Кіріспе

Сент-Мария аббаттығы (сондай-ақ Сент-Догмальс аббаттығы деп те аталады) – Уэльстің Пемброкширдегі Сент-Догмальс қаласында, Теифи өзенінің жағасында және Кардиган мен Поппит-Сэндс жанында орналасқан I санаттағы қираған аббаттық. Бұл ортағасырлық аббаттың қираған қалдықтары, алғаш рет 1115 жылы Фицмартин әулеті құрған. Ол Тирон орденімен байланысты, бұл ортағасырлық монахтар ордені Францияда, Англияда, Уэльсте, Шотландияда және Ирландияда көптеген монастырьлар мен аббаттықтарға ие болған. Қазіргі уақытта бұл орын қираған, бірақ аббаттың маңызды бөліктері сақталған, оның ішінде батыс қабырғасының соңғы бөлігі, солтүстік қабырғасы, солтүстік трансепті және крипттың шығыс қабырғалары. Аббаттың оңтүстігінде бірнеше монахтар ғимараты сақталған, сондай-ақ оңтүстік-шығыс жақта орналасқан, 13 ғасырға жататын, көптеген жағдайда емхана болған дерлік, жеке ғимарат та бар.

Тарих

Аббатхана орнының 6 ғасырдағы Догмаэль негізін салған кельт монастырының орны болған деп саналады. Догмаэль – Итель ап Середиг ап Кунедда Вледигтің ұлы және сонымен қатар, Әулие Дэвидтің туысы деп есептеледі. Аббатхананың өзін Норман Лорды Роберт Фиц Мартин және оның әйелі Мод Певерел (Уильям Певерелдің әпкесі, 1149 ж. қайтыс болған) құрды. Олар Нормандиядан Тиронендік орденнің он үш монахын алып келді. 1118 жылы олар тағы 13 монах алып, монастырьдің мәртебесін аббат деңгейіне көтеруге рұқсат алды. Бұл ресми түрде 1121 жылдың 10 қыркүйегінде, Фулхардты епископ Бернард Сент-Дэвидс алғашқы абат етіп тағайындағанда болды. Аббатхана Тиронның еншісінде болды, мүмкін таратылуына дейін. Алайда, 1138 жылы Грюффуд ап Синнанның ұлдары Оуэйн Гвинед және Кадуаладр, сондай-ақ ханзадалар Анарауд пен Каделл, даниялық жалдамалы әскерлердің көмегімен Сент-Догмаэльс ауылы мен аббатханасын тонады. Аббатхана 1536 жылы, жылдық кірісі 200 фунт стерлингтен кем болған басқа да көптеген монастырлармен бірге таратылды. Сол кезде он сегіз монах пен абат ғана қалған еді. Аббатхананың көп бөлігі Раднорширдегі Престейннің Джон Брэдшоуына жалға берілді. Ол аббатхана аумағында сарай салды. Брэдшоу аббатхана кешенінің үлкен бөлігін бұзды немесе өзгертті және 1543 жылы сарайын аяқтады. Ол және оның ұрпақтары осы жерде бір ғасырдан астам уақыт өмір сүрді. Брэдшоу қайтыс болғаннан кейін, мүлік көптеген мұрагерлер мен қайта сатулардың иелігіне өтті, 1934 жылға дейін Уэльс шіркеуінің өкілдігі мүлікті Жұмыс комиссиясына тапсырды. 1947 жылы қазба жұмыстары мен нығайту жұмыстары басталды. Сондай-ақ, бұрынғы аттар сарайында 2008 жылдың маусымында ашылған келушілер орталығы құрылды. Осы оқиғалар мен жаңалықтар келушілер санын арттырды.

Қираған жерлер

Ең көне сақталған қалдықтар XII ғасырдың бірінші жартысына жатады. Шіркеудің кейбір бөліктері монастырьдің дереу қажеттіліктерін қанағаттандыру үшін салынған секілді, бірақ батыс бөлігі, яғни мирян пайдалануы үшін, аяқталмаған. Неф XIII ғасырда аяқталды, бірақ жоспарланған наурындарсыз. Ерекшелігі, шіркеудің батыс жағынан кіретін есігі жоқ, мүмкін, жердің беткейі тік болғандықтан. Төртбұрышты ғибадатхана күмбезделген крипт үстінде салынған, бұл қасиетті Догмаэльдің реликвияларын сақтау орны болған болуы мүмкін. XIII ғасырдың ортасында монастырьдің галереясы солтүстікке қарай кеңейтілді, ал галерея аркадалары шамамен сол кезде таспен қайта салынды. Шаруашылық жайлар XIII ғасырдың соңында немесе XIV ғасырдың басында кеңінен қайта жаңартылды. Жаңа лазарет салынды, одан кейін шаптерхаус. XIV немесе XV ғасырда батыс қанаттың көп бөлігі абаттың жағдайына қарай өзгертілді. Абаттың қонақтары үшін жаңа қанат қосылды. Шіркеудегі соңғы өзгеріс – солтүстік трансептті қайта құру, оның күрделі жақтаулы күмбезді шатыры болды. Бұл XVI ғасырдың басында, монастырь жабылуға азықалғанда болды. Оның жомарт дизайны бұл жеке шіркеу болуы мүмкін екенін көрсетеді, мүмкін, негізін қалаушының отбасы, Кемайстың иелеріне арналған ескерткіш ретінде салынған. Лазареттен оюлы тас бұйымдарының сынықтары жиналды, ал бұрынғы ауылдық шіркеуде болған бірнеше ойылған тастар оңтүстік қабырғаға жиналды.