Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Данияның аймағы
Region of Denmark
Данияның астаналық аймағы (Region Hovedstaden) – Данияның ең шығыс әкімшілік аймағы болып табылады және онда ұлттық астана Копенгаген орналасқан. Астаналық аймақта 29 муниципалитет және 41 сайланған мүшеден тұратын аймақтық кеңес бар. 2021 жылдың 1 тамызынан бастап төраға – Данияның Социал-демократтар партиясының мүшесі Ларс Гардхой. Астаналық аймақ 2007 жылғы 1 қаңтарда Данияның 2007 жылғы муниципалды реформасының бөлігі ретінде құрылды. Бұл реформа дәстүрлі округтерді (даниялық көпше: amter, жекеше: amt) жойып, бес аймақ құрды. Реформа аясында 271 шағын муниципалитет ірі бірліктерге біріктіріліп, муниципалитеттер саны 98-ге дейін азайтылды. Реформа аймақтық үкіметтердің өкілеттіктерін күрт төмендетіп, жергілікті және Копенгагендегі орталық үкіметтердің өкілеттіктерін арттырды. Ол 2007 жылдың 1 қаңтарында күшіне енді. Бұрынғы округтерден (1970–2006) (даниялық тілінде «аудандық муниципалитет» деген мағынада) өзгеше, аймақтар муниципалитет емес, сондықтан оларға герб рұхсат етілмейді, тек логотиптер ғана болады. Аймақтар салық жинамайды және негізінен блок-гранттар арқылы қаржыландырылады, бір шығыс бабынан екіншісіне қаражат аудара алмайды және қолданылмаған қаражатты орталық үкіметке қайтаруға міндетті.
The Capital Region of Denmark (Region Hovedstaden, ) is the easternmost administrative region of Denmark, and contains Copenhagen, the national capital. The Capital Region has 29 municipalities and a regional council consisting of 41 elected members. As of 1 August 2021, the chairperson is Lars Gaardhøj, who is a member of the Social Democrats party of Denmark. The Capital Region was established on 1 January 2007 as part of the 2007 Danish Municipal Reform. This reform abolished the traditional counties (Danish plural: amter, singular: amt) and created five regions. As part of this reform, 271 smaller municipalities were merged into larger units, reducing the number of municipalities to 98. The reform dramatically diminished the power of regional governments while enhancing that of local governments and of the central government in Copenhagen. It was implemented on 1 January 2007. Unlike the former counties (1970–2006) (Danish vertical align=sup, literally 'county municipality') the regions are not municipalities and are thus not allowed to have a coat of arms, only logotypes. The regions do not collect taxes and are financed primarily through block grants, they are unable to transfer money from one area of expenditure to another, and they must return any unused money to the central government.
Шолу
