Кіріспе
Fănică Luca (туған аты Ştefan Luca Iordache; 5 сәуір 1894 - 26 қазан 1968) - румындық музыкант және Романин пан-пайпа (най) виртуозы, бұл аспапты өз елінен тыс жерлерде алғаш рет танымал еткен.
Fănică Luca (born Ştefan Luca Iordache; 5 April 1894 – 26 October 1968) was a Romani Romanian musician and a Romanin pan pipe (nai) virtuoso, who was the first to make this instrument popular outside his own country.
Өмірбаян
Ол музыканы әкесі (ол да лаутаридің тобында (тараф) романиялық наи, романиялық табақ сыбызғысын ойнаған) және ағаларынан үйренді. Феника Луканың өзі де осындай оркестрлерде ойнап, үлкен дағдыларды дамытып, пан-пайп виртуозы ретінде беделге ие болды. XIX ғасырда най - бастапқыда лаутаридің 8-10 түтігі бар аспап, бір октавадан аз ғана көп, соло орындаушыға әлдеқайда үлкен мүмкіндіктер беретін шамамен 20 түтікке дейін кеңейтілген. Бір қызығы, Фанника Лука музыканың ноталарын оқып үйренген жоқ, ол әрқашан құлағымен ойнайтын.
Актерлік мансап
1910 жылы 16 жасында ол өзінің алғашқы халықаралық концерт турнесіне қатысып, бірнеше ай бойы Түркияның Измир қаласында болды. 1920-1929 жылдар аралығында ол Бухаресттің ең жақсы мейрамханаларында үнемі ойнайтын болды және оның даңқы бүкіл Румынияға тарады. 1929 жылы Варшава мен Парижде өнер көрсетті. Оның Париждегі дүниежүзілік көрмедегі концерттері (1937) пан-пипаға батыста алғашқы танымалдылығын берді. 1937 жылы Феника Лука Франция Ұлттық білім министрлігінің "Орден Академикалық пальмалары" орденін алды. 1939 жылы Нью-Йоркте өткен дүниежүзілік көрмеде де өнер көрсетті. Содан кейін Ресей, Қытай Халық Республикасында, Польшада, Чехословакияда, Венгрияда, Болгарияда және АҚШ-та концерттер берді.
Оқытушылық мансап
1949 жылы Фаника Лука наи тілін үйретуді бастады. Ол Дамиан Лука, Дамиан Карланару, Константин Доббе, Раду Константин, Раду Симион (оның күйеу баласы), Николае Пирву және Георге Замфир сияқты бүкіл румындық танымал пан-пайп орындаушыларының ұстазы болды. Оның ең жақсы шәкірттерінің көпшілігі Еуропа мен Американың барлық жеріне тарады, оларды Николае Чаушескудің диктаторлық режимі қуып жіберді.
Марапаттар мен мойындау
1951 жылы Румыния Халық Республикасының "Артист" атағын алды, бұл музыкант ала алатын ең жоғары атақ.