1965 жылғы Гаага конвенциясы: Азаматтық және коммерциялық істерде сот және соттан тыс құжаттарды халықаралық деңгейде табыс ету туралы
Hague Service Convention
Хаага қызмет ету конвенциясы (1965) – азаматтық және коммерциялық істерде құжаттарды шетелде табыс етудің халықаралық тәртібі. Қызмет көрсетудің тиімді әдісі.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1965 жылғы көпжақты шарт
1965 multilateral treaty
Азаматтық және коммерциялық мәселелер бойынша сот және соттан тыс құжаттарды шетелде табыс ету туралы конвенция, көбінесе Гаага қызмет көрсету конвенциясы деп аталады, Гаага халықаралық жеке құқық конференциясының мүше мемлекеттері Нидерландыдағы Гаагада 15 қараша 1965 жылы қабылдаған көпжақты шарт. Ол сот процесін жүргізушілерге құжаттарды басқа елде тұратын, қызмет ететін немесе орналасқан тараптарға жеткізудің сенімді және тиімді тәсілін ұсыну мақсатында құрылды. Конвенцияның ережелері азаматтық және коммерциялық мәселелердегі сот процесін табыс етуге қолданылады, бірақ қылмыстық мәселелерге қолданылмайды. Сонымен қатар, 1-бапта конвенция құжатты табыс етуді талап ететін адамның мекенжайы белгісіз болған жағдайда қолданылмайды деп көрсетілген.
The Convention on the Service Abroad of Judicial and Extrajudicial Documents in Civil or Commercial Matters, more commonly called the Hague Service Convention, is a multilateral treaty that was adopted in The Hague, The Netherlands, on 15 November 1965 by member states of the Hague Conference on Private International Law. It came into existence to give litigants a reliable and efficient means of serving the documents on parties living, operating or based in another country. The provisions of the convention apply to service of process in civil and commercial matters but not criminal matters. Also, Article 1 states that the Convention shall not apply if the address of the person to be served with the document is not known.
Дипломатиялық хаттар арқылы хат-хабарлар
Гаага конвенциясына қатысушы емес мемлекеттер үшін заң құжаттарын табыс ету үшін әдетте дипломатиялық арналар қолданылады. Бұл көбінесе сотқа сауалнама арқылы жүзеге асырылады, ол – іс жүріп жатқан мемлекеттің сотынан басқа мемлекеттің сотына сот шешімі шығару туралы ресми өтініш. Мұндай рәсімге әдетте табыс етуге тиіс құжатты бастапқы соттан мемлекеттің сыртқы істер министрлігіне жіберу қажет. Сыртқы істер министрлігі бұл сауалнаманы құжатты қабылдайтын мемлекеттің сыртқы істер министрлігіне жібереді. Содан кейін сыртқы істер министрлігі құжаттарды жергілікті сотқа жібереді. Жергілікті сот табыс етуге рұқсат береді. Табыс ету орындалғаннан кейін, куәлік сол арналар арқылы кері бағытта жіберіледі. Кейде соттар құжатты табыс ету туралы өтінішті сыртқы істер министрлігіне немесе тікелей шетелдік сотқа жіберу арқылы процедураны жеңілдете алады, осылай процестегі бірнеше қадамды қысқартады.
For states that are not party to the Hague Service Convention, diplomatic channels are generally used for the service of legal documents. It is generally effected by a letter rogatory, which is a formal request to issue a judicial order from a court in the state where proceedings are underway to a court in another state. This procedure generally requires transmission of the document to be served from the originating court to the foreign ministry in the state of origin. The foreign ministry in the state of origin forwards the request to the foreign ministry in the destination state. The foreign ministry then forwards the documents to the local court. The local court then makes an order to allow for the service. Once service is made, a certificate of service would then pass through the same channels in reverse. Under a somewhat more streamlined procedure, courts can sometimes forward service requests to the foreign ministry or the foreign court directly, cutting out one or more steps in the process.
