Кіріспе

Сыртқы ескерту құрылғысы, жақындап келе жатқан немесе жалғасып жатқан қауіп туралы естілетін ескерту үшін қолданылады. Азаматтық қорғаныс сиренасы – халыққа жақындап келе жатқан қауіп туралы ескерту беруге арналған сирена. Бастапқыда Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде әуе шабуылынан қала тұрғындарын ескерту үшін жасалған, кейіннен ядролық шабуылдар мен торнадо сияқты табиғи апаттардан (торнадо сиреналары) сақтандыру үшін де пайдаланылды. Сиреналардың көп мақсаттылығы олардың көптерін нақтырақ ескерту жүйелерімен алмастыруға алып келді, мысалы, радиоарналық Төтенше жағдай туралы ескерту жүйесі және ұялы байланыс арқылы таратылатын Сымсыз Төтенше жағдай туралы ескертулер мен EU Alert мобильді технологиялары. Әртүрлі дыбыс тонды немесе бинарлық үлгілерді пайдалану арқылы түрлі ескерту шараларын іске қосуға болады. Электрондық сиреналар дабыл сигналынан өзге, дауыстық хабарламалар да жібере алады. Сирена жүйелері электрондық басқаруға ие болуы және басқа ескерту жүйелерімен біріктірілуі мүмкін.

Қоғамды ескертудің интеграцияланған жүйелеріндегі дабыл сигналдары

Сиреналар кейде радио және теледидардағы ТЖС (Төтенше жағдайлар сервисі), NOAA ауа-райы радиосы, телефондық ескерту жүйелері, Reverse 911, Кабельдік басып озу және АҚШ-тағы сымсыз ескерту жүйелері, ал Канадада Ұлттық қоғамдық ескерту жүйесі, Alert Ready сияқты басқа да ескерту құралдарымен байланыстырылатын ескерту жүйесіне біріктіріледі. Бұл икемді тәсіл ескертулердің сенімділігін арттырады және бірнеше БАҚ арқылы ескерту хабарламаларын растау арқылы қате дабылдардың қаупін азайтады. Ортақ ескерту протоколы – осындай көп жүйелі интеграцияның техникалық стандарты. Сиреналарды орнатудың көптеген әртүрлі әдістері бар. Көбінесе қолданылатын әдістер – телефон желілерін пайдалана отырып, қос тонды көп жиілікті сигнализация (DTMF) немесе қоғамдық коммутацияланған телефон желісі (PSTN), бірақ оны радио хабар тарату арқылы да іске қосуға болады. Бұл әдіс қауіптілікке бейім, бірақ қате дабылдардан қорғау шаралары бар. Бұл сиреналарды өрт сөндіру бөлімінің еріктілерді хабарлау/шақыру жүйесі сияқты басқа да желілерге қосуға болады. Мұндай орнатудың негізгі бөлігі – сиренаның басқару/таймер жүйесіне қосылған құрылғы (мысалы, өрт сөндірушілердегі пейджер). Хабарлама келген кезде сирена іске қосылады.

Негізгі жобалау

Механикалық сиренада ротор мен статор ауа ағынын бөліп, оны айналатын ротордағы радиалды қанаттар арқылы сиренаға жібереді. Осы типтегі сиренаның мысалы – Federal Signal 2T22, ол алғашқыда Ұлы Суық Соғыс кезінде жасалған және 1950 жылдардың басынан 1980 жылдардың соңына дейін өндірілген. Бұл конструкцияда әрбір дыбыс үшін екі ротор мен екі статор қолданылады. Осы типтегі сиренаның дыбыс қуаты әрқашан барлық бағытта бірдей болғандықтан, ол толық бағытты деп сипатталады. Federal 2T22, "hi lo" (Жоғары-Төмен) сигналын беру мүмкіндігі бар 3 сигналдық конфигурацияда, Federal Signal 3T22 ретінде де сатылды. Кейбір механикалық сиреналар дыбысты бірден барлық бағытта шығарады, ал басқалары 360 градусқа айналатын ротатор механизмін пайдаланып, дыбысты тек бір бағытта ғана шығарады. Механикалық сиренаның сирек түрі – Federal Signal RSH 10 ("Thunderbeam") – айналмайды және барлық бағытта бірдей дыбыс шығармайды. Оның орнына, сиренаның астындағы баяу айналатын бұрышты диск 360 градусқа сиренаның дыбысын бағыттайды.

Қуаттылығы жоғары

Электромеханикалық сиренаның бір түрі – "күшейтілген" сирена. Күшейтілген сирена жеке көзді, әдетте, үрлегіш сияқты құрылғыны пайдаланады, ол ауаны сиренаның ротор жинағына күштеп соғады. Бұл ротор жинағындағы ауа қысымын арттырады, нәтижесінде сиренаның дыбыс деңгейі күрт өседі, ал бұл дыбыс таралу аймағын едәуір кеңейтеді. Үрлегіш көбінесе электр қозғалтқышымен қоздырылады, бірақ сирек жағдайларда қозғалтқышпен де жұмыс істей алады. Federal Signal осы конструкцияны пайдаланып, әртүрлі түрлері мен қуаттылығы бар Sutorbilt Roots Blowers-ті қолдана отырып, Thunderbolt сиреналар сериясын жасады. Thunderbolt өнімдерінің желісінде үш түрлі конфигурация ұсынылды: бір тонды сирена – Thunderbolt 1000; екі тонды сирена – Thunderbolt 1000T; және 1000T-нің модификациясы – Thunderbolt 1003, ол негізінен өрт сигнализациясы ретінде қолданылатын "жоғары-төмен" (High Low) сигналын жасау үшін соленоидтық сырғыма клапандарды қолданады. Thunderbolt 2000 деп аталатын алғашқы модель бір және екі тонды нұсқаларда ұсынылды. Thunderbolt 2000 мен кейінгі нұсқалардың арасындағы басты айырмашылық – оның үрлегіші Onan екі цилиндрлі бензиндік қозғалтқышымен жұмыс істейді. Жеке үрлегіші бар сиренаның тағы бір мысалы – Alerting Communicators of America (ACA) Hurricane. Тағы бір үрлегіші бар сирена – Сан-Онофре ядролық электр станциясы үшін арнайы жасалған центробектік үрлегішпен жабдықталған SoCal Edison Model 120. SoCal Edison Model 120 қазіргі таңдағыда көпшілік назарынан тыс, себебі одан тек біреуі ғана бар және ол жеке меншікте.

