Кіріспе

Төтенше жағдай протоколы, адамдар мен ақпараттың белгілі бір аумақтан шығуына жол бермейтін, төтенше шара.

Бұғаттау (/'/l//ɒ//k/,/d//aʊ//n/audio=En us lockdown.ogg/) – адамдардың, қоғамның немесе мемлекеттің қалыпты қозғалысын шектеу саясаты, әдетте, еркін қозғалыс пен байланыс адамдарға зиян келтіруі мүмкін нақты қауіптер туғанда қолданылады. Бұл термин түрмелерде қолданылатын, адамдардың, ақпараттың немесе заттардың аумақтан шығуына кедергі келтіретін процедураны да білдіреді. Мұндай процедураны әдетте, өкілетті тұлға ғана іске қоса алады. Бұғаттау, сондай-ақ, ғимарат ішіндегі адамдарды немесе, мысалы, компьютерлік жүйені сыртқы қауіптен қорғау үшін де қолданылуы мүмкін. Әдетте, мұндай жағдайда ғимараттың есіктері жабылып, кіру мен шығуға тыйым салынады.

Түрлері

Блокадалар алдын алу шарасы ретінде немесе төтенше жағдай туған кезде шұғыл шара ретінде қабылдануы мүмкін.

Алдын алу блокадасы

Алдын ала блокада – адамдардың, ұйымдардың және жүйелердің қауіпсіздігін қамтамасыз ету үшін, ерекше жағдайды немесе жүйедегі кемшілікті жою арқылы кез келген қауіп-қатердің алдын алуға бағытталған алдын ала іс-қимыл жоспары. Алдын алу шараларының мақсаты – қалыпты жағдайларға сәйкес келмеуден туындайтын қауіптер мен тәуекелдерді болдырмау, сонымен қатар тиімділікті арттыруды қамтиды. Алдын ала блокада – тәуекелді азайтуға бағытталған алдын ала шара. Көптеген ұйымдар төтенше жағдайларға дайындық жасайды, бірақ қауіпті деңгейге жылдам төмендеуі мүмкін басқа жағдайларды ескермейді. Осы хаттамалар қауіптің сипатына байланысты болуы керек, оқу мен іске асыруды жеңілдету үшін қарапайым және қысқа болуы керек, сондай-ақ бірнеше сценарийді басқаруға жеткілікті икемді болуы керек. Бұл әкімшілерге түрлі жағдайларда қолдануға ыңғайлы әртүрлі нұсқауларды ұсынады. Мысалы, ата-ананың дауысы қатты болғанда немесе қарусыз ұры мектеп ауласынан полициямен қуылғанда, бұл икемді процедура мектеп әкімшілігіне сабақтарды жалғастыра отырып, шектеулі блокаданы енгізуге мүмкіндік береді, осылайша толық төтенше жағдай блокадасын, сабақты қайта бастаудың кешігуін және қиындықтарын болдырмайды. Мұндай блокадаларды енгізу бойынша процедуралардың болмауы салдарынан жағдай тез шиеленісіп, адам өміріне қауіп тууы мүмкін.

Төтенше тұйықтау

Төтенше жағдайларда бұғаттау адам өміріне төнетін немесе дене жарақаттарына әкелуі мүмкін қауіп болған кезде қолданылады. Мысалы, мектептегі төтенше жағдайларда бұғаттау ережелері қысқа да түсінікті болуы керек, осылай нағыз дағдарыс жағдайында оларды қолдану оңай болады. Ұзақ оқытудың орнына, қарапайым ережелерді мерзімді жаттығулар арқылы үйретуге болады. Бұндай шаралар полицияның төтенше жағдайларында да қолданылуы мүмкін, мысалы мектептегі оқ ату немесе кепілге алу жағдайларында.

Эпидемиялар мен пандемиялар кезінде

Қарқынды шектеулер қоғамдағы қозғалысты немесе іс-әрекетті шектей алады, соның ішінде көптеген ұйымдар қалыпты жұмыс істеуін жалғастырады, немесе қозғалыс пен іс-әрекетті тек қана негізгі қажеттіліктер мен қызметтерді ұсынатын ұйымдардың қалыпты жұмыс істеуіне рұқсат ететіндей етіп шектеуге болады.

2009 жылғы шошқа тұмауының пандемиясы

Мексикада 2009 жылғы шошқа тұмауы пандемиясына байланысты 2009 жылдың 30 сәуірінен 5 мамырына дейін төтенше жағдай режимі салынды.

COVID-19 пандемиясы

COVID-19 пандемиясы кезінде "локдаун" термині жаппай карантинге немесе үйде болу бұйрықтарына қатысты шаралар үшін қолданылды. Пандемия кезіндегі алғашқы локдаун 2020 жылдың 23 қаңтарында Ухань қаласында енгізілді. 2020 жылдың сәуір айының басына қарай әлемдегі 3,9 миллиард адам локдаунның қандай да бір түрінде болды – бұл әлем халқының жартысынан астам. Сәуір айының соңында Еуропа елдерінде шамамен 300 миллион адам, Латын Америкасында 200 миллионға жуық адам локдаунда болды. АҚШ-та халықтың шамамен 90 пайызын құрайтын 300 миллионға жуық адам, ал Үндістанда 1,3 миллиард адам локдаунға алынды. Филиппиндегі локдаун 2020 жылдың 14 наурызында басталды және барлық ірі аралдар мен қалаларда әртүрлі деңгейдегі қоғамдық карантин шаралары қолданылған ең ұзақ және қатаң локдаунның бірі болып табылады. Сол сияқты, Оңтүстік Африкадағы локдаун 2020 жылдың 27 наурызында басталды және әртүрлі деңгейлерден өтті. Бұл да әлемдегі ең қатаң локдаунның бірі, онда темекі мен алкогольге толық тыйым салынды.

Мектептер

Қабылдау шаралары сайтқа және елге қарай әртүрлі болады. Жалпы алғанда, қабылдау – ішкі және сыртқы есіктердің құлыпталуын, барлық студенттер мен қызметкерлердің қабылдау жарияланған сәттен бастап өз орындарында қалуын білдіреді. Кейбір жерлерде терезелер жабылады, студенттер сыныптың арт жағына немесе терезелерден алыс тұрады. 1999 жылғы Колумбайн оқиғасы мен 2001 жылғы 11 қыркүйек шабуылынан кейін мектептердегі қабылдау шаралары өзгеріп келеді. Кейбір мектептер мұғалімдерге үнсіздікті сақтап, әдеттегі жұмысын жалғастыруды бұйырады, ал кейбіреулері қауіпке қарсы белсенді әрекет етуді ұсынады.

Түрмелер

Түрмелерде "бұғаулау" термині тұтқындардың қозғалысын бақылауға бағытталған шара ретінде анықталуы мүмкін. Жұмыскерлерден басқа барлық тұтқындарды күн аяқталғанға дейін камераларына қамау – түзету кестесіндегі "бұғаулау кезеңінің" мысалы. Дегенмен, "толық бұғаулау" түрмедегі бүліктердің немесе наразылықтың таралуын болдырмау үшін, немесе төтенше жағдай туғанда барлық тұтқындарды камераларына қамау кезінде қолданылады.