Кіріспе
Георге Замфир (; 6 сәуір 1941 жылы туған) – румын наи (пан флейта) музыканты. Замфир әдетте 20 түтік болатын наидің кеңейтілген нұсқасын 22, 25, 28 немесе тіпті 30 түтікпен ойнайды, бұл оның диапазонды ұлғайтуға мүмкіндік береді, сондай-ақ әрбір түтікке ауыздық пішінін өзгерту арқылы негізгі тонға қосымша сегіз гармониялық дыбыс (обертон) ала алады. Ол "Пан флейтасының шебері" деп танылады.
Gheorghe Zamfir (; born April 6, 1941) is a Romanian nai (pan flute) musician. Zamfir is known for playing an expanded version of normally 20 pipe nai, with 22, 25, 28 or even 30 pipes, to increase its range, and obtaining as many as eight overtones (additional to the fundamental tone) from each pipe by changing his embouchure. He is known as "The Master of the Pan Flute".
Мансап
Замфир 1960 жылдары румын халық музыкасын жан-жақты зерттеген швейцариялық этномузыколог Марсель Селььемен кездескенде көпшілік назарына ілікті. Композитор Владимир Косма 1972 жылы Замфирді пан флейтасымен Батыс Еуропа елдеріне алғаш рет Косманың «Le grand blond avec une chaussure noire» фильміне жазған түпнұсқа музыкасында солист ретінде алып келді. Фильм бірнеше марапатқа ие болды, соның ішінде 1973 жылы Ұлттық шолу кеңесінің «Үздік шетелдік фильм» сыйлығын алды. Замфир Франсис Лай, Эннио Морриконе және тағы да басқа композиторлардың фильмдеріне жазылған саундтректерде солист ретінде өнер көрсетуді жалғастырды. Ол көбінесе «Замфир, Пан флейтаның шебері» деп жарнамаланған телешоуларда пайда болды, осылайша халық аспабын заманауи көрермендерге таныстырып, ұмытылғаннан құтқарып қайта жаңғыртты. 1966 жылы Замфир Румынияның ең беделді мемлекеттік ансамбльдерінің бірі – «Ciocîrlia» оркестрінің дирижері болып тағайындалды, ол шетелдерге концерттік турларға шығар еді. Бұл оған композициялар жасауға және аранжировкалауға мүмкіндік берді. 1969 жылы ол «Ciocîrlia» оркестрінен кетіп, өзінің жеке «тарабын» (кіші тобын) құрды, ал 1970 жылы Парижде алғашқы ұзақ мерзімді келісімшартын жасады. Замфир көркемдік шығармашылық үшін үлкен еркіндікке ие болды. Оның тобында: Ион Драгой (скрипка), Ион Ляцеану (флейта), Думитру Фаркаш (тарогато), Петре Видреан (контрабас) және Тони Иордаше (цимбалум) – барлығы өз елдеріндегі бірінші санаттағы солистер болды. Бұл топ тамаша жазбалар жасады (CD «Zamfir a Paris»). Бірақ ол топтың құрамын жақын арада өзгертті: Эфта Ботока (скрипка), Марин Чисар (флейталар), Дорин Чиобару және Павел Чебзан (кларнет және тарогато), Василе Панделеску (аккордеон), Петре Видреан (бас) және Пантелимон Стинга (цимбалум). Бұл өзгеріс Замфирдің билігін арттыру және шығармашылық еркіндікке қол жеткізу үшін жасалған деп айтылады. Шешуші сәт – Замфирдің «Messe pour la Paix» (Philips) атты шығармасын жазған кез еді. Оның тобы хор мен симфониялық оркестрге қосылды. Бұл олардың өркендеуінің белгісі болды. Сол кездегі Philips жазбалары консервативті болғанымен, Замфир концерттік залдарда батыл өнер көрсетулерімен революция жасады. 1977 жылы ол Джеймс Ластпен бірлесіп «The Lonely Shepherd» әнін жазды. Замфир әлемдік аренада танымал болды, содан бері оның мансабы классикалық репертуар, жеңіл музыка және поп музыка арасында ауытқып келеді. 1976 мен 1983 жылдар аралығында Замфирдің алты альбомы Австралияның ең үздік 100 альбомы тізіміне енді, ал «The Flutes of Pan» альбомы 1980 жылы 26-орында болды. Замфирдің ағылшын тілді елдердегі үлкен жетістігі BBC діни телебағдарламасы «The Light of Experience» оның «Doina De Jale» (румындық дәстүрлі жерлеу әні) жазбасын бағдарламаның тақырыптық әні ретінде пайдаланғаннан кейін болды. 