Процедура
Гаагалық қызмет көрсету конвенциясы тараптарға басқа шартыласқан мемлекеттерде хабарлама жіберудің оңайлатылған тәсілін құрды. Конвенцияға сәйкес, әрбір шартыласқан мемлекет келіп түскен хабарлама жіберу туралы өтініштерді қабылдау үшін орталық орган тағайындауға міндетті. Түпнұсқа мемлекетте процесті жеткізуге құзыретті сот өкілі хабарлама жасалатын мемлекеттің орталық органына тікелей хабарлама жіберу туралы өтініш жіберуге құқылы. Өтініш алғаннан кейін, қабылдаушы мемлекеттің орталық органы қабылдаушы мемлекетте рұқсат етілген тәсілмен, әдетте жергілікті сот арқылы хабарлама жіберуді ұйымдастырады. Хабарлама жеткізілгеннен кейін орталық орган өтінішті берген сот өкіліне хабарлама жеткізілгені туралы куәлікті жібереді. Тараптар үш стандартты нысанды пайдалануға міндетті: хабарлама жіберу туралы өтініш, сот ісінің мазмұны (шақыруға ұқсас) және хабарлама жеткізілгені туралы куәлік. Гаагалық қызмет көрсету конвенциясының rogatory хаттарынан басты артықшылығы – ол жылдамырақ (өтініштер әдетте екі-төрт айға дейін қарастырылады, ал емес алты айдан бір жылға дейін), басқа мемлекеттердің органдары мойындауы тиіс стандартты нысандарды қолданады және көбінесе арзанырақ, себебі хабарламаны шетелдік заңгерді жалдамай, жергілікті заңгер арқылы жіберуге болады, шетелдік хабарлама жіберу рәсімдері бойынша кеңес алудың қажеті жоқ. Гаагалық қызмет көрсету конвенциясы қабылдаушы мемлекетке ішкі заңнамада рұқсат етілген тәсілдермен халықаралық хабарлама жіберуге тыйым салмайды. Мысалы, мемлекет пошта арқылы немесе тікелей хабарлама жіберуге рұқсат беруі мүмкін. Конвенцияны ратификациялаған немесе оған қосылған кезде тараптар осы баламалы хабарлама жіберу тәсілдерін пайдалануға рұқсат беретін мемлекеттер осы құжаттарда бөлек белгілейді.
The Hague Service Convention established a more simplified means for parties to effect service in other contracting states. Under the convention, each contracting state is required to designate a central authority to accept incoming requests for service. A judicial officer who is competent to serve process in the state of origin is permitted to send request for service directly to the central authority of the state where service is to be made. Upon receiving the request, the central authority in the receiving state arranges for service in a manner permitted within the receiving state, typically through a local court. Once service is effected, the central authority sends a certificate of service to the judicial officer who made the request. Parties are required to use three standardized forms: a request for service, a summary of the proceedings (similar to a summons), and a certificate of service. The main benefits of the Hague Service Convention over letters rogatory is that it is faster (requests generally take two to four months rather than six months to one year), it uses standardized forms that should be recognized by authorities in other states, and it is cheaper (in most cases) because service can be effected by a local attorney without hiring a foreign attorney to advise on foreign service procedures. The Hague Service Convention does not prohibit a receiving state from permitting international service by methods otherwise authorized by domestic law. For example, a state could allow for service directly by mail or by personal service. States that permit parties to use these alternative means of service make a separate designation in the documents they file upon ratifying or acceding to the Convention.
Қызмет көрсетудің баламалы әдістері
Гаага конвенциясы құжаттарды пошта арқылы немесе дипломатиялық/консулдық агенттер, сот қызметкерлері, лауазымды тұлғалар немесе басқа да құзыретті адамдар арқылы процестік хабарлама берудің әртүрлі тәсілдерін көздейді. Бұл ережелер 8-10-баптарда қарастырылған және мүше мемлекеттер өз аумағында құжаттарды табыс етудің қолданылуына қатысты оларды қабылдауы немесе қабылдамауы мүмкін. Құжаттарды орталық орган арқылы табыс ету тәсілі (5-бап) міндетті болып табылады және мүше мемлекеттердің барлығына қолданылады. Орталық орган арқылы хабарлама беру әдетте ұзақ уақыт алады: 4 айдан 12 айға дейін. Конвенция сотқа қатысушыларға орталық органнан қызмет көрсету немесе жеткізу туралы куәлік алмайынша, алты ай күткеннен кейін де мүмкіндік береді. Мұндай жағдайларда, сот жеткілікті уақыт өткенін ескерсе, өз шешімін шығаруға құқылы. Сонымен қатар, шұғыл жағдай туғанда, сот алты айлық мерзім аяқталғанға дейін уақытша бұйрық немесе қорғау шарасын қабылдауы мүмкін.
