Кіріспе
Академиялық еместер жүргізетін тарихи іс-әрекет Қоғамдық тарих - бұл әдетте арнайы академиялық ортадан тыс жұмыс істейтін, тарих пәнінде біраз білімі бар адамдар жүргізетін іс-әрекеттердің кең ауқымы. Тарихты зерттеудің негізгі бағыттары - тарихи мұраларды сақтау, мұрағат ғылыми зерттеулері, ауызша тарих, мұражайлар мен басқа да салалар. Бұл сала 1970-ші жылдардың соңынан бастап АҚШ пен Канадада өсіп келе жатқан кәсіпқойлыққа айналды. Қоғамдық тарихты үйренудің ең көп таралған орындары мұражайлар, тарихи үйлер мен тарихи орындар, саябақтар, майдандар, мұрағаттар, кино және телекомпаниялар, жаңа медиа және барлық деңгейдегі үкіметтер.
Public history is a broad range of activities undertaken by people with some training in the discipline of history who are generally working outside of specialized academic settings. Public history practice is deeply rooted in the areas of historic preservation, archival science, oral history, museum curatorship, and other related fields. The field has become increasingly professionalized in the United States and Canada since the late 1970s. Some of the most common settings for the practice of public history are museums, historic homes and historic sites, parks, battlefields, archives, film and television companies, new media, and all levels of government.
Анықтама
Ол көптеген тәжірибелерді қамтиды және әртүрлі жағдайларда орын алады, сондықтан қоғамдық тарих дәл анықтауға төзімді болып табылады. Өздерін халық тарихшылары деп атағандардың сөзінен бірнеше негізгі элементтер жиі көрінеді: Академиктер мен мамандар емес, жалпы жұртшылық үшін тарихқа назар аудару. Тарихи әдістерді қолдану. Кәсіби стандарттарға, оқыту мен тәжірибеге баса назар аудару. Тарихи білімнің пайдалылығына ерекше көңіл бөлу, ол тек академиялық немесе антиквариаттық мақсаттардан асып түседі. Бұл мақсат - халықтың өткенмен байланысын тереңдету және оны жақсырақ білуге мүмкіндік беру. Бұл элементтер 1989 жылы АҚШ-та орналасқан Ұлттық тарих жөніндегі кеңестің миссиясында айтылған: "Кәсіби тәжірибе арқылы қоғамдағы тарихтың пайдалылығын насихаттау". Олар 2007 жылы NCPH кеңесінің жасаған анықтамасында да бар, онда былай делінген: "Халық тарихы - бұл тарихты бірлесіп зерттеу мен тәжірибеге ұмтылатын қозғалыс, әдістеме және тәсіл; оның практиктері өздерінің ерекше түсініктерін жұртшылыққа қолжетімді және пайдалы етуді міндет етеді". Алайда, бұл анықтама жобасы H Public listserv-де осы саладағы адамдар тарапынан кейбір сын-тегеуріндерге ұшырады, олар қоғамдық тарих тек кәсіби немесе оқытылған тарихшылардың ғана әрекеті ме, әлде ортақ тарихи билік осы саланың негізгі элементі болуы керек пе деген сұрақтар қойды. Басқалар қоғамдық тарих үшін көптеген "халықтардың" болуы анықтама беру міндетін қиындатады деп атап өтті. Мысалы, тарихшы Питер Новик көпшілік тарихы деп аталатын нәрселердің көбісі жеке тарих (мысалы, корпоративтік тарихтар немесе мұрағаттар жасау) немесе танымал тарих (мысалы, тарихи пәннің нормаларынан тыс жүргізілген зерттеулер немесе көрмелер) деп аталуы керек пе деген сұрақ қойды. Кэти Стэнтон Солтүстік Американың қоғамдық тарихында радикалды элементті анықтады, бірақ "Халық тарихы қозғалысында прогрессивті компонентке қанша орын бар?" деп сұрады. Хильда Кин мен Пол Эштон Ұлыбритания, Австралия, Жаңа Зеландия және АҚШ-тағы қоғамдық тарихтың айырмашылығы туралы да талқылады, "тарихшылар мен олардың "халықтары" арасындағы қатаң шекараға" қарсы болды. 2008 жылы 4 мыңға жуық дәрігерлер арасында жүргізілген сауалнама көрсеткендей, олардың көпшілігі (сурамжыланғандардың төрттен бірі) бұл терминге қатысты және оның өз жұмыстарына қатысты екендігіне күмән білдірді. Жалпы, "халық тарихшысы" деген терминді қолдағандар бұл саланың шекарасы икемді екенін мойындайды. Қоғамдық және академиялық тарих арасындағы тұтастықтарды елемеуге болмайды, бұл жалпы қабылданған тарих деп анықтаған нәрсені кім өзгерте алатынын анықтауда күрделіліктерді тудырады. Қоғамдық тарихын зерттеген тарихшы Джон Тош, ең нәтижелі пікірталастардың қалай ауызша тарихта пайда болғанын талқылайды, ол адамдардың естелігі туралы сұхбат алудан тұрады. Оның анықтамасы әлі күнге дейін жұмыс істеп жатыр, әртүрлі аудиториямен, мақсаттармен және саяси, экономикалық немесе мәдени ортамен тәжірибелілердің қарым-қатынастарын үнемі қайта бағалауға жатады. Мысалы, тарихшы Гай Бейнер қоғамдық тарихтың кең тараған тұжырымдамасын "тарихты жасырын түрде қайталайтын сансыз жақын сфераларды" жеткілікті түрде ескермегені үшін сынға алды және "тарихтың жеке және қоғамдық формалары арасындағы күрделі қатынастар ашуды күтеді" деген қорытындыға келді.
