Норвегиядағы Хёре ағаш шіркеуінің тарихы

Кіріспе

Høre Stave Church (Høre stavkyrkje) – Норвегияның Иннланд графтығындағы Ванг муниципалитетіндегі Норвегия шіркеуінің қауымдық шіркеуі. Ол Квиен ауылында орналасқан. Бұл Хорре қауымының шіркеуі, ол Хамар епархиясындағы Валдрес декандық бөлігі болып табылады. Қоңыр түсті, ағаштан салынған шіркеу шамамен 1179 жылы белгісіз сәулетші салған жоба бойынша, сопақ шіркеу стилінде салынған. Шіркеуде 170-ке жуық адам отыра алады.

Тарих

Шіркеу туралы ең көне тарихи жазбалар 1327 жылға дейін сақталып қалған, бірақ шіркеу сол жылы салынбаған. Алғашқы Хёре шіркеуі 11 ғасырда салынған, жерге тікелей орнатылған ағаш қанатынан (бағаналары жерге тікелей бекітілген шіркеу) тұрған. 100 жылдан кейін, шамамен 1179 жылы, ескі шіркеу бұзылып, сол жерге жаңа ағаштан жасалған діңгекпен тұрғызылған шіркеу салынды. Жаңа шіркеудің жоспары сопақ келген. Шіркеудегі ағаштарға жасалған дендрохронологиялық зерттеулер нәтижесінде, олардың 1178-1179 жылдарға дейін салынғаны анықталды. Ортағасырлық жазудағы рун әрпімен жазылған сөздер: "Þá, um þat sumar [létu] þeir brœðr Erlingr ok Auðun hôggva till kirkju þessar, er Erlingr ja[rl fe]ll í Niðarósi" деген сөздер "Эрлинг пен Аудун ағайындар осы шіркеу үшін ағаштарды кесті, Эрлинг Ярл Нидарос қаласында қаза тапқан жазда" деп аударылады. Бұл 1179 жылғы Калвскиннет шайқасына сілтеме жасайды, бұл шіркеудің 1179 жылы салынғанын дендрохронологиялық мәліметтермен растайды. Шіркеуде басқа да бірнеше рун жазулары мен рун әрпімен жазылған заттар бар. Сонымен қатар, шіркеудің астында балалардың қабірлері де бар, олардың кейбіреулері қазіргі шіркеу салынғанға дейін салынған, бұл бұрынғы шіркеудің де сол жерде тұрғанын көрсетеді. Шіркеу жылдар бойы бірнеше рет жөнделді, оның ішінде 1660, 1680, 1724 және 1740 жылдары. 1822 жылы шіркеу жаңартлып, кеңейтілді. Бұл жұмысты Слидре қаласынан келген шебер Оле Юлен басқарды. Аталған жоба барысында ескі хор бұзылып, жаңа, үлкен хор салынды. Сонымен қатар, кеме батысқа қарай созылып, кеңейтілді. Бұрын шіркеуді қоршаған ашық дәліздер де кемеге қосылып, солтүстік және оңтүстік жақтарына біріктірілді. 1857 жылы ескі шатыр бұзылып, төбесіне жаңа мұнара орнатылды. 1888-1889 жылдары шіркеу қайтадан кең ауқымды жөндеуден өтті. Сыртқы қабырғалар ағаш құрылымын жабу үшін панельді қаптамамен жабылды. Шіркеуге сакристия және жаңа шифер шатыр да салынды. 1970 жылы шіркеу Бьярне Хвослеф басшылығымен қайта жаңартылды. 1952 жылы едендері алынып, шіріген ағаштар ауыстырылды. 1979 жылы едендер қайтадан көтеріліп, жөнделді. Бұл жұмыс барысында археологиялық зерттеулер де жүргізілді. Қазба жұмыстарынан 357 монетаны қамтитын артефакттар табылды. Ең көне монета 1042-1047 жылдарға дейін салынған.

The earliest existing historical records of the church date back to the year 1327, but the church was not built that year. The first Høre church was a wooden post church (a church with earth bound posts standing directly on the ground) that was built in the 11th century. Over 100 years later, around the year 1179, the old church was torn down and a new wooden stave church was constructed on roughly the same site. The new church had a long church design. Through a dendrochronological study of the church, the wood is dated to the years 1178 1179. A runic inscription upon the medieval pulpit reads: "Þá, um þat sumar [létu] þeir brœðr Erlingr ok Auðun hôggva till kirkju þessar, er Erlingr ja[rl fe]ll í Niðarósi" which translates to The brothers Erling and Audun had the timber for this church felled, the summer that Erling Jarl fell in Nidaros. This refers to the Battle of Kalvskinnet in 1179, which supports the dendrochronological evidence that the church was built in 1179. There are also several other runic inscriptions, and items with runic inscriptions in the church. There are also a number of graves under the church, including those of children, some of which pre date the present church which lends support to the fact that a previous church stood on roughly the same site before the present church. Over the years, the church was repaired several times including in the 1660s, 1680s, 1724, and 1740. In 1822, the church was significantly renovated and expanded. The work was led by builder Ole J. Ulen from Slidre. During this project, the old choir was torn down and a new, larger choir was built. Also, the nave was lengthened by extending it towards west. It was also widened by taking the old open air corridors that once surrounded the church and incorporating them into the north and south sides of the nave. In 1857, the old rooftop was taken down and a new tower was built on a reinforced construction over the ceiling. There was another extensive restoration and rebuilding in 1888 1889. The exterior walls received paneled siding to cover the log building construction. The church also received a sacristy addition and a new slate roof. In 1970, the church was restored under the leadership of Bjarne Hvoslef. In 1952, the floors were taken up and rot damaged wood was removed and replaced with new materials. In 1979, the floors were once again sagging so the floors were again taken up and repaired. During this work, archaeological investigations were also carried out. The excavation uncovered artifacts including 357 coins. The oldest of the coins dates back to a period 1042–1047.