Кіріспе

Аргентинаның Солтүстік-Батысы (Noroeste Argentino) – Аргентинаның географиялық және тарихи аймағы, Катамарка, Джужуй, Ла-Риоха, Салта, Сантьяго-дель-Эстеро және Тукуман провинцияларынан құралған.

Археологиялық табылған жерлер

2021 жылдың ақпан айында Буэнос-Айрес университетінің археологтары мен Ұлттық ғылыми-техникалық зерттеулер кеңесі 6000-1300 жыл бұрынғы 12 қабірді тапқандарын жариялады. Зерттеушілер кейбір денелердің қасында әшекейлер мен тұмарларды да анықтады. Археолог Летисия Кортестің сөзіне қарағанда, жерлеу әдістері әртүрлі болған: жеке немесе жаппай қабірлерде, сондай-ақ денелердің орналасуы бойынша да айырмашылықтар болған. Кейбіреулері тізелерін иықтарына тигізіп, қысылып жатқан күйде жерленген.

Климат

Аргентинаның солтүстік-батысы негізінен құрғақ және ыстық, субтропиктік аймақ болып есептеледі. Аймақтың тіктеу топографиясының арқасында климаты биіктікке, температураға және жауын-шашын таралуына қарай әртүрлі. Осыған байланысты, өсімдік жамылғысы да климаттық типтерге сәйкес өзгеріп отырады. Жалпы алғанда, климатты 2 негізгі түрге бөлуге болады: жоғары биіктіктегі суық құрғақ немесе жартылай құрғақ климат және аймақтың шығыс бөлігіндегі жылы субтропиктік климат. Сонымен қатар, Анд тауларының шығысында маусымдық төмен қысым аймағы (Чако төмендемесі деп аталады) орналасқан. Жаз айларында Оңтүстік Атлантиканың жоғары қысымы мен Чако төмендемесінің әрекеттесуі төмен қысым аймағына солтүстік-шығыстан және шығыстан ылғалды ауа массаларын әкеледі, әсіресе аймақтың солтүстік бөліктеріне. Мысалы, биік таулармен қоршалған Лерма аңғарында (аңғардың солтүстік-шығыс бөлігі ғана еңіс таулармен қоршалған), жауын-шашын мөлшері Сальтада кемінде, ал Сан-Лоренцода дейін жетеді. Аймақтың оңтүстік бөлігіндегі аңғарлар солтүстік аңғарларға қарағанда құрғақ, себебі Анд және Сиерра-Пампеана тауларының шығыс беткейлеріндегі таулар солтүстікке қарағанда биік (одан бастап), Атлант және Тынық мұхиттарынан келетін ылғалды желдерге елеулі кедергі келтіретін орографиялық тосқауыл құрайды. Бұл аңғарларда жылдық жауын-шашын мөлшері 100 мм-ден кем болуы мүмкін, және құрғақ климатқа бейімделген сирек өсімдіктер өседі. Сол сияқты, Катамарка провинциясындағы орташа жылдық жауын-шашын мөлшері Анд таулары арасындағы аңғарлардың ортасында, ал аңғарларды құрайтын жақын маңдағы тау жоталарында одан да көп болады. Хухуй провинциясындағы құрғақ Квебрада-де-Умауака аңғарындағы жауын-шашын мөлшері осындай, ал құрғақ Кальчаки аңғарларындағы орташа жылдық жауын-шашын мөлшері Молиностан Кафаятеге дейін ауыспайды. Жауын-шашынның аз болуы және климаттың экстремалды жағдайларының салдарынан Пуна аймағында жыл бойы су тапшылығы байқалады. Эль-Ниньоның оңтүстік тербелісі Аргентинаның солтүстік-батысындағы жауын-шашын деңгейіне әсер етеді. Эль-Ниньо жылы батысқа қарай ағыс күшейеді, ал шығыстан ылғал мөлшері азаяды, нәтижесінде жаңбырлы маусым құрғақ болады. Бұл қалаларда күндізгі температураның ауытқуы айтарлықтай, әсіресе қыс айларында. Квебрада-де-Умауака аңғарындағы ең жылы айдың орташа температурасы Humahuaca-да (жоғары биіктікте) бастап Volcan-да (төменгі биіктікте) дейін; ең суық айда орташа температурадан бастап Calchaqui аңғарларындағы ең жылы айдың орташа температурасы жоғары биіктікте бастап төменгі биіктікте дейін; ең суық айда орташа температурадан бастап климат температура жағынан жыл бойы қолайлы. Жазда орташа температура аралығында, ал қыста аралығында. Жоғары биіктікте климат салқын, жазғы температура орташа, ал қысқы температура орташа. Таулар арасында орналасқан аңғарларда температура салқын, Тафи аңғарындағы орташа жылдық температура (жазғы орташа, қысқы орташа).

Экономика

Бұл аймақтың халқының көп бөлігі – және де экономикалық белсенділік – көптеген құнарлы аңғарларда шоғырланған. Осы аңғарларда қант қамысы, темекі және цитрус агрокультурасы, сондай-ақ ірі қара мен ешкі шаруашылығы ең маңызды қызмет болып табылады. Кафаяте аймағындағы Кальчакиес аңғарларында маңызды жүзімдіктер де орналасқан. Демек, экономикалық қызметтің басым бөлігі ауыл шаруашылығымен байланысты, бірақ "Altos Hornos Zapla" болат зауыты бұл ерекшелік. Кен өндірісіне литий, қорғасын, күміс, мырыш, тұз және көмірсутектерді өндіру кіреді.

Туризм

Аргентинаның солтүстік-батысы отандық және халықаралық туристер үшін танымал мақсатты орын болып табылады, көрші Аргентина азаматтары мен демалысқа келген еуропалықтарды қызықтырады. Ең танымал бағыттары – Умауака шатқалы және жеті түсті тау (Серро-де-лос-Сьете-Колорес), Кафаяте және Кальчаки аңғарлары, Тафи-дель-Валле, сондай-ақ провинциялардың астаналары: Сан-Мигель-де-Тукуман, Сан-Фернандо-дель-Валье-де-Катамарка, Сальта және Сан-Сальвадор-де-Хухуй. Аймақтағы ұлттық парктері: Бариту ұлттық паркі, Калилегуа ұлттық паркі, Эль-Рей ұлттық паркі, Лос-Кардонес ұлттық паркі және Кампо-де-лос-Алисос ұлттық паркі.

Мәдени туризм

Бұл аймақтың географиялық ерекшеліктерімен қатар, мәдениеті де зор қызығушылық тудырады. Ол кечуа және аймара мәдениеттерінің күшті ықпалында, және бұл аймақ еуропалық Буэнос-Айрестен едәуір өзгеше. Бұл ықпалды халықтың музыкасынан, киімдерінен және салтынан көруге болады.