1983 жылы ол Канаданың ересектерге арналған хит-парадында «Blue Navajo» әнімен 3-орынды иеленді, «Senatorial Samba» әнін өмір бойы досы және сенімді серігі сенаторға арнады, сонымен қатар оның бірнеше альбомы (1982 жылғы «Romance» және 1983 жылғы «Childhood Dreams» сияқты) Канадада да танымал болды. 1985 жылы шыққан «Atlantis» альбомында Жак Брель мен Эрик Сатидің шығармалары, фильмдерден алынған музыка және Замфирдің «Stranger on the Shore» әнінің нұсқасы бар. Бағдарламаға Вивальдидің «Төрт маусым» шығармасының пан флейта мен скрипкалық квартетке арналған Лусиан Морарудың аранжировкасы, джаз стандарттары және көпшілікке таныс әндер енді. 2009 жылы Animal Collective тобы Замфирдің үнін «Graze» әнінде пайдаланды (Fall Be Kind EP). 2012 жылы ол Румынияның Бухарест қаласындағы Парламент сарайында Рамсар конвенциясының 11-ші тараптары конференциясының ашылу салтанатында өнер көрсетті. Замфир 2018 жылдың 15 желтоқсанында Ватиканның Иоанн Павел II залында өткен «Concerto di Natale» (Рождестволық концерт) ашылуында «Silent Night» әнін орындады. «Concerto di Natale» – бұл әлемнің түкпір-түкпірінен келген өнерпаздардың Африка мен әлемнің кедей аймақтарындағы қайырымдылық жобаларын қолдау үшін ақша жинау мақсатында арнайы концертке жиналатын халықаралық шара. Ол Анастасия, итальяндық әнші Алессандра Аморозо және итальяндық флейташы Андреа Гриминеллимен бірге өнер көрсетті. Замфир мен Андреа Гриминелли «The Lonely Shepherd» әнін орындау үшін қайтадан сахнаға шықты.
Саундтректер
Оның кино саундтректеріндегі солист ретінде алғашқы пайда болуы 1972 жылы Владимир Косманың «Le grand blond avec une chaussure noire» фильмінде болды, оның саундтрегі бүкіл әлемде танымал болды. Оның тағы бір маңызды үлесі – 1975 жылғы австралиялық классикалық «Picnic at Hanging Rock» фильмінің саундтрегіне салған үлесі. Оның басқа фильмдеріне жазған музыкаларының арасында «La guerre du pétrole n'aura pas lieu» (1975) және марокколық «Bodas de Sangre» (1977) фильмдері бар. Эннио Морриконе оны Серхио Леоненің 1984 жылғы «Once Upon a Time in America» гангстерлік фильмінің саундтрегі үшін «Childhood Memories» және «Cockeye's Song» пьесаларын орындауға шақырды. Оның орындауы 1984 жылғы «The Karate Kid» және оның жалғауларында да естіледі. Замфирдің ең әйгілі шығармаларының бірі – Джеймс Ласт жазған және Джеймс Ласт оркестрімен жазылған «The Lonely Shepherd» («Жалғыз бағушы»), ол алғаш рет 1977 жылы Ласттың «Russland Erinnerungen» («Ресей естеліктері») альбомына енгізілді; ол сондай-ақ жеке таныстырылым ретінде шығарылды. «Жалғыз қойшы» 1979 жылғы австралиялық «Golden Soak» мини-сериалының тақырыбы ретінде пайдаланылды. Ол сондай-ақ 2003 жылғы Квентин Тарантиноның «Kill Bill: Volume 1» және Николас Грассоның «Doina» қысқаметражды фильмінде де қолданылды. Оның «Frunzuliță Lemn Adus Cântec De Nuntă» («Fluttering Green Leaves Wedding Song») әні 1991 жылғы Studio Ghibli-дің «Only Yesterday» фильмінде пайда болды.
Жеке өмір
Замфир 1941 жылдың 6 сәуірінде Румынияның Гэешть қаласында дүниеге келген. Бастапқыда аккордеоншы болуды армандағанмен, 14 жасында Бухарест қаласындағы №1 арнайы музыкалық мектепте Фэника Лукадан пан флейта оқуын бастады. Кейіннен ол Циприан Порумбеску консерваториясында оқыды. Қазір Бухарест қаласында тұрады және пан флейтадан сабақ береді. Оның ұлы Эммануэль Теодор (Канаданың Монреаль қаласында тұрады) сонымен қатар барабаншы/музыкант.