Пневматикалық

Электромеханикалық сиренаның тағы бір түрі – пневматикалық сирена. Пневматикалық сиреналар да суперзарядталған сиреналар сияқты, сиренаның ротор жинағына ауа үрлейді. Дегенмен, бұл сиреналар мотормен қуаттандырылатын желдеткіш орнына, қысыммен сақталатын ауа резервуарларын қолданады. Hochleistungssirene (HLS) алғашқыда неміс фирмасы Pintsch Bamag, кейін неміс фирмасы Hörmann өндірді. Ұзақ өтпей Hörmann HLS 273 дизайнын жетілдіріп, бастапқы нұсқадағы үлкен сирена басын ықшам басқа және құйма алюминийден жасалған экспоненциалды профильді дабылдарға алмастырды. Бұл сиреналар қысылған ауа резервуарын сақтайды, олар дизельдік компрессормен периодты түрде қайта толтырылып, сиренаның негізіндегі бекіністе орналасқан. Кейінірек шыққан HLS 273 үлкен (6000 литрлік) ауа резервуарын бұрынғы HLS сиреналарындағыдай мачтада емес, машиналар бөлімінің жанындағы жер астына орналастырды.

Электрондық сиреналар

Электрондық сиреналар электрондық дыбыс генераторынан, жоғары қуатты күшейткіштен және мүйіз тәрізді дыбыс шығару құрылғысынан тұрады. Әдетте, дыбыс шығару құрылысына мүйіздік жүктеме қосылады, сондықтан олар кейбір электромеханикалық сиреналарға ұқсас болады. Көптеген осы динамиктерде тік жазықтықта таралуын басқару үшін мүйіздердің тік қатарлы орналасуы бар. Дыбыс шығару құрылғысы мүйізінің әрбір бөлігін бір немесе бірнеше қысым драйверлері қозғалтады. Осы типтегі динамиктерге арналған қысым драйверлерінің бір түрі магниттік ағынды қамтамасыз ету үшін екі пончик пішіндес тұрақты магниттік сақиналарын пайдаланады. Сирена қолданысы үшін жоғары сапалы дыбыс жоғары қуатқа қарағанда екінші деңгейдегі мәселе болып табылады, ал сирена драйверлері әдетте аудио жүйеде сапа маңызды болған жағдайда қабылдауға келмейтін үлкен бұрмалау тудырады. Көптеген жаңа (және кейбір ескі) электрондық сиреналар цифрлық аудио файлдарды сақтау мүмкіндігіне ие. Бұл аудио файлдар арнайы дыбыстар немесе төтенше жағдай туралы хабарламалар болуы мүмкін. Жағдайға байланысты, сақталған аудио файл сирена арқылы таратылуы мүмкін. Бұл сиреналар тікелей хабар тарату үшін микрофондық ұясымен де жабдықталуы мүмкін. Электромеханикалық сиреналар сияқты, олар да жан-жақты, бағытталған және айналатын түрлерге бөлінеді. Whelen Engineering компаниясы 360 градусқа дейін осцилляциялайтын, бір бағытта, содан кейін екінші бағытта айналатын сиреналарды шығарады, бұл күшейткіштер мен сирена драйверлері арасында тікелей сымдық байланысты қамтамасыз етеді. Бұл сиреналарды 0-ден 360 градусқа дейін кез келген бұрышқа айналдыруға болады, бұл сиреналарға белгілі бір бағытта ғана хабар таратуға мүмкіндік береді. Электрондық сиреналар кең аумақты қамту үшін механикалық түрде айналуы мүмкін, немесе барлық бағыттағы трансдьюсерлерге ие болып, жан-жақты таралуды қамтамасыз етеді. Бағытталған сирена белгілі бір аумақ үшін бір бағытта ғана хабарлау қажет болған жағдайда қолданылуы мүмкін.

Иран, Кувейт және Ирак

Кувейтте Федералды Сигнал Модуляторларының толыққанды дабыл жүйесі бар. Бұрын олардың Thunderbolt 7000 жүйесінің толық жиынтығы болған, бірақ олардың бәрі жаңасына ауыстырылды. Дегенмен, бір System 7000 көрсетілімде қалды.

Израиль

Израильде 3100-ден астам ескерту дабылы бар. Қалалық аймақтардағы дабылдардың көпшілігі Германияда жасалған HLS дабылдары, F71 және ECN3000 үлгілері. Қалған барлық дабылдар Acoustic Technologies (ATI) компаниясы жасаған HPSS32 үлгілері болып табылады. 2010 жылдардың басында механикалық дабылдар біртіндеп тоқтатылып, олардың орнына электрондық дабылдар орнатылды, бірақ механикалық дабылдар көбінесе өз орнында қалды. Әуе шабуылы дабылдары אזעקה (az'aka 'сақтандыру') деп аталады және үнемі көтеріліп, төмендейтін үннен тұрады. "Қауіпсіздік жарияланды" сигналы, צפירת הרגעה (tzfirat harga'a) деп аталады, ол тұрақты бір тонды дыбыс. Соңғы қақтығыстарда "қауіпсіздік жарияланды" сигналы қолданудан тоқтатылды, себебі ол қажетсіз шатасу мен алапаттық тудырады деп есептелді. Израильдің оңтүстігіндегі кейбір аймақтарда, Газадан үнемі ракета шабуылдары жасалатын жерлерде, "Қызыл Түс" деп аталатын арнайы жүйе қолданылады. Израильде жер сілкінісін ескерту жүйесі бар, ол дабылдарды пайдаланады, және "תרועה" (Trua) деп аталады. "Қауіпсіздік жарияланды" сигналы жылына үш рет үнсіздік минутын (бір немесе екі минут) белгілеу үшін қолданылады: бір рет Израильдің Холокост құрбандарын еске алу күнінде және екі рет Еске алу күнінде.