The Hague Convention provides various modes of process service of documents such as by postal channel or by diplomatic/consular agents, judicial officers, officials or other competent persons. These provisions are covered under Articles 8 to 10 and may or not be allowed by member countries as a valid mode of serving the documents in their territory. The method of serving the documents through a central agency (Article 5) is not optional but is binding on all the member countries. Service through a central agency usually takes a long time: 4 to 12 months. The convention gives relief to the litigants if they have not received certificate of service or delivery from the central agency even after waiting for six months. In such cases, the court may, if it considers that a reasonable time has elapsed, give its judgment. Also, in case of urgency, the court may issue a provisional order or protective measure even before six month waiting period.
Орталық орган
Қызмет тегін болғанымен, орталық органның өңдеуіне 4-тен 12 айға дейін уақыт кетеді. Орталық орган қандай тәсіл қолданылатынын шешеді. Көп жағдайда, құжаттарды табыс ету үшін жергілікті сот сот орындаушысын тағайындайды, ол табыс ету туралы дәлелдемені қайта жібереді, бірақ құжаттарды пошта арқылы да жіберу мүмкін.
Although the service is free, it may take 4 to 12 months for the central authority to process. The central authority decides which method is to be used. In many cases, a bailiff will be assigned by a local court to serve the documents and mail back the proof of service, but service by mail is also possible.
Пошта арқылы жеткізу
Пошта арқылы табыс ету тек Конвенцияның 10(а) бабына сәйкес осы әдіске қарсылық білдірмеген мемлекеттерде және сот ісі қаралатын сот құзыретінің қолданылатын заңына сәйкес рұқсат болған жағдайда ғана мүмкін. Сондықтан Франция мен Нидерландыда мұндай табыс ету мүмкін, бірақ Германияда, Швейцарияда және Оңтүстік Кореяда емес, онда табыс ету мемлекеттің орталық органы арқылы ғана жүзеге асырылады. АҚШ-та Конвенцияның 10(а) бабының бір ережені түсіндіру ұзақ жылдар бойы даулы болды, себебі кейбір соттар конвенцияның ағылшын тіліндегі нұсқасында "табыс ету" емес, "жіберу" сөзі қолданылғандықтан, пошта арқылы табыс ету мүмкін емес деп мәлімдеді. Бұл мәселе 2017 жылдың мамыр айында АҚШ Жоғарғы Сотының Water Splash, Inc. v. Menon ісі бойынша шешімімен ақыры шешілді, бұл түсіндіруді АҚШ-тың басқа да юрисдикцияларындағы және әлемнің қалған бөлігіндегі тараптармен үйлестірді.
Service by mail is possible only in states that have not objected to that method under Article 10(a) of the convention and if the jurisdiction where the court case takes place allows it under its applicable law. It is therefore possible in France and the Netherlands but not in Germany, Switzerland, and South Korea, where incoming service is to be effected exclusively through the state's central authority. In the United States, the interpretation of a provision in Article 10(a) has long been controversial, as the judiciary in some of its jurisdictions contended that service by mail was impossible because the word "send" rather than "serve" was used in the English language version of the convention. The matter was finally resolved in May 2017 by the US Supreme Court in Water Splash, Inc. v. Menon, bringing the interpretation in line with parties in other US jurisdictions and the rest of the world.
Басқа құралдармен байланыс
Конвенцияға сәйкес, мемлекеттер конвенциядан жоғары басымдыққа ие болатын өзге келісімдерді жасасуға құқылы. Осылайша, Еуропалық Одақта (Дания елінен басқа) конвенцияның орнына басқа қағидалар қолданылады.
Under the convention, states may conclude different agreements between them that take precedence over the convention. Thus, in the European Union (except for Denmark) other rules are applied instead of the Convention.