық фикх пен шариғатты жаңғырту болып табылады. Оның еуропалық азаматтық құқық пен батыс құқықтамасына жүгіну себебі – өзіндік құндылықты немесе отаршылдыққа ұмтылыс емес, керісінше, олардың жоғары деңгейдегі күрделілігі мен интеллектуалды сипаты болды. Бұл үйлесімділік маңызды бір ерекшелікке негізделген. Әл-Санхуридің пікірінше, заңды әзірлеу және әділдік орнату процесі уламалар мен заңгерлердің мазмұны жағынан айқын ажыратылған жағдайда ғана тиімді жұмыс істей алады: уламалар ислам заңның ғибадат пен рәсімдерге қатысты бөлігі – ибадатты әзірлеуге жауапты, демек, фикхтың діни аспектілерімен шектелуі керек, ал заңгерлер фикх пен шариғаттың уақытша және ерекше (яғни өзгермелі) бөліктерімен айналысады. Бұл заңгерлерге, судьяларға және заң шығарушыларға «қазіргі» араб әділеттілігін ислам теологиясына толығымен бағынудан сақтап қалуға, сонымен бірге исламдық құқықтық принциптерді пайдалануға мүмкіндік береді. Осылайша, әділдік өзінің тарихи тамырына адал болып қалады, бірақ гуманистік мақсаттарға жетуге ұмтылады; әсіресе мемлекеттік заңнама, шариғат және дәстүрлі әдет-ғұрыптар бір немесе бірнеше құқықтық мәселелерді шеше алмаған кезде. Әл-Санхури философиясының негізгі қағидалары – біртүтаслық және тәжірибе; ол «Халифат» кітабында түсіндіргендей, екеуінің арасында мұқият тепе-теңдік орнату қажет.
Al Sanhūrī's major contribution to modern Arab legal and intellectual thought is his method of modernizing Islamic fiqh and sharia by reconciling rules and laws within Islamic Madhhabs with modern European jurisprudential concepts. The reason he resorted to European civil law and Western jurisprudence was not on identitarian or colonial premises, rather, it was on account of their highly elaborate and intellectualised character. This reconciliation is predicated upon an important distinction. According to al Sanhūrī, the process of elaborating law and dispensing justice can only rightly operate when the ulama and the jurists are substantively distinguished: whereas the ulama are responsible for elaborating ibadat, that part of Islamic law which pertains to rituals and worship, and must therefore be confined to the religious parts of fiqh, the jurists proper concern themselves with the temporal and particular (i. e. variable) parts of fiqh and sharia. This would allow jurists, judges and law makers to keep 'modern' Arab justice from being wholly subordinated to Islamic theology while drawing on Islamic legal principles all the while. In this way, justice would remain faithful to its historic roots but with an invariable view of reaching humanistic ends; particularly when state legislation, the sharia and traditional customs all fail to find a solution to one or more legal or juridical problems. The tenets of Al Sanhūrī's philosophy are unity and experience; as he explains in Le Califat, a careful balance must be achieved between both:
Академиялық түсініктеме
Бір сыншы әл-Санхуридің кодекстері "социалистік доктрина мен социологиялық құқықтанудың үйлесімсіз қосылысын" көрсетеді деп мәлімдеді. Басқа түсініктемешілер оның қазіргі Таяу Шығыстың құқық тарихындағы орнының бәрібір сенімді екенін көрсетті; шындығында, оның "Аль Васит" еңбектері "Мысыр азаматтық кодексі заң болып табылмайтын елдерде де көптеген араб заң фирмаларының кітапханаларын безендіреді".
One commentator argued that al Sanhūrī's codes reflected a "hodgepodge of socialist doctrine and sociological jurisprudence." Other commentators have pointed out that his place in the legal history of the modern Middle East is nevertheless secure; indeed, his Al Wasīṭ "adorns the bookshelves of many an Arab law firm, even in countries where the Egyptian Civil Code is not law".
Шығармалары
Ағылшын заң ғылымында жеке еңбек бостандығына қарсы келісімшарттық шектеулер, Париж: Марсель Биард, 1925. "Халифат", Париж: Пол Гютнердің Шығыстану кітапханасы, 1926. Әл-Ақд әл-Иджар. Каир, 1930. Назарият әл-Ақд. Каир, 1934. Аль Муджиз фи ан-Назарийя әл-Амма лил Илтизамат фи Қанун әл-Мадани әл-Мысыри. Каир, 1936. Әл-Васит фи шарх әл-Қанун әл-Мадани әл-Жадид. (10 томдық) Каир, 1952–1970.
Les restrictions contracluelles a la liberle individuelle de travail dans la jurisprudence anglaise, Paris: Marcel Biard, 1925. Le Califat, Paris: Librairie Orientaliste Paul Geuthner, 1926. Al 'Aqd al ijar. Cairo, 1930. Nazariyyat al 'Aqd. Cairo, 1934
Al Mujiz fi al nazariyya al 'amma lil iltizamat fi qanun al madani al misri. Cairo, 1936. Al Wasīṭ fī sharḥ al qānūn al madanī al jadīd. (10 volumes) Cairo, 1952–1970.