Сауд Арабиясы

Көптеген минарет спикерлері дабыл сигналдары ретінде пайдаланылады. Ескертулердің мақсаты – халықты олардың өміріне қауіп төндіретін қауіп туралы хабардар ету. Адамдар паналауға немесе үйлеріне барып, есіктер мен терезелерді жабыстырып, қажетті қорғаныс шараларын қабылдауы керек, сондай-ақ радио мен теледидар арқылы азаматтық қорғаныс органдарының нұсқауларын тыңдауы тиіс. Дабыл сигналдары жүйесі ASC I Force және Whelen WPS 2900 сериясынан тұрады. Әуе базаларындағы кейбір Federal Signal модуляторлары және Даммамда FS EOWS 1212 де бар.

Түркия

Түркияда механикалық сиреналар мен дыбыс күшейткіштердің жалғарына сирена жүйесі бар, бірақ кейде минареттердегі динамиктер де сирена ретінде қолданылады. Ел бойынша қолданылатын механикалық сиреналардың үлгілері Selay SL 1170. Ескерту динамиктерінің негізгі үлгілері белгісіз болғанымен, Federal Signal, Whelen және Hörmann үлгілері жиірек кездеседі, ал Elektror немесе Siemens Schukert үлгілері өте сирек сақталып қалған. Олар 10 қарашада сағат 9:05-те Ататүрік қазасының еске алу рәсімінде, сондай-ақ жер сілкінісі, цунами, дауыл, химиялық өндіріс кәсіпорнының мәселелері немесе жау шабуылы сияқты төтенше жағдайларда қосылады. Сиреналарды АФАД басқарады. Сиреналар шатырларға немесе кейде 30 метрлік мұнараларға орнатылуы мүмкін.

Біріккен Араб Әмірліктері

Біріккен Араб Әмірліктері 2017 жылы әзірленген, жасушалық хабар тарату желісін, жолдардағы өзгермелі хабар белгілерін, радио және теледидар арқылы ескертулерді, сондай-ақ мешіт минареттеріндегі дауыс күшейткіштерді дабыл ретінде пайдаланатын бірыңғай ұлттық ерте ескерту жүйесін (EWS) қолданады. Бұл ескерту жүйесін Ұлттық төтенше жағдайлар және апаттарды басқару органы (NCEMA) басқарып, төтенше жағдайлар мен апаттар кезінде халықты ескерту үшін пайдаланады.

Тайвань

Тайваньдық азаматтық қорғаныс сиреналары полиция бөлімшелерінде орнатылған және елдің Азаматтық қорғаныс басқармасы (民防指揮管制所) басқарады. Үкімет сиреналар арқылы, сондай-ақ 4G LTE ұялы байланыс сигналдарын пайдаланатын өздерінің Халыққа ескерту жүйесімен бірге әуе шабуылы және цунами туралы ескертулер шығарады. Тайвань үкіметі жыл сайынғы «Ван Ан» жаттығуларын (萬安演習) өткізеді, бұл жаттығулардың мақсаты – халыққа әуе шабуылы кезінде не істеу керектігін білуге көмектесу, өйткені көршілес Қытаймен соғыс қаупі жоғары.

Үндістан

Мумбайда 200-250-ге жуық қолданыстағы сирена бар. Үкімет қазіргі телефон желісімен қосылысқан жүйенің орнына заманауи сымсыз және цифрлық технологияларды енгізу арқылы жүйені жаңартуды жоспарлап отыр. Мумбайдағы азаматтық қорғаныс кезінде 1965 және 1971 жылдардағы Үнді-Пәкістан соғыстарының барысында сиреналар Пәкістан әуе күштерінің әуе шабуылы туралы халықты ескерткен. Түнде сиреналар Мумбайдағы барлық шамдар өшірілген кезде қараңғылықты көрсету үшін де пайдаланылды. Сиреналардың күнделікті сағат 9-да жүргізілетін сынақтары жақында айына бір ретке дейін азайтылды. Олар Мумбайдағы Өңірлік азаматтық қорғаныс басқару орталығымен, Үндістан қорғаныс күштерінің қатысуымен басқарылады. Сиреналар ерекше жағдайларда бір минуттық үнсіздікті білдіру үшін де қолданылады.

Жапония

Жапония зымыран шабуылдары немесе цунами сияқты табиғи апаттар туралы ескерту үшін негізінен электрондық "Bosai Musen" дыбыс зорайтқыштары жүйесін пайдаланады. Бұл жүйе 2007 жылы J Alert компаниясы тарапынан халықты алда тұрған қауіптер туралы ескертудің көптеген тәсілдерінің бірі ретінде орнатылды. Кейбір сиреналар күнінің белгілі бір уақытында музыка ойнату үшін де қолданылады, бұл, болжам бойынша, "күннің аяқталуы" сигналы ретінде беріледі. Жапонияда Yamaha компаниясы жасаған, тұрғындарды ескерту үшін пайдаланылмаған, "Yamaha Music Siren" деп аталатын үлкен механикалық сирена жүйесі де болды, ол күнінің белгілі бір уақытында "күннің аяқталуы" сигналы ретінде естілетін. Бұл сиреналарда әртүрлі порция қатынастары бар көптеген механикалық кескіштер болды, олар белгілі бір музыкалық нотаға сәйкес келетін. Музыка ойнату үшін әр нота жеке-жеке ойнатылатындай етіп, бұл кескіштерде айналмалы статорлар орналастырылған.

Сингапур

Қазіргі уақытта Сингапурда 284 стационарлық сиренадан тұратын «Халыққа ескерту жүйесі» желісі бар, ол бүкіл елді әуе шабуылдарынан, сондай-ақ адамның қызметінен туындаған және табиғи апаттардан (жер сілкінісінен басқа) ескертеді. Сингапур сиреналары әр айдың бірінші күні сағат 12-де тексеріледі. Тестілеу кезінде сиреналар үш сигналдың орнына көңілді әуен шалады. Сиреналар сыртқы түрі жағынан Hörmann ECN3000 сиренасына (суретті қараңыз) өте ұқсас.

Оңтүстік Корея

Дерлік барлық қалалар мен кенттер табиғи апаттар немесе Солтүстік Кореядан болатын зымыран шабуылдарына қарсы азаматтық қорғаныс дабылымен жабдықталған. Оңтүстік Корея мұндай жағдайларға дайын болу үшін әр ай сайын азаматтық қорғаныс жаттығуларын өткізеді.