Данияның астаналық аймағы – Данияның бес аймағының бірі. Ол Копенгаген және Фредериксберг муниципалитеттерінен, Копенгаген және Фредериксборгтың бұрынғы округтерінен және Борнхольмның аймақтық муниципалитетінен тұрады. Аймақ Зеландиямен және Швецияның Сконе округімен Оресунд көпірі арқылы шектеседі. Данияның ең үлкен көлі – Арресо, Копенгагеннің солтүстік-батысында орналасқан. Аймақта тағы бірнеше көл бар, Даниядағы ең тереңі – Фуресо, Копенгагеннен солтүстік-батысқа қарай 14,5 шақырым (9 миль) қашықтықта жатыр және Фуресо муниципалитетінің атауын алып жүреді. Бірнеше орманның арасында аймақта Грибсков орман да бар, ол Грибсков муниципалитетіне есім берген. Dyrehaven орман паркі Копенгагеннің солтүстігінде (және Фуресодан шығыста) Гентфте және Лингби-Таарбек муниципалитеттерінің аумағында орналасқан. Геологиялық тұрғыдан алғанда, аймақ Данияның солтүстік бөлігінде жатыр, мұнда мұздықтардың қайта көтерілуіне байланысты жер беті ең аз көтеріліп немесе батып жатыр, бұрынғы шығанақтар мен ойыстар көлдерге айналуда. Арресо – сондай көлдердің бір мысалы, ол солтүстік-батысқа қарай Каттегатқа дейін созылған. (Жер беті Скельфтео муниципалитетінің солтүстік-шығыс бөлігінде, Кваркеннің солтүстігінде жыл сайын 9 миллиметрге көтерілуде.) Құмды құмдардың жылжуына байланысты Каттегат жағалауында Хельсингор, Грибсков және Халснес муниципалитеттерінде орман отырғызылған. Оресунд көпіріне автомобиль және теміржол байланысын қамтамасыз ету үшін Амагер аралына жер қосылып, Салтхолм аралының оңтүстігіндегі Пеберхольм жасанды аралымен байланыстыратын туннель салынды. Шығыс Данияның (Ұлы белдеудің шығысында) жер ауданы шамамен 9 622 км² (3 715 шаршы миль) құрайды және Копенгаген муниципалитетінің солтүстігіндегі тұрғын үй жобаларына байланысты, сондай-ақ жаңа көпірлер мен туннельдердің салынуына байланысты (мысалы, Фемерн белдеуіне салынатын тұрақты байланыс және басқа да көлік инфрақұрылымдық жобалар) ұлғаюы күтілуде. Копенгаген-Рингстед желісі (жоғары жылдамдықты пойыз желісі) 2019 жылдың 1 маусымында пайдалануға берілді, бұл Роскилдедегі және Роскилде фьорды мен Кёге-Бугат шығанағы арасындағы тар 9,5 мильдік мойынның көлік өткізу қабілетін арттыруға және тығырылуды жеңілдетуге бағытталған. Бұл халықаралық және ұлттық пойыз қозғалысын жаңа желіге көшіру арқылы, жергілікті және аймақтық қозғалысты ғана сақтап қалу арқылы жүзеге асырылды. Аймақтың басты функциясы және ең көп шығын (бюджеттің шамамен 90% құрайды) – аймақтың ауруханалары мен денсаулық сақтау қызметтерін иелену және басқару. Данияның шығысында Movia қоғамдық көлік агенттігі 46 муниципалитеттің 45-інде қызмет көрсетеді, ол Данияның астаналық аймағы мен Зеландия аймағына тиесілі. Борнхольмнің шалғай орналасқандығына байланысты, оның өзіндік көлік компаниясы бар – Bornholms Amts Trafikselskab, сондай-ақ BAT деп те аталады. Сол сияқты, Данияның шығысында екі аймақ пен 46 муниципалитеттің 45-і бір жұмыспен қамту аймағын құрайды, ал Борнхольм – жеке жұмыспен қамту аймағы. Борнхольм сонымен қатар Данияның басқа аймақтарындағы аймақтардың міндеттерін де атқарады. Сондықтан Борнхольм муниципалитеті Борнхольм аймақтық муниципалитеті деп аталады. Кейбір жағынан арал өзіндік аймақ болып табылады. Дания – унитарлық мемлекет болғандықтан, оның «астаналық аймағы» астаналық округ емес, бірақ ұлттық астананы қамтитын Данияның бірнеше аймақтарының бірі. Аймаққа Борнхольмнің солтүстік-шығысында орналасқан Ертольмен архипелагы кірмейді.
