Кіріспе

АҚШ-та қауымдастықтың төтенше жағдайларға қарсы күрес тобы (CERT) – бұл жергілікті басшылық агенттігі басқаратын FEMA-ның Ұлттық CERT бағдарламасын іске асыруды білдіреді, ол қауымдастық мүшелеріне біркелкі оқыту мен іске асыру аясын ұсынады; сондай-ақ, негізгі апаттарға жауап беру дағдылары бойынша арнайы дайындықтан өткен және ірі апат жағдайында қазіргі төтенше жағдайларға қарсы күресшілерін күшейтуге міндеттенген ерікті төтенше жағдайлар қызметкерлерінің ұйымы. Кейде бағдарламалар мен ұйымдар басқаша аталады, мысалы, аудандық төтенше жағдайларға жауап беру тобы (NERT) немесе аудандық төтенше жағдайлар тобы (NET). Азаматтық жәрдемші күштердің идеясы азаматтық қорғанысқа ұқсас, бірақ оның тарихы көне. CERT тұжырымдамасы әскери емес төтенше жағдайларды да қамтиды және төтенше жағдай органдарының барлық деңгейлерімен – жергіліктіден ұлттыққа дейін, бірыңғай оқиға басқару жүйесі арқылы үйлестіріледі. 2022 жылы CERT бағдарламасы Жастарға дайындық кеңесімен бірге FEMA-ның Қоғамдық дайындық бағдарламасының құрамына кірді.

Жауап

Негізгі идея – CERT-ті төтенше жағдайларда қажетті көптеген жұмыстарды орындау үшін пайдалану. Бұл жоғары білікті мамандарды техникалық тұрғысынан күрделірек тапсырмаларға жұмылдыруға мүмкіндік береді. CERT оқытуының көп бөлігі Төтенше жағдайларды басқару жүйесі мен ұйымдастыруға арналған, сондықтан CERT мүшелері үлкен басқару құрылымдарына оңай бейімделеді. Команда мүшесі өзінің тұратын ауданы апатқа ұшырағанда немесе қазіргі орналасқан жерінде төтенше жағдай туғанда (мысалы, үйде, жұмыста, мектепте, шіркеуде немесе алдынан апат өткен жағдайда) өздігінен іс-қимылға көше алады (өздігінен жұмылдырылады). Олар төтенше жағдай туралы естіп, команда мүшесі немесе қаржыландырушы агенттік рұқсат бермегенше, оқиға орнына бармауы керек (CERT негізгі оқытуының 1 және 6-тарауларында көрсетілгендей). Олар өз жауап беру күйі туралы қаржыландырушы агенттікке хабарлауға тырысады. Өзі жұмылдырылған команда өз ауданындағы зиянды бағалап, өмір, мүлік және қоршаған ортаға келтірілген залалды азайту үшін алған дағдыларын қолдана бастайды. Олар бағытталғанша немесе қаржыландырушы агенттік немесе оқиға орнындағы кәсіби құтқарушылармен алмастырылғанша қауіпсіздікті сақтап жауап беруді жалғастырады. Апатқа ұшырамаған аудандардағы командалар қаржыландырушы агенттік тарапынан жұмылдырылуы немесе іске қосылуы мүмкін. Қаржыландырушы агенттік аудандық CERT жетекшілерімен ұйымдық байланыс тобы арқылы байланыса алады. Кейбір аймақтарда байланыс әуесқой радио, FRS, GMRS немесе MURS радио, арнайы телефон желілері немесе өрт сигнализациясы жүйелері арқылы жүзеге асырылады. Басқа жерлерде велосипедте жүретін хабаршылар командалар мен жергілікті төтенше жағдайлар орталығы арасында хабарламаларды тиімді жеткізе алады. Қаржыландырушы агенттік төтенше жағдай туралы ақпарат жинауға немесе оған жауап беруге командаларды жұмылдыруы және жіберуі мүмкін. Командалар зардап шеккен аудандарға жіберілуі немесе операцияларды қолдау үшін ұйымдастырылуы мүмкін. CERT мүшелері төтенше жағдайларды басқару пунктінде немесе төтенше жағдайлар операциялық орталығында көмекші персоналды күшейте алады. Сондай-ақ, моргты күзету, жабдықтар мен азық-түлік табу, басқа CERT ұйымдары мен жергілікті билік органдарына хабар жеткізу және команда жетекшісі анықтаған қажеттілікке қарай басқа да міндеттерді орындау үшін қосымша командалар құрылуы мүмкін. Қысқа мерзімде CERT ақпарат жинаумен айналысады, әсіресе кәсіби жауап беруді қажет ететін көптеген зардап шеккендерді анықтау, кәсіби құтқару операцияларын қажет ететін жағдайларды табу, қарапайым өрт сөндіру жұмыстарын (мысалы, кішкентай өрттерді сөндіру, газды жабу), жеңіл іздеу-құтқару жұмыстарын жүргізу, құрылыстардың зақымдануын бағалау, жарақат алғандарды сұрыптап алғашқы көмек көрсету сияқты жұмыстарды атқарады. Ұзақ мерзімде CERT тұрғындарды эвакуациялауға немесе аудандық баспана құруға көмектесе алады. Жауап беру кезінде CERT мүшелері уақытша мемлекеттік қызметкерлер болып есептеледі. Кейбір аймақтарда (мысалы, Калифорния, Гавайи және Канзас) тіркелген, жұмылдырылған CERT мүшелері жарияланған апаттар кезінде жұмыс орындасында алған жарақаттары үшін жұмысшылардың өтемақысын алуға құқылы.

