Кіріспе

Құрама Штаттардың терроризмден қауіпсіздік туралы ұғымы

Отандық қауіпсіздік – американдық ұлттық қауіпсіздік термині, ол «Американың мүдделері, ұмтылыстары мен өмір салты гүлдене алатын, терроризм мен басқа да қауіптерге қарсы қауіпсіз, қорғалған және төзімді отанды қамтамасыз етуге бағытталған ұлттық күш-жігер» болып табылады. 2013 жылы Конгресс зерттеу қызметі жариялаған ресми құжатта «Отандық қауіпсіздік» терминінің анықтамасы уақыт өте келе өзгергендігі айтылған. Осыған сәйкес, Отандық қауіпсіздік табиғи апаттарды да, адамның жасаған оқиғаларды да қамтиды. Осылайша, Отандық қауіпсіздік саласы табиғи апаттардан (мысалы, «Катрина», «Ирма» дауылдары) терроризм актілеріне дейін (мысалы, Бостон марафонындағы жарылыс, 11 қыркүйектегі шабуылдар) алуан түрлі жағдайлар мен сценарийлерді қамтуға тиіс. Бұл термин 2002 жылғы Отандық қауіпсіздік туралы заң қабылдануынан және 2003 жылдың 1 наурызынан бастап көптеген АҚШ үкіметтік азаматтық мекемелердің қайта ұйымдастырылуынан кейін пайда болды. 11 қыркүйектегі шабуылдардан кейін Құрама Штаттардың Отандық қауіпсіздік департаменті құрылды. Бұл термин аталған департаменттің, АҚШ Сенатының Отандық қауіпсіздік және үкіметтік істер жөніндегі комитетінің немесе АҚШ Өкілдер палатасының Отандық қауіпсіздік жөніндегі комитетінің қызметіне сілтеме жасауы мүмкін. «Отандық қауіпсіздік» терминін АҚШ Отандық қауіпсіздік департаментімен (DHS) шатастырмау керек. 2001 жылдың 15 ақпанындағы Ұлттық қауіпсіздік жөніндегі АҚШ комиссиясының / 21-ші ғасыр баяндамасында АҚШ Отандық қауіпсіздік саласындағы қызметін өзгертуі қажеттігі айтылды. Баяндамада соңынан Отандық қауіпсіздік департаменті деп аталған мекемені құру ұсынылды. DHS 2002 жылғы Отандық қауіпсіздік туралы заңмен құрылды. «Отандық қауіпсіздік» термині «Отандық қауіпсіздік департаментінен» (DHS) өзгеше. DHS – атқарушы билік органы.

Зерттеу саласы ретінде

11 қыркүйектегі шабуылдардан кейін көп ұзамай, Отандық қауіпсіздік АҚШ-тағы бірқатар оқу орындарында Отандық қауіпсіздік саласы бойынша академиялық сертификаттар мен дипломдық бағдарламалар ұсыныла бастады, соның нәтижесінде дамып келе жатқан академиялық саладай танылды. Бұл саладағы зерттеулер көбінесе төтенше жағдайларды басқарумен бірге жүргізіледі, себебі олардың сипаты мен мақсаттары ұқсас. Саланың салыстырмалы түрде жылдам өсуіне байланысты, бағдарламалардың сапасы мен аккредиттеу мәртебесі (немесе оның болмауы) бір-бірінен айқайыс келеді. Мұндай айырмашылықтармен күресу мақсатында, Халықаралық төтенше жағдайларды басқарушылар қауымдастығы төтенше жағдайларды басқару, апаттарды басқару немесе Отандық қауіпсіздік сияқты салаларды оқыған студенттердің білімін арттыру арқылы апатқа дайындық пен қарсы тұру қабілетін дамыту, ілгерілету және жетілдіру үшін стипендиялық бағдарлама ұсынады. Отандық қауіпсіздік көбінесе 2003 жылдан бастап АҚШ-тың жаңартылған ұлттық қауіпсіздік инфрақұрылымының рөлін білдіретін, АҚШ-қа тән термин ретінде қарастырылады. Дегенмен, Отандық қауіпсіздік термині де, оның ұғымы да АҚШ-қа ғана тән емес. Терминология әр түрлі болғанымен, Израильдің Қоғамдық қауіпсіздік министрлігінде де осыған ұқсас ұғым кездеседі. Отандық қауіпсіздік академиялық салада салыстырмалы саясат немесе қылмыстық сот жүйесін зерттеуші ғалымдармен салыстыра зерттелуі мүмкін. Мысалы, британдық саясаттанушы Пол Уилкинсон британдық көзқарас бойынша Отандық қауіпсіздік саясаты мен тәжірибесі туралы оқулықты редакциялап, оған үлес қосты. Ал ғалым Надав Мораг "Салыстырмалы Отандық қауіпсіздік: жаһандық сабақтар" кітабында Отандық қауіпсіздікті басқару мен стратегияларды жаһандық тұрғыдан қарастырады.

Кәсіби сертификаттау

Certified Homeland Protection Professional – Ұлттық Шерифтер Ассоциациясы мен Ұлттық Ішкі Қауіпсіздікке Дайындық Коалициясының бірлескен бастамасымен, Қауіп-қатер, тәуекел және осалдықтарды зерттеу орталығы арқылы бекітілген кәсіби сертификат.

Негізгі дереккөздер

АҚШ. Ұлттық қауіпсіздік басқармасы. Ұлттық қауіпсіздік стратегиясы (DIANE Publishing, 2002) онлайн. АҚШ. Өкілдер палатасының ішкі қауіпсіздік комитеті. (2008 ж.). Ішкі қауіпсіздікке қатысты президенттік директивалар жинағы (HSPD) [110-шы Конгресс, 2-ші сессия. Комитет басылымы 110 Б]. Вашингтон, округ Колумбия: АҚШ Үкіметтік баспаханасы.