Қоршаған ортаны әскери мақсатта өзгертуге тыйым салатын халықаралық конвенция
Environmental Modification Convention
1977 ж. жасалған қоршаған ортаны әскери мақсатта өзгертуге тыйым салатын халықаралық келісімшарт. Ауа райын қару ретінде пайдалануға қатысты шектеулер. ENMOD туралы біліңіз!
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1977 жылғы қоршаған ортаны өзгерту туралы халықаралық шарт
1977 international treaty on environmental modification
Экологиялық өзгерту конвенциясы (ENMOD), ресми түрде қоршаған ортаны өзгерту техникаларын әскери немесе кез келген басқа да жауырық мақсатта пайдалануды тыйым салу туралы конвенция, – кең ауқымды, ұзақ мерзімді немесе ауыр салдарға әкелетін қоршаған ортаны өзгерту техникаларын әскери немесе басқа да жауырық мақсатта пайдалануға тыйым салатын халықаралық шарт. Ол 1977 жылғы 18 мамырда Женева қаласында қол қоюға ашылды және 1978 жылғы 5 қазанда күшіне енді. Конвенция ауа райын өзгерту соғысын, яғни ауа райын өзгерту техникаларын зиян келтіру немесе құрту мақсатында пайдалануды тыйым салады. 2010 жылғы Биологиялық әртүрлілік туралы конвенция ауа райын өзгертудің немесе геоинженерияның кейбір түрлерін де тыйымдайды. Көптеген мемлекеттер бұл шартты Agent Orange сияқты гербицидтерді соғыста пайдалануға толыққанды тыйым салу деп санамайды, бірақ әрбір жағдайды жеке қарастыруды талап етеді.
The Environmental Modification Convention (ENMOD), formally the Convention on the Prohibition of Military or Any Other Hostile Use of Environmental Modification Techniques, is an international treaty prohibiting the military or other hostile use of environmental modification techniques having widespread, long lasting or severe effects. It opened for signature on 18 May 1977 in Geneva and entered into force on 5 October 1978. The Convention bans weather warfare, which is the use of weather modification techniques for the purposes of inducing damage or destruction. The Convention on Biological Diversity of 2010 would also ban some forms of weather modification or geoengineering. Many states do not regard this as a complete ban on the use of herbicides in warfare, such as Agent Orange, but it does require case by case consideration.
Тараптар
Конвенцияға 48 мемлекет қол қойды; қол қойғандардың 16-сы ратификацияламаған. 2022 жылға дейін конвенцияға 78 мемлекет қатысушы болып табылады.
The convention was signed by 48 states; 16 of the signatories have not ratified. As of 2022 the convention has 78 state parties.
Адамның әсерінен болатын климаттың өзгеруі
ENMOD шартының мүшелері 1978 жылы күшіне енгеннен бері көмірқышқыл газы шығарындыларының 83 пайызына жауапты. ENMOD шартын ENMOD мүше мемлекеттері климаттың өзгеруі салдарынан туындаған залалдарды өтеуді басқа ENMOD мүше мемлекеттерінен Халықаралық сот арқылы талап етуге пайдалануы мүмкін. Көмірқышқыл газы шығарындыларының қалыпты емес ауа-райы құбылыстарын күшейтетіні белгілі болғандықтан, кейбір ENMOD мүше мемлекеттерінің жылыжай газдарының азайтпастан үздіксіз шығарылуы, басқа ENMOD мүше мемлекеттерінің шығарындыларын қасады түрде азайтуының фонында "жауапсыздық" ретінде қарастырылуы мүмкін. Халықаралық соттың 2023 жылғы 29 наурызда Біріккен Ұлттар Ұйымының Бас Ассамблеясы сұраған халықаралық климаттық өзгерістерге қатысты құқықтық пікір беру кезінде ENMOD шартын ескеретіні әзірге белгісіз.
ENMOD treaty members are responsible for 83% of carbon dioxide emissions since the treaty entered into force in 1978. The ENMOD treaty could potentially be used by ENMOD member states seeking climate change loss and damage compensation from other ENMOD member states at the International Court of Justice. With the knowledge that carbon dioxide emissions can enhance extreme weather events, the continued unmitigated greenhouse gas emissions from some ENMOD member states could be viewed as ‘reckless’ in the context of deliberately declining emissions from other ENMOD member states. It is unclear whether the International Court of Justice will consider the ENMOD treaty when it issues a legal opinion on international climate change obligations requested by the United Nations General Assembly on 29 March 2023.