Кіріспе
Gef (/dʒ/ɛ/f/ JEF) деп аталатын, сондай-ақ Сөйлейтін Мангуст немесе Далбидің құпиясы деп те аталатын, Ирвинг отбасына тиесілі шаруашылықта мекендеген, сөйлей алатын мангуст болды деп есептеледі. Ирвингтердің шаруашылығы Ман аралындағы Далби кентінің жанындағы Кашеннің қабағында орналасқан. Бұл оқиға 1930 жылдардың басында Ұлыбританиядағы таблоид баспасөзде кеңінен жарияланды. Ирвингтердің айтқандары Гарри Прайс, Херевард Каррингтон және Нандор Фодор сияқты парапсихологтар мен паранормаль құбылыстарды зерттеушілердің назарын аударды. Кейбір зерттеушілер сол кезде, ал қазіргі сыншылар бұл құбылыстың Ирвингтер отбасының қуыршақ сөйлету арқылы жасаған алдауы екенін тұжырымдады.
Gef ('/dʒ//ɛ//f/ JEF'), also referred to as the Talking Mongoose or the Dalby Spook, was an allegedly talking mongoose which inhabited a farmhouse owned by the Irving family. The Irvings' farm was located at Cashen's Gap near the hamlet of Dalby on the Isle of Man. The story was given extensive coverage by the tabloid press in Britain in the early 1930s. The Irvings' claims gained the attention of parapsychologists and ghost hunters, such as Harry Price, Hereward Carrington, and Nandor Fodor. Some investigators of the era as well as contemporary critics have concluded that the phenomenon was a hoax that the Irving family perpetuated by using ventriloquism.
Әңгіме
1931 жылдың қыркүйегінде Ирвингтер отбасы – Джеймс, Маргарет және 13 жасар Воирри деген қызы, өздерінің фермасының ағаш қабырға панельдерінің артынан үнемі қысылдаған, сыңғырлаған және дауыстаған дыбыстар еститінін айтты. Бұл дыбыстар әртүрлі жағдайларда тояққа, итке немесе нәрестеге ұқсады. Ирвингтердің сөзіне қарағанда, Геф есімді жануар өзін таныстырып, 1852 жылы Үндістанның Нью-Дели қаласында туған мангуст екенін мәлімдеді. Воирри Гефті кішкентай егеуқұйрықтың мөлшерінде, сары түсті жүнді және үлкен, қалың құйрықты болған дескрипциялады. Ирвингтер Геф олармен «өте-өте ақылды мангуст», «жер бетіне байланған рух» және «мангуст түріндегі әуе құбылысы» екенін хабарластырды, сондай-ақ бірде: «Мен ерекше жаратылыспын. Менің қолым мен аяғым бар, егер мені көрсең, есіңнен айырылар едің, қорқып қатып, мүмін болып, тасқа немесе тұз бағанасына айналар едің!» деді. Бірнеше адам, жергілікті тұрғындар мен келушілер Гефтің дауысын естігендерін айтты, ал екеуі оны көріпті деді, бірақ нақты дәлелдер табылған жоқ. Гефке қатысты дәлел ретінде ұсынған аяқ іздері, қабырғадағы дақтар мен шаш үлгілері Ирвингтердің қойшы итіне тиесілі екені анықталды, ал Ирвингтер Гефті бейнелейтін бірнеше фотосуреттер ұсынды.
Гарри Прайс
1935 жылдың шілдесінде "The Listener" басылымының редакторы Ричард С. Ламберт ("Рекс" деп аталатын) және оның досы, паранормальдық құбылыстарды зерттеуші Гарри Прайс, істі зерттеу үшін Мэн аралына барып, "The Haunting of Cashen's Gap" (1936) кітабын жазды. Олар оқиғаға сенедіндей әңгіме айтудан сақтанды, бірақ оны объективті түрде баяндауға тырысты. Кітапта күдікті мангустқа тиесілі шаш Джулиан Хакслиге жіберілгені, ол шашты табиғатты зерттеуші Ф. Мартин Дунканға жібергені және ол шаштың ит шашы екенін анықтағаны туралы айтылады. Прайс бұл шаштың Ирвингтердің қойшы иті Монаға тиесілі болуын күмәндады. Прайс Табиғи тарих мұражайының Реджинальд Пококтан Гефтің пластилинден жасалған іздерін және оның тіс іздерінің көшірмесін бағалауын сұрады. Покок оларды ешқандай белгілі жануардың іздерімен салыстыра алмады, бірақ олардың біреуі "иттың іздері болуы мүмкін" екенін мойындады. Ол сондай-ақ бұл іздердің мангустқа тиесілі емес екенін мәлімдеді. Джеймс Ирвингтің күнделіктері мен осы жағдай туралы есептер Гарри Прайстың мұрағатында, Лондон университетінің Сенат кітапханасында сақталады. Ирвингтерге барған кезде Прайс ескі тас шаруашылық үйінің ішкі бөлмелерін жауып тұрған қос қабатты ағаш панельдерін байқады, олардың арасында тас қабырғалар да бар еді, бұл "[бүкіл үйді бір үлкен дыбыс құбырына айналдырып, қабырғаларын дыбыс тақталарына ұқсатады. Панельдердегі көптеген тесіктердің біріне сөйлеу арқылы дауысты үйдің әртүрлі бөліктеріне жеткізуге болады]". Ричард Вайзманның сөзінше, "Прайс пен Ламберт бұл жағдайға аса ынталы болған жоқ, олар Гефтің бар екеніне сену үшін ең сенімді адамдардың ғана әсерлене алатынына келді".
Сыни қабылдау
Кейбір психикалық тергеушілер Гефті полтергейст немесе басқа да түрдегі әуесқұмарлық деп ойласа да, күмәнданушылар, оның ішінде Мэн аралының тұрғындары, Ирвингтер отбасы қызы Воиррей бастаған әстеуді жалғастыру үшін бірігіп әрекет еткенін сенді. Мэн аралындағы "Isle of Man Examiner" газетінің тілшісінің айтуынша, ол қыздың дыбыс шығарып тұрғанын байқағанда, әкесі оған дыбыс басқа жерден келгенін сендіруге тырысқан. Джо Никельдің сөзіне сәйкес, зерттеушілер Воиррейдің іштен сөйлеу және басқа да түрлі амалдарды қолданғанын күдіктенеді, "олардың әсерін отбасы мүшелері, жаңалық іздеген тілшілер және сенімді паранормалистер күшейте түсті". Қазіргі заманғы медиа ғалымы Джеффри Сконс "осы ерекше епті мангуст – Ирвингтердің ерекше епті қызының ойдағы серігі болған" деп жазады.
Ламберт жамандау ісі
1937 жылы Ламберт Сер Сесил Левитаға қарсы қорлау ісін қозғады, себебі Левита бір досына Ламберттің Британдық кино институтының басқармасында отыруға лайық емес екенін айтқан. Левита Ламберттің "ақыл-есінен жаңылып қалғанын" мәлімдеді, өйткені ол сөйлейтін мангустқа және зұлым көздің күшіне сенген. Ламбертке Сэр Стивен Таллентс ісін тоқтатуға қысым көрсетті, бірақ ол ісін жалғастырып, жеңіске жетті, нәтижесінде £7,600 өтемақы алды, бұл сол кездегі қорлау ісі бойынша ерекше үлкен сома болатын. Ламберттің адвокаты іс барысында BBC-нің бір құпия хатын ұсынды, онда Ламберт ісін жалғастыра берсе, оның мансабына қауіп төнетіні көрсетілген. Осы іс "Мангуст ісі" деп белгілі болды.