The Capital Region of Denmark is one of five regions in Denmark and consists of the municipalities of Copenhagen and Frederiksberg, the former counties of Copenhagen and Frederiksborg, and the regional municipality of Bornholm. It borders Zealand and Sweden's Skåne County via the Øresund Bridge. Denmark's largest lake, Arresø, lies northwest of Copenhagen. The region contains several other lakes, the deepest in Denmark being Furesø, 14.5 kilometers (9 miles) northwest of Copenhagen, which is the namesake of the Furesø Municipality. Among several forests, the region also has the Gribskov forest, which is the namesake of the Gribskov Municipality. The Dyrehaven forest park is just north of Copenhagen (and east of Furesø) in Gentofte Municipality and Lyngby Taarbæk Municipality. Geologically, the region lies in the northern part of Denmark, which is rising, or sinking the least, due to post glacial rebound, turning former inlets and bays into lakes. Arresø is one example, having extended northwest into Kattegat. (The land is rising by 9 millimeters every year in vertical align=sup, the northeastern part of Skellefteå Municipality, north of Kvarken.) Because of the mobility of the sand dunes, forests have been planted along the coast of Kattegat in the municipalities of Helsingør, Gribskov, and Halsnæs. For the purpose of a road and rail connection to Øresund Bridge, land has been added to the island of Amager, which has a tunnel connecting it with the artificial island Peberholm just south of the island of Saltholm. The land area of east Denmark (east of the Great Belt) is approximately 9,622 km2 (3,715 sq mi) and is set to increase due to housing projects in the north of Copenhagen Municipality, and also due to new bridges and tunnels being added, such as the Fehmarn Belt Fixed Link and other traffic infrastructure projects. The Copenhagen Ringsted Line (a high speed train line) came into operation on 1 June 2019 to increase transport capacity and relieve congestion in Roskilde and the narrow 9 9.5 mile isthmus between Roskilde Fjord and the bay of Køge Bugt. It does this by moving international and national train traffic to the new train line and only keeping local and regional traffic. The region's primary function and largest expenditure (which takes up around 90% of its budget) is owning and operating the hospitals and health services of the region. In the east of Denmark, there is one traffic region covered by the public transport agency Movia, which is owned by the Capital Region of Denmark and Region Zealand, and operates in 45 of the 46 municipalities. Because of its remote location, Bornholm has its own traffic company, Bornholms Amts Trafikselskab, also known as BAT. Likewise, in the east of Denmark, the two regions and 45 of the 46 municipalities make up one sole employment region, with Bornholm being its own employment region. Bornholm also performs other tasks that are normally performed by the regions in the rest of Denmark. The municipality of Bornholm is therefore called Bornholm Regional Municipality. In some respects, the island forms a region of its own. As Denmark is a unitary state, its "capital region" is not a capital district, but one of several regions of Denmark that happens to contain the national capital. The region does not include the Ertholmene archipelago which is situated to the northeast of Bornholm.
Экономика
2018 жылы аймақтың жалпы ішкі өнімі (ЖІӨ) 122,2 миллиард евроны құрады, бұл Данияның экономикалық өнімінің 40,6% -ын білдіреді. Сатып алу қабілетіне сәйкес түзетілген жан басына шаққандағы ЖІӨ сол жылы 50 000 евроны немесе Еуропалық Одақтың (Ұлыбританияны есептемегенде) орташа көрсеткішінің 166% -ын құрады. Бір жұмыс істейтін адамға шаққандағы ЖІӨ орташа көрсеткіштен 130% жоғары болды. Елордалық аймақ Данияның ең өркендеген аймағы болып табылады.
The gross domestic product (GDP) of the region was €122.2 billion in 2018, accounting for 40.6% of Denmark's economic output. GDP per capita, adjusted for purchasing power, was €50,000 or 166% of the EU average (excluding the United Kingdom) in the same year. GDP per person employed was 130% of the average. The Capital Region is the wealthiest region of Denmark.
Демография
Аймақта 1 910 395 адам тұрады (2023 жылдың 1 қазанына қарай).
The region is home to 1,910,395 people (as of 1 October 2023).
Облыстық кеңес
Данияның бес өңірінің әрқайсысында 41 мүшеден тұратын аймақтық кеңес бар. Мүшелер жергілікті сайлау кезінде төрт жыл сайын сайланады. Сайлау партиясы | Жалпы орын саны | Сайланған төраға
2005 | 135 | 63 | 38 | 34 | 1 Вибеке Шторм Расмуссен (А)
2009 | 123 | 68 | 46 | 22 | 0
2013 | 133 | 52 | 14 | 8 | 5 Софи Хесторп Андерсен (А)
2017 | 133 | 53 | 23 | 6 | 4
2021 | 95 | 10 | 14 | 5 | 6 Ларс Гаардхой (А)
Қазіргі кезде | 95 | 10 | 14 | 11 | 3
Kmdvalg.dk деректерінен алынды.
The five regions of Denmark each have a regional council of 41 members. Members are elected every four years during local elections. Election Party Totalseats Electedchairman20051356338341Vibeke Storm Rasmussen (A)2009123684622013133521485Sophie Hæstorp Andersen (A)20171335323642202195101456Lars Gaardhøj (A)Current95101411361Data from Kmdvalg. dk