Оқыту

Мемлекеттік және жергілікті билік органдары оқуды қоғамдық қажеттіліктерге сәйкес жүзеге асырса, FEMA-ның Ұлттық CERT бағдарламасы белгіленген оқу жоспарына ие. Оқуды толықтыру мүмкін, бірақ негізгі мазмұнды толығымен жеткізуге ұсынылады. Бастапқы курс бойынша CERT негізгі оқу жоспары келесі тоғыз бөлімнен тұрады (уақыт – оқу сағаттары):
1-бөлім: Апатқа дайындық (2,5 сағат). Тақырыптарына (ішінара) жергілікті апаттардың қаупін анықтау, апаттың салдары, азайту және дайындық ұғымдары, «Азаматтық корпус» және CERT-тің шолуы кіреді. Тәжірибелік дағдыларға команда құру және пайдалы коммуникацияларды тоқтату жаттығулары кіреді. 2-бөлім: Өрт қауіпсіздігі (2,5 сағат). Студенттер өрт химиясы, өртке қарсы шаралар, қауіпті материалдарды анықтау, өрт сөндіру опциялары туралы біледі және «өлшемді анықтау» ұғымымен танысады. Тәжірибелік дағдыларға өрт сөндіргіштің көмегімен жалынды сөндіру және негізгі қорғаныш жабдықтарын кию кіреді. Өрт сөндіру тіректері және дәстүрлі емес өрт сөндіру әдістері де қарастырылады. 3-бөлім: Апаттық медициналық операциялар 1-бөлімі (2,5 сағат). Студенттер апат жағдайында өмірге қауіп төндіретін жағдайларды анықтап, емдеуді, сондай-ақ START триажымен танысады. Тәжірибелік дағдыларға бас иілімі/жақ көтеруді орындау, қан кетуді тоқтату техникаларын жаттығу және жаттығу ретінде триаж жасау кіреді. 4-бөлім: Апаттық медициналық операциялар 2-бөлімі (2,5 сағат). Тақырыптарға жаппай зардап шеккендермен жұмыс, денсаулық сақтау, науқастарды бағалау және жарақаттарды емдеу кіреді. Студенттер науқастарды бағалауды және әртүрлі емдеу техникаларын жаттықтырады. 5-бөлім: Жеңіл іздеу және құтқару операциялары (2,5 сағат). Өлшемді кеңейту, өйткені студенттер құрылымдық зақымды бағалау, іздеуден өткен құрылымдарды белгілеу, іздеу техникалары, сондай-ақ құтқару техникалары және тіреу құрылымдарын үйренеді. Тәжірибелік іс-шараларға объектіні көтеру және тіреу құрылымдарын орнату, сондай-ақ құтқару әдістерін жаттығу кіреді. 6-бөлім: CERT ұйымы (1,5 сағат). Студенттер Инциденттерді басқару жүйесінің бірнеше ұғымымен танысады және жергілікті команданың ұйымдастырылуы мен байланысы түсіндіріледі. Тәжірибелік дағдыларға инциденттерді басқаруға бағытталған үстел үстіндегі жаттығулар кіреді. 