A focus on history for the general public, rather than academics or specialists. The use of historical methods. An emphasis on professional standards, training, and practice. An emphasis on the usefulness of historical knowledge in some way that goes beyond purely academic or antiquarian purposes. An aim to deepen and empower the public's connection with and knowledge of the past. These elements are expressed in the 1989 mission statement of the U. S. based National Council on Public History: "To promote the utility of history in society through professional practice." They are also present in a definition drafted by the NCPH board in 2007, stating, "Public history is a movement, methodology, and approach that promotes the collaborative study and practice of history; its practitioners embrace a mission to make their special insights accessible and useful to the public." However, this draft definition prompted some challenges on the H Public listserv from people in the field, who raised questions about whether public history is solely an endeavor by professional or trained historians, or if shared historical authority should be a key element of the field. Others have pointed out that the existence of many "publics" for public history complicates the task of definition. For example, historian Peter Novick has questioned whether much of what is termed public history should actually be called private history (for example, the creation of corporate histories or archives) or popular history (for example, research or exhibits conducted outside the norms of the historical discipline). Cathy Stanton has also identified a more radical element in North American public history but has asked: 'how much room is there for the progressive component in the public history movement?' Hilda Kean and Paul Ashton have also discussed the differences in public history in Britain, Australia, New Zealand and the U. S., arguing against 'a rigid demarcation between "historians" and "their publics"'. A 2008 survey of almost 4,000 practitioners predominantly in the U. S. showed that a substantial proportion (almost one quarter of respondents) expressed some reservations about the term and whether it applied to their own work. In general, those who embrace the term public historian accept that the boundaries of the field are flexible. The juxtapositions between public and academic history cannot be ignored, causing complications in defining who is capable of altering what we define as generally accepted history. John Tosh, a historian who has researched public history, discusses how some of the most productive discussions come from oral history, consisting of people being interviewed about their memory. Its definition remains a work in progress, subject to continual re evaluation of practitioners' relationships with different audiences, goals, and political, economic, or cultural settings. For example, historian Guy Beiner has criticized the prevalent conception of public history for not adequately taking on board “the countless intimate spheres in which history is retold surreptitiously” and concluded that “the complex relationships between private and public forms of history await to be teased out”.
Тарих
Қоғамдық тарихтың көптеген алдын ала оқиғалары бар. Бұларға тарих мұражайлары, тарихи қоғамдар, мемлекеттік және жеке мұрағаттар мен жинақтар, мұрагерлік және мемориалдық бірлестіктер, сақтау ұйымдары, мемлекеттік мекемелердегі тарихи және мұражай жобалары мен кеңселері, сондай-ақ барлық түрдегі танымал мәдениеттегі тарихтың бейнелері (мысалы, тарихи көркем әдебиет). Людмила Джорданова "мемлекет қоғамдық тарихтың жүрегінде жатыр" деп атап өтті, ол қоғамдық тарихын ұлттық мемлекеттің пайда болуымен байланыстырады. (Ағылшын теологы Уильям Пейли 1794 жылы "халық тарихы" деген сөзді "күш үшін күрескендердің табыстары мен өкініштері, дау-дамайлары туралы жазба" деп атады.) XIX ғасырдың аяғы мен XX ғасырдың басында Батыс университеттерінде ерекше тарихи пән қалыптасты, бұл біртіндеп тарихта кәсіби мамандықпен айналысатын ғалымдарды әуесқой немесе қоғамдық тәжірибеден ажырата бастады. Халық алдында жұмыс істейтін тарихшылар әлі де болса, бірақ ХХ ғасырдың ортасында тарихшылар арасында қоғамдық