Франсис Уитли: Англия суретшісінің өмірі мен шығармашылығы

Кіріспе

18 ғасырдағы ағылшын суретшісі Фрэнсис Уитли (1747 жылдың 28 маусымы – 1801 жылдың 28 маусымы) – ағылшын портретші және пейзаж суретшісі.

Өмір және жұмыс

Уитли Лондонның Ковент-Гардендегі Уайлд-Кортта, шебер тігіншінің ұлы болып дүниеге келді. Ол Уильям Шиплидің сурет салу мектебінде және Корольдік академияда оқыды, сондай-ақ Өнер қоғамының бірнеше жүлдесін жеңіп алды. Воксхоллды безендіруге көмектесті және Джон Гамильтон Мортимерге Гертфордширдегі Брокет Холлдағы Лорд Мельбурнның төбесін бояуға көмектесті. Жастық шағында ол бейбақ өмір кешті. 1787 жылы ол өзінің ең танымал моделінің бірі, жас Клара Мария Лиге (1768–1838) үйленді, ол өзі де суретші болған. Олардың төрт қызы болды: Клара Мария (1788–1847), 1814 жылы Томас Кларк Бретингхемге үйленген, Франсис (Фанни) (1790–1848), 1817 жылы Чарльз Миддлтонға үйленген, Каролина Гроувз (1793–1879), 1812 жылы Джеймс Адамсқа үйленген, және Эмма (1795 жылдың ақпаны – 1795 жылдың наурызы) мен 1813 жылы Марта Юингке үйленген ұлы Фрэнсис (1791–1872). Замандас биографы былай деп жазды: "Ол 1801 жылдың 28 маусымында, елу төрт жасында қайтыс болды, артында әйелі мен төрт баласы қалды". Уитли қайтыс болғаннан кейін, оның жесірі 1807 жылы ирланд актері Александр Поупқа үйленді, ал миссис Поуп ретінде ол гүлдер мен портреттер салушы ретінде танылды. Каролина Гроувз Уитлидің Джеймс Адамсқа Санкт-Джордж, Ганновер скверінде үйленуіне Клара Мария Поуп, Марианна Ли (Клара Мария Поуптың қарындасы), Клара Мария Уитли және Франсис Уитли куә болды. Клара Мария Уитлидің Томас Кларк Бретингхемге Санкт-Джеймс, Пикадилли, Вестминстерде үйленуіне Клара Мария Поуп және Томас Ки куә болды. Томас Ки, Мэри Лоу-Барридің күйеуі, Клара Мария Поуптың туысы және Томас Хьюит Кидің әкесі болды. Фрэнсис, олардың тіркелімі бойынша, 1791 жылы Перси шіркеуінде, Сент-Панкраста, 1790 жылы оның қарындасы Франсис крещение алған жерде крещение алды. Оның Миддлсекстегі Сент-Мэри-ле-Бондағы үйленуі олардың тіркеліміне тіркелген. Фрэнсис кіші, анасы Клара Марияның үйленбеген қарындасы Марианна Лидің Кентерберидің прерогативтік сотындағы өсиеті бойынша әпкелерімен бірге мүліс иегері болды. Бұл өсиет 1843 жылы жазылған және 1851 жылы расталған: "Мен үш жақын қызым Клара Мария Бретингхэм, Фанни Миддлтон және Каролина Адамсқа әрқайсысына 10 фунт стерлинг, ал Фрэнк Уитлиге 5 фунт стерлинг қалдырамын". Англияның мұрагерлік жазбалары көрсеткендей, Фрэнсис Уитлидің 1872 жылы қайтыс болған кезде оның жалғыз туысы – Джеймс Адамстың әйелі Каролина Гроувз Адамс болды. Франсис (Фанни) Уитли Бангалорда, Мадраста, Үндістанда үйленді және бұл оқиға туралы 1818 жылдың 16 шілдесінде Каледониялық Меркурийдің Эдинбург, Мидлотиан, Шотландия басылымында былай деп жазылған: "Мадраста өткен қыркүйекте 22-ші жеңіл драгуннан капитан Миддлтон Фрэнсис Уитлиге, марқұм Фрэнсис Уитлидің екінші қызына үйленді, эск. Р. А.". Клара Мария мен Каролина Гроувстың крещение рәсімдері мен туған күндері Лондонның Сент-Мэри, Сент-Мэрилебон Роуд, Сент-Мэрилебон және Сент-Панкрас ескі шіркеуінің тіркемелерінде тіркелген. Клара Мария – Сэр Чарльз Барридің анасы Елизавета Барри арқылы туған туысы. Фрэнсис Уитлидің өмірі мен шығармашылығын Мэри Вебстер зерттеді.

Wheatley was born at Wild Court, Covent Garden, London, the son of a master tailor. He studied at William Shipley's drawing school and the Royal Academy, and won several prizes from the Society of Arts. He assisted in the decoration of Vauxhall, and aided John Hamilton Mortimer in painting a ceiling for Lord Melbourne at Brocket Hall in Hertfordshire. In his youth, he lived a dissipated life. In 1787 he married one of his most popular models, the young Clara Maria Leigh (1768–1838), who was also an artist. They had four daughters, Clara Maria (1788–1847) who married Thomas Clark Brettingham in 1814, Frances (Fanny) (1790–1848) who married Charles Middleton in 1817, Caroline Groves (1793–1879) who married James Adams in 1812 and Emma (Feb 1795–Mar 1795) and a son Francis (1791–1872) who married Martha Ewing in 1813. A contemporary biographer noted: "He died June 28th, 1801, aged fifty four, leaving a widow and four children." After Wheatley died, his widow married in 1807 the Irish actor Alexander Pope, and as Mrs Pope she was known as a painter of flowers and portraits. The marriage of Caroline Groves Wheatley to James Adams at St George, Hanover Square and recorded in its register was witnessed by Clara Maria Pope, Marianne Leigh (a sister of Clara Maria Pope), Clara Maria Wheatley and Frances Wheatley. The marriage of Clara Maria Wheatley to Thomas Clark Brettingham at St James, Piccadilly, Westminster and recorded in its register was witnessed by Clara Maria Pope and Thomas Key. Thomas Key, husband of Mary Lawe nee Barry, was a cousin in law of Clara Maria Pope and was the father of Thomas Hewitt Key. Francis, the son, according to their register, was baptised at the Percy Chapel, St Pancras during 1791, the same location as his sister Frances was baptised during 1790. His marriage at St Mary le Bone, Middlesex was recorded in their register. Francis junior was a beneficiary along with his sisters in the Prerogative Court of Canterbury will of Marianne Leigh, an unmarried sister of his mother Clara Maria, the will being written in 1843 and proved in 1851: "I leave my three beloved nieces Clara Maria Brettingham, Fanny Middleton and Caroline Adams £10 each and Frank Wheatley £5". The England probate records indicate that at the date of Francis Wheatley, the son, death in 1872 his sister, Caroline Groves Adams wife of James Adams, was his only surviving next of kin. Frances (Fanny) Wheatley was married in Bangalore, Madras, India and that event was reported in the 16 July 1818 edition of the Caledonian Mercury, Edinburgh, Midlothian, Scotland thus: "At Madras, in September last, Captain Middleton, of the 22d light dragoons, to Frances Wheatly, second daughter of the late Francis Wheatley, Esq. R. A.". The baptisms and birth dates of Clara Maria and of Caroline Groves were recorded in the parish registers of St Mary,St Marylebone Road,St Marylebone,London and of St Pancras Old Church, London respectively. Clara Maria was first cousin once removed to Sir Charles Barry through her mother Elizabeth nee Barry. Francis Wheatley's life and work was reviewed by Mary Webster.