7-бөлім: Апаттық психология (1 сағат). Бұл бөлімде жауап берушілердің әл-ахуалы және құрбандардың психикалық жағдайы қарастырылады. 8-бөлім: Терроризм және CERT (2,5 сағат). Студенттер террористердің мақсаттарды қалай таңдайтынын, қандай қару қолданатынын және химиялық, биологиялық, радиологиялық, ядролық немесе жарылғыш қару қолданылған кезде қалай анықтауға болатынын біледі. Студенттер террористік шабуылдарға дайындық және оларға жауап берудегі CERT рөлі туралы біледі. Үстел үстіндегі жаттығулар қарастырылған тақырыптарды көрсетеді. 9-бөлім: Курсты қайта қарау және апаттық симуляция (2,5 сағат). Студенттер жазбаша емтихан тапсырады, содан кейін әртүрлі дағдылар сынақтан өтетін нақты уақыттағы тәжірибелік апаттық симуляцияға қатысады. Жатығудан кейін студенттер мен оқытушылар қателіктерден сабақ алып, үлгілі іс-әрекеттерді атап өтуге мүмкіндік беретін сын жасалады. Курсты аяқтағандарға сертификат беріледі. CERT оқуы апатқа жауап беру кезінде «мүмкіндігінше көп адамға мүмкіндігінше тез көмектесуге» баса назар аударады. Осы себепті жүрек-қан тамырларын қайта жандандыру (ЖҚЖ) оқуы негізгі оқу жоспарына енгізілмейді, өйткені ол жаппай зардап шеккен жағдайда көп уақытты және жедел жәрдемді қажет етеді. Алайда, көптеген юрисдикциялар CERT мүшелерін ЖҚЖ оқуын алуға шақырады немесе талап етеді. Көптеген CERT бағдарламалары мүшелеріне алғашқы медициналық көмек бойынша қосымша оқуды ұсынады немесе оны қолдайды. CERT мүшелерінің кейбіреуі сертификатталған алғашқы көмекші немесе жедел медициналық көмекші болу үшін оқудан өтуі мүмкін. CERT бағдарламалары сонымен қатар әуесқой радио операциялары, баспана ұйымдастыру, су тасқынына қарсы іс-қимыл, қоғаммен байланыс, жаппай көмек, инциденттерді басқару жүйесі (ИБЖ) және Ұлттық инциденттерді басқару жүйесі (ҰИБЖ) бойынша оқуды қамтамасыз етеді. CERT оқуының әрбір бөлімін кәсіби жауап берушілер немесе осы бөлімде қарастырылатын саланың басқа да сарапшылары жүргізеді. Бұл CERT мүшелері мен жауап берушілердің бірлігін арттыруға, студенттердің назарын аударуға және CERT мүшелері алатын оқумен кәсіби жауап беру ұйымдарының сенімділігін арттыруға көмектеседі. Әрбір оқу курсын мемлекеттік немесе демеуші...