Австрия

Австрия 2012 жылдың қорытындысы бойынша 8 203 құрылғыдан тұратын, жұмыс істейтін әуе шабуылы сиренасы жүйесімен толық қамтылған. Олар апта сайын сенбі күндері түскі уақытта (Венадан басқа) 15 секундтық үздіксіз сигналмен тексеріледі. Жыл сайын қазан айының бірінші сенбісінде барлық дабыл сигналдары (өрт ескертуінен басқа) жүйелік сынақ ретінде (Zivilschutz Probealarm) және халықты сигналдармен таныстыру үшін ойнатылады. Ескерту: 3 минут үздіксіз дыбыс. Адамдар алдағы қауіп туралы ескертіліп, қосымша нұсқаулар алу үшін тиісті Ö2 аймақтық радиостанциясына немесе ORF 2 телеарнасына көшіріледі. Жалпы дабыл: 1 минут көтеріліп-түсетін дыбыс. Қауіп жақын, адамдар дереу паналауға барып, радио немесе теледидар тыңдауы керек. Қауіптің аяқталуы: 1 минут үздіксіз дыбыс. Қауіп сейілді, паналау орындарынан шығуға болады. Күнделікті өмірде кездесуі мүмкін қауіптер туралы ақпарат бұқаралық ақпарат құралдарында хабарланады. Өрт ескертуі: 7 секундтық үзіліспен бірінен соң бірі үш рет 15 секундтық үздіксіз дыбыс. Барлық ерікті өрт сөндірушілер дереу өрт сөндіру бөлімшесіне келуі керек. Бұл сигнал көбінесе қолданылмайды, себебі көптеген өрт сөндіру бригадалары өз мүшелерін радиоарқылы ескерте бастады.

Бельгия

Бельгия бұрын әр үш айдың бірінші бейсенбісінде әуе шабуылы сиреналарын сынақтан өткізетін. Сиреналар – «Сонненбург» электронды сиреналары. Әуе шабуылы сиреналары сынақтан өткізілген кезде, сиреналардың әр дыбысталында "proefsignaal" немесе "signal d'essai" хабарламасы таратылатын. Ел бойынша барлығы 540 сирена орналасқан. Күн сайын естілмейтін сынақтар жүргізілді, ал соңғы сынақ 2018 жылдың 4 қазанында өтті. Одан кейін желі қолданыстан шығарылды. Сиреналар ядролық объектілер маңында қалпында, бірақ сынақтар жүргізілмейді. Ресми ұсыныс бойынша, адамдар BE Alert жүйесіне жазылуы керек, онда ақпарат SMS, электрондық пошта немесе телефон арқылы жіберіледі.

Болгария

Болгарияда ел бойынша, әсіресе Софияда 4000-нан астам сирена орнатылған. Олар көбінесе жер сілкінісі туралы хабарлау үшін қолданылады. Сиреналар алғаш рет Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде нацистік Германияның шабуылдарынан ескерту үшін орнатылған, ал 1990 жылдары электрондық түрлерімен алмастырылды. Сиреналардың жұмыс істеуі дұрыс па екенін анықтау үшін жыл сайын маусымның бірінші сәрсенбісінде тексеріледі. Тест туралы халық алдын ала хабардар етіледі. Сиреналардың көпшілігі электрондық (неміс өндірісінің ECN типті құрылғылары немесе қоғамдық ғимараттардың үстіне орнатылған басқа да жоғары қуатты динамик жүйелері). Сигналдар шабуыл (жақын қауіпті көрсету үшін 1 минуттық дабыл үні) және ескерту (кейде "барлық қауіп сейілді" деп аталады, бұл үздіксіз бір үн) түрінде болуы мүмкін. Болгарияда күшті жер сілкінісі сирек болатындықтан, арнайы жер сілкінісі ескерту жүйесі қажет емес.

Чехия

Чехияда шамамен 6000 сирена бар. Осы 6000 сиренаның ішінде механикалық және электрондық сиреналар бар. Олар әр айдың бірінші сәрсенбісінде сынақтан өткізіледі. Үш ескерту сигналы бар, олармен бірге чех тілінде ауызша хабарлама және әдетте электрондық сиреналарда ағылшын және неміс тілдеріндегі аударма бар. Сондай-ақ, Česká televize және Český rozhlas телеарналарында шұғыл хабар тарату бар. Жалпы ескерту: 140 секундтық ауытқулы дыбыс. Ескерту 3 минут аралықта 3 рет қайталануы мүмкін және 4 сөздік хабарламасы бар: "Všeobecná výstraha, všeobecná výstraha, všeobecná výstraha. Českého rozhlasu, televize және аймақтық радиоларды тыңдаңыз. Жалпы ескерту, жалпы ескерту, жалпы ескерту". Қауіп белгісіз, сондықтан адамдар ғимараттың ішіне кіріп, есіктер мен терезелерді жабуы керек (хабарлама әдетте ауада қауіпті элемент болуы мүмкін дегенді білдіреді) және көбірек білу үшін теледидарды немесе радионы тиісті арнаға бұру керек; "Nebezpečí zátopové vlny, nebezpečí zátopové vlny. Су тасқынының қаупі. Českého rozhlasu, televize және аймақтық радиоларды тыңдаңыз. Су тасқынының қаупі, су тасқынының қаупі". Су тасқыны туралы ескерту. (Су тасқыны туралы ескерту үшін сирена сигналдары енді қолданылмайды). Қажетті іс-қимыл - адамдардың радионы қосып, қауіп көзінен (әдетте өзеннен) алыстауы; "Chemická havárie, chemická havárie, chemická havárie. Зиянды заттардың шығуының қаупі. Českého rozhlasu, televize және аймақтық радиоларды тыңдаңыз. Химиялық апат, химиялық апат, химиялық апат". Химиялық апат болды. Адамдар жалпы ескерту хабарламасы кезіндегідей әрекет етуі керек; "Radiační havárie, radiační havárie, radiační havárie. Радиоактивті заттардың шығуының қаупі. Českého rozhlasu, televize және аймақтық радиоларды тыңдаңыз. Радиациялық апат, радиациялық апат, радиациялық апат". Радиоактивті апат болды. Адамдар жалпы ескерту хабарламасы кезіндегідей әрекет етуі керек. Сиреналарды сынау: 140 секундтық үнсіз дыбыс, сиреналардың жұмыс істеуін тексеру үшін қолданылады. "Zkouška sirén, zkouška sirén, zkouška sirén. Бірнеше минуттан кейін сиренаны сынау өтеді. Zkouška sirén, zkouška sirén, zkouška sirén." сынақтан бұрынғы ауызша хабарлама, ал "Zkouška sirén, zkouška sirén, zkouška sirén. Сиренаны сынау өтті. Zkouška sirén, zkouška sirén, zkouška sirén." сынақтан кейінгі ауызша хабарлама. Өрт туралы ескерту: 60 секундтық үзіліспен тұрақты дыбыс. Өрт сөндірушілерге өрт туралы ескерту үшін қолданылады, оған мына ауызша хабарлама қосады: "Požární poplach, požární poplach, požární poplach. Өрт сөндірушілерді шақыру. Өрт сөндіру жұмыстары жарияланды. Požární poplach." Барлық қауіп сейілді: Барлық қауіп сейілді сигнал жоқ, тек ауызша хабарлама: "Konec poplachu, konec poplachu, konec poplachu. Českého rozhlasu, televize және аймақтық радиоларды тыңдаңыз. Барлық қауіп сейілді, барлық қауіп сейілді, барлық қауіп сейілді."

Дания

Данияда HSS Engineering компаниясы 1078 электронды дабыл сиренасын орнатты. Сиреналар ғимараттардың төбесіне немесе мачталарға орналастырылған. Бұл ескерту жүйесі 1000-нан астам тұрғыны бар барлық қалалардың халқын ескертуге мүмкіндік береді. Бұл Дания халқының шамамен 80 пайызын стационарлық сиреналар арқылы ескертуге болады дегенді білдіреді. Қалған 20 пайызы полиция машиналарынға орнатылған мобильді сиреналармен ескертіледі. Сиреналардың жұмысы әр түн сайын тексеріледі, бірақ дыбыс шығармайды. Жыл сайын мамыр айының бірінші сәрсенбісі күні сағат 12:00-де сиреналар дыбыспен сыналып көріледі.

Финляндия

Жалпы дабыл – 7 секунд көтеріліп, 7 секунд төмендейтін тон қатарынан құралған, қайталамалы 1 минуттық дыбыс. Қауіптің аяқталғаны 1 минуттық үздіксіз тонмен хабарланады. Ескерту сиреналары әр айдың бірінші дүйсенбісі күні түскі уақытта тексеріледі. Тексеру дабылы жалпы дабылдан қысқа (7 немесе 14 секундқа дейін) болып келеді және бір тоннан тұруы мүмкін. Жүйеде көбінесе Teho Ulvo сиреналары қолданылады, олар электронды және мүйіз тәрізді динамиктер арқылы қуаттанады. Олар өте ерекше дыбыс күшеюімен және азайуымен танымал.

Франция

Францияда халықты төтенше жағдайлар туралы ескерту желісі "Réseau national d'alerte" (RNA) деп аталады. Бұл жүйе Екінші дүниежүзілік соғыстан бұрын құрылған әуе шабуылы сиреналары желісінен (пассивті қорғаныс) мұраға алған. Ол Францияның барлық аймақтарында орналасқан шамамен 4500 электрондық немесе электромеханикалық сиренадан тұрады. Жүйе әр айдың бірінші сәрсенбісі күні сағат 12:00-де тексеріледі. Сиренаның ең көп таралған түрі – электромеханикалық KM Europ 8 портты, бір тонды сирена. Бұл сиреналардың өте ерекше дыбысы бар: олар өте жылдам дауыс күшейтуге ие және көптеген сиреналарға қарағанда төменгі жиілікте дыбыс шығарады (жиілігі төменгі жиіліктегі STL 10 сиренасына ұқсас, нәтижесінде төменгі тонды дыбыс). Осы сиреналардың жазбасы "Сайлент Хилл" фильмінде пайдаланылған.

Германия

Германияда 1990 жылдары «салқын соғыс» қаупі аяқталғаннан кейін «Warnämter» («ескерту органдары») жабылды, себебі халықты ескерту қажеттігі жоқ деп есептелді. Азаматтық қорғаныс сиреналары көбінесе ерікті өрт сөндірушілерді ескерту үшін қолданылғандықтан, көптеген сиреналар муниципалитеттерге шамалы бағаға сатылды, ал қалғандары бөлшектелді. 2000 жылдары халықты ескерту мүмкіндігінің соғыс кезінде ғана емес, сонымен қатар табиғи апаттар, химиялық немесе ядролық апаттар, немесе террористік шабуылдар сияқты жағдайларда да қажеттігі түсінілді. Осының нәтижесінде Дюссельдорф және Дрезден сияқты кейбір қалалар ескерту сиреналарын қайта орнатуды бастады. Гамбургте сиреналар әлі де жұмыс істеп тұр. Олар дауыл кезінде де халықты ескертеді; мысалы, Мозель аңғарындағы барлық қалалар ескерту сиреналарын іске қосып, сынауды жалғастыруда. Германиядағы жұмыс істеп тұрған сиреналардың көпшілігі E57 типті электр-механикалық немесе электрондық сиреналар болып табылады. Жүйенің құрылысы мен күтіміне қатысты көптеген құжаттар «салқын соғыс» аяқталғаннан кейін жойылғандықтан, бұрын қанша сирена болғаны туралы нақты ресми деректер жоқ. Дегенмен, жүйенің өркендеген кезінде тек Батыс Германияда 80 000-ға жуық сирена жұмыс істеген деген болжам бар. Қанша сиренаның әлі де жұмыс істеп жатқаны туралы мәліметтер көздеріне байланысты айтарлықтай өзгереді. Сиреналарды өндіру және күтіп-ұстау саласындағы Германияның танымал компаниясы Hörmann Industries өз веб-сайтында 60 000-нан астам сиренаны күтіп-ұстауға жауапты екенін мәлімдейді. Әрине, бұл көліктерге орнатылатын жылжымалы сиреналарды да қамтиды, бірақ осы ақпараттан бүгінде кемінде 50 000 стационарлық сирена жұмыс істеп тұрғанын болжауға болады, олардың көпшілігі бұрынғы электр-механикалық сиреналардың орнына жаңа электрондық үлгілермен алмастырылған. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Берлиннің әуе шабуылы сиреналары қала тұрғындары арасында Люфтваффе басшысы Герман Герингтің «Егер Берлинге бірде-бір бомба түсіп қалса, маған Мейер деп атаңыз!» деген мақтаныш сөзінен кейін «Мейердің бұрқыншақтары» немесе «Мейердің аңшылық мүйіздері» деп белгілі болды.

Италия

Италияның Соғыс министрлігі 1938 жылы әуе шабуылына қарсы сиреналарды орнатуды және әуе қорғанысы ережелерін шығаруды бастады. Өндіріс 1911 жылы құрылған және бүгінге дейін жұмыс істеп келе жатқан La Sonora компаниясына тапсырылды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде әрбір қалада сирена болды, ал ірі қалалардың әрқайсысында бірнеше сирена орналастырылған. Бомбалау қаупі аяқталғаннан кейін де олар кез келген қауіп-қатер туындаған жағдайда (мысалы, Венециядағы су тасқыны) ескерту беру үшін сақталды. 2015 жылдың мәліметі бойынша, олардың бірқатары әлі де сақталған. Мысалы, Римде халықтан жиналған ақпарат арқылы 34 сирена табылды. 1980 жылға дейін олар жүйелі түрде жөнделіп, түскі уақытта дауыс беретін. Сонымен қатар, Protezione Civile (Азаматтық қорғау) азаматтарға қауіп төнген жағдайда халықты ескерту үшін сиреналарды пайдаланады. Protezione Civile Италия үкіметі үшін көлік қамтамасыз етіп қана қоймай, сонымен қатар әскери қорғауды да ұйымдастырады. Бұл қорғаныс жүйелері 1990 жылдары құрылды және кейде бүгінге дейін қолданылып келеді. Италияның Урбания қаласында британдық Secomak GP3 әуе шабуылына қарсы сиренасы бар, ол Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Урбанияда болған бомбалауды еске алу үшін жыл сайын іске қосылады. Феррара, Италияда аймақтағы өнеркәсіптік тәуекелдер туралы ескертетін Whelen (жаңартылған HSS TWS сериясы) сиреналар жүйесі орнатылған.

Литва

Литвада, негізінен Вильнюс, Клайпеда, Каунас сияқты ірі қалалардың шет аймақтарында Ұлы Отан соғысы кезінен қалған сиреналар қолданылады. Ең көп таралған үлгілер – Elektror, Siemens және Hörmann, тіпті Federal Signal да осы аймақтарда сирек кездеспейді. Бұл сиреналарды өрт сөндіру станцияларында, зауыдтарда, полиция бөлімшелерінде және қалалық әкімдіктерде кездестіруге болады. Сиреналар шабуыл және қауіпсіздік жариялау сигналдарын сынау үшін пайдаланылады, бірақ Шығыс Еуропаның басқа аймақтарымен салыстырғанда сынақтар осыншалықты жиі өткізілмейді. Олар өрт, химиялық апаттар, су тасқыны, жау шабуылы және басқа да төтенше жағдайлар кезінде дабыл береді. Көптеген аймақтарда сынақтар жылына бір рет өткізіледі.

Нидерланды

Нидерланды әуе шабуылдары сиреналарын айына бір рет, әр айдың бірінші дүйсенбісінде түскі уақытта сынап көреді, осылайша халықты жүйе туралы хабардар етеді. Елдің барлық аймақтарында шамамен 4200 сирена орнатылған. 2015 жылдың наурыз айында жоғары техникалық қызмет көрсету құнына байланысты сиреналар 2020 жылдың соңына дейін қолданыстан шығарылатыны жарияланды. Үкімет 2021 жылға дейін сиреналарды алмастыру мақсатында, міндетті еуропалық ереже EU Alert-ке сәйкес келетін NL Alert атты ұялы байланыс арқылы хабар тарату жүйесін енгізді. Дегенмен, 2022 жылдың басына қарай басқа шешім қабылданғанша сиреналар әлі де естіліп тұрады.

Норвегия

Норвегияда 1250-ге жуық сирена жұмыс істейді (көбінесе моторлы сиреналар емес, Kockums ауа дабылы), негізінен қалаларда орналасқан. Үш түрлі сигнал қолданылады:

Маңызды хабар, радио тыңдаңыз: үш сигналдан тұратын үш кезең, кезеңдер арасында бір минут үзіліс. «Маңызды хабар» сигналынан кейін радио хабар таратады. Ол бейбіт уақытта халықты ірі апаттар, үлкен өрттер және газ ағып шығуы туралы ескерту үшін қолданылады. Әуе шабуылы, жасырыныңыз: шамамен бір минутқа созылатын үзілісті сигнал. Қауіпсіздік жағдайы: 30 секундқа жуық үздіксіз сигнал. Сиреналар жылына екі рет, қаңтар және маусым айларының екінші сәрсенбісінде түскі уақытта сынақтан өтеді. 2014 жылдан бері сынақтар кезінде тек «маңызды хабар» сигналы қолданылады. Бұрын маусым айында сынағанда «әуе шабуылы» және «қауіпсіздік жағдайы» сигналдары қолданылатын. Аталған екеуі бейбіт уақытта қолданылмайды. Мьор-ог-Ромсдаль округінің Сторфьорд аймағында Акернесет тауынан қар көшкіні туралы ескерту үшін де сиреналар бар. Бұл сиреналарды Норвегияның Азаматтық қорғаныс басқармасы емес, Åksnes/Tafjord Beredskap басқарады. Оларды Stranda, Tafjord, Geiranger, Hellesylt, Linge және Valldal ауылдарында табуға болады.

Польша

Польшаның барлық аймақтарында көптеген азаматтық қорғаныс сиреналары орнатылған. Сынақ графигі нақты белгілі болмаса да, сиреналар көбінесе Варшава көтерілісінің жылдығында іске қосылады. Әлемнің басқа елдеріндегідей, елдегі көптеген ерікті өрт сөндіру бөлімдері өрт сигналдарын беру үшін азаматтық қорғаныс сиреналарын пайдаланады. Көптеген бөлімдер екі сиренадан тұратын жүйені қолданады: біреуі жоғары жиілікті, екіншісі төмен жиілікті.

Португалия

Португалияда жүздеген сиреналар ел бойынша орналасқан. Қалалық аймақтарда бірнеше электрондық сиреналар қолданылуы мүмкін, бірақ ескерту сиреналары көбінесе қала шетіндегі немесе ауылдық жерлерде кездеседі, онда өрт сөндіру станциялары оларды өртке шақыру үшін пайдаланады. Осы сиреналар екі тонды және механикалық, және Португалияда ескерту сиреналарының ең көп таралған түрі болып табылады. 2000-жылдардың басы мен 2010-жылдардың басында кейбір өрт сиреналары күтімге байланысты қызметтен шығарылды, бірақ олардың көпшілігі әлі де жұмыс істеп тұр.

Румыния

Румынияда азаматтық қорғаныс сиреналары 1930 жылдардың басынан бері қолданылып келеді. Бастапқыда әр көшеде биік ғимараттың үстінде шағын сирена болған, оны механикалық түрде іске қосуға болатын. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде сиреналар әуе шабуылы туралы ескерту үшін үздіксіз бір үн берген. Суық соғыс кезінде үлкен сиреналар жергілікті өндірісте жасалып, түрлі қоғамдық ғимараттар мен тұрғын үйлерге орнатылды. Сиреналар химиялық апат, жер сілкінісі, су тасқыны немесе жақын арадағы әуе немесе ядролық шабуыл сияқты әртүрлі жағдайларды білдіретін әрқилы дыбыстарды таратуға қабілетті болды; осы дыбыстардың әрқайсысы халықты биік жерге немесе ABC қорғаныш жайына көшуді талап етті. Аймақ қауіпсіз деп танылғаннан кейін "барлығы қауіпсіз" сигналы берілді. 1990 жылдан бері азаматтық қорғаныс сиреналары электрондық сиреналармен алмастырылды және процедура қарапайымдастырылды. 2013 жылдан бастап төрт түрлі дыбыс қолданылады: табиғи апат туралы ескерту, әуе/ядролық шабуылдың жақындауы, дереу әуе/ядролық шабуыл және "барлығы қауіпсіз" сигналы. Қоршауға кіру енді міндетті емес, бірақ ABC қорғаныш жайлары әлі де жұмыс істеп тұр. 2017 жылдың тамызында Румыния билігі ай сайын қорғаныс сиреналарын тексеруді бастады. Алғашқы тексеру 2017 жылдың 2 тамызында өтті және әр айдың бірінші сәрсенбісі күні, жергілікті уақыт бойынша сағат 10:00 мен 11:00 аралығында қайталау жоспарланған. COVID-19 пандемиясының салдарынан мұндай тексерулер тоқтатылды.

Ресей

Ленинградты қоршау кезінде радио желісі халыққа шабуылдар және әуе шабуылы туралы ақпарат жеткізді. Атақты "метроном" Ленинград қоршауы тарихында халықтың қарсылығының мәдени ескерткіші ретінде сақталды. Ол кезде қалада 1 мыңнан астам динамик және 400 мың радио ағыны жұмыс істеді. Егер хабарламалар болмаса, метроном минутына 50-55 соққы жылдамдығымен таратылатын. Желі тәулік бойы қосылып тұрды, бұл тұрғындар мен қызметтердің желінің жұмыс істеп тұрғанына сенуіне мүмкіндік берді. Азаматтық қорғаныс штабының бұйрығымен радио желісінің орталық станциясының кезекшісі бағдарлама таратуын тоқтатып, дабыл туралы жазбасы бар электрлік плеерді қосты. Бұл жазбаға 400 электрлік сирена қосылды. Жазба аяқталған соң метроном минутына 160-180 соққы жылдамдығымен қосылды. Қауіп сейілгеннен кейін, қызметкерлердің бұйрығымен электрлік плеер қайта қосылып, дабыл қала көшелері мен үйлерде естілді, оған фанфарлар қосылды.

Испания

Испания азаматтық соғысы кезінде бомбалаудан азаматтық қорғаныс үшін қолданылған сиреналардың көптеген бөлігі сақталмаған. Герника сиренасы Герника қаласының бомбалау оқиғасының салдарынан өте жоғары символдық мәнге ие. Барселона қалалық тарих мұражайы Барселонаның бомбалауымен байланысты бір сиренаны, ал Валенсияда азаматтық соғыс жылдарынан қалған тағы бір сирена сақталған.

Швеция

Швед дабыл жүйесі радио және теледидар арқылы, сондай-ақ мәтіндік хабарламалар мен мобильді қосымшалар арқылы берілетін ақпаратқа қосымша сыртқы сиреналарды пайдаланады. Ядролық электр станцияларының жанында тұратын тұрғындарға арнайы радио қабылдағыштар таратылады. Сыртқы жүйе Viktigt meddelande till allmänheten, сонымен қатар швед халқына Hesa Fredrik ("Қабақ сирена", сиренаның дыбысына сілтеме жасай отырып) деп те белгілі, 4600 сиренадан тұрады. Бұл сиреналар алғаш рет 1931 жылы сынақтан өтті және үкімет тарапынан жіберілген автомобильдер мен велосипедтерге орнатылды. Сиреналарды Швецияның барлық биік ғимараттарынан табуға болады. Олар үлкен резервуарлардағы қысылған ауамен жұмыс істейді, бірақ бірте-бірте динамиктерді пайдаланатын заманауи электрондық сиреналармен алмастырылуда. Төтенше жағдайлар қызметі жаңа сиреналар арқылы дауысты хабарламалар жіберуге қабілетті. Сыртқы сигналдар келесідей қолданылады:

Дайындық дабылы (Beredskapslarm): 15 секундтық үзілістермен бөлінген 30 секундтық дыбыстардан тұратын 5 минуттық үлгі. Соғыс қаупі болған кезде қолданылады. Әуе шабуылы дабылы (Flyglarm): 2 секундтық дыбыстардан тұратын 1 минуттық үлгі, 2 секундтық үзілістермен бөлінеді. Әуе шабуылы қаупі болған кезде жіберіледі. Маңызды қоғамдық хабарлама, жалпы дабыл (Viktigt meddelande till allmänheten): 7 секундтық ұзын дыбыстар мен 14 секундтық үзілістерден тұратын үлгі. Адамдар үйге кіріп, терезелер мен есіктерді жабып, желдету жүйесін жауып, P4 радиоарнасын тыңдауы керек. Ақпарат теледидар және мәтіндік теледидар арқылы да берілуі мүмкін. Қауіп сейілді (Faran över): 30 секундтық жалғыз дыбыс. Қауіп сейілген кезде жоғарыда аталған барлық сигналдар үшін қолданылады. Сыртқы сиреналар жылына төрт рет сыналады: наурыз, маусым, қыркүйек және желтоқсан айларының алғашқы демалыс күні емес дүйсенбісінде жергілікті уақыт бойынша сағат 15:00-де. Сынақ 2 минуттық жалпы дабылдан тұрады, содан кейін "қауіп сейілді" сигналы берілгенге дейін 90 секундтық үзіліс жасалады. Жылына әдетте 15-20 жалпы дабыл орын алады. Жалпы дабылдардың ең көп таралған себебі – өрт, әсіресе өнеркәсіптік нысандарда, қоқыс полигондарында және қауіпті түтін шығаруға қабілетті қауіпті заттар бар басқа да нысандарда. 2018 жылы дабылдардың ең жоғары көрсеткіші (сол жылы 54 дабыл) 2018 жылғы Швециядағы орман өрттеріне байланысты болды, олардың өзі 20-дан астам жалпы дабылға себеп болды. Басқа да ықтимал себептерге 2017 жылы Стокгольмде жүк көлігімен жасалған шабуылдан кейін халықтың қауіпсіздікке қатысты сезімталдығының артуы жатуы мүмкін.

Жаңа Зеландия

Лоуэр-Хатт, Нейпиер, Ухангуи және Оклендтің бұрынғы Уайтакер қаласы ауданында азаматтық қорғаныс сиреналарының желісі бар. Лоуэр-Хатт және Нейпиердегі желілер өрт сөндіру сиреналарымен күшейтілген, олар азаматтық қорғаныс сиреналары ретінде де жұмыс істейді. Лоуэр-Хатт желісі таңдалған өнеркәсіптік сиреналармен одан әрі күшейтілген, олар азаматтық қорғаныс сиреналары ретінде де қолданылады. Батыс Бей-оф-Пленти аймағында бірнеше өрт сөндіру сиренасы азаматтық қорғаныс сиренасы ретінде де қызмет етеді, сондай-ақ Маунгануидегі Бей Парк жарыс жолында, Токороада және Ухангаматада (екі сирена бар) арнайы азаматтық қорғаныс сиреналары орнатылған. Токороа, Путаруру, Тирау және Ухангаматадағы өрт сөндіру сиреналары да азаматтық қорғаныс сиреналары ретінде қосымша қызмет етеді. 2004 жылы Үнді мұхитындағы жер сілкінісінен кейін болған цунамилерден кейін, батыс жағалаудағы 10 метрден төмен орналасқан елді мекендердің барлығына Meerkat электронды сиреналары орнатылды. Ескерту дыбыстары аймақтар бойынша өзгеше, олар көтеріліп-түсетін ноталар мен Морзе кодын қолданатын сиреналарды қамтиды. Ерікті өрт сөндіру бригадалары бар қауымдастықтар азаматтық қорғаныс үшін барлық сиреналарда үздіксіз дыбыс сигналын пайдаланады, ал өрт сөндіру станциясының сиренасында тек өртке шақыру кезінде ғана тербелмелі дыбыс қолданылады. Азаматтық қорғаныс ерекше "жедел хабарлама" сиренасын пайдаланады, ол бүкіл елдегі радиостанциялардың барлығында қолданылады, бірақ қазіргі уақытта тек Ухангуидегі азаматтық қорғаныс сиреналары үшін ғана қолданылады.

Марокко

Марокко, көптеген елдер сияқты, Касабланка, Оуджа, Асила, М’дик, Шефшауен және Калаат Срахна сияқты бірнеше қала мен қалашықта азаматтық қорғаныс сиреналарын орнатқан. Дегенмен, барлық қалаларда осындай жүйе бар емес. Бұл сиреналар әдетте өрт сөндіру станциялары мен қалалық әкімдіктерде орналасқан. Олар алғаш рет француз және испан отаршылдық кезеңінде пайда болды, және кейбіреулері бұзылса да, көптегені бүгінге дейін жұмыс істеп келеді. Бұл сиреналар халық тығыздығы жоғары аймақтарда, мысалы Касабланкада, немесе су тасқыны сияқты табиғи апаттарға бейім аймақтарда, мысалы Эврика сиренасында стратегиялық түрде орналастырылған. Сонымен қатар, оларды М’дик және Шефшауен сияқты туристік аймақтарда, сондай-ақ қауіпті өнеркәсіп орындары орналасқан жерлерде де кездестіруге болады. Бұл сиреналар қауіпті жағдай сирек болатындықтан көбінесе қолданылмайды, бірақ жақында пандемияның карантин кезеңінде пайдаланылды. Оуджаны қоса алғанда, түрлі қалаларда сиреналар соғылып, халықты түнгі комендант сағаты туралы ескертті. Рамазан айында бұл сиреналар фотоур уақтысының басталуын білдіреді. Бұрын бұл сиреналар кішкентай қалаларда өрт немесе суға бату сияқты төтенше жағдайларда ерікті медициналық қызметкерлерді шақыру үшін қолданылған. Алайда, сиреналары жоқ қалаларда мемлекет халықты ескерту үшін теледидар немесе радио арқылы ескерту хабарларын тарату немесе азаматтардың телефон нөмірлеріне SMS-хабарламалар жіберу сияқты басқа да тәсілдерді қолданады. Қауіпті жағдайларда полиция патрульдік машиналарын дабылын да халықты ескерту үшін пайдаланады. Қызығы, мемлекет сиреналарды сынау үшін белгілі бір күнді белгілемейді, және оның себептері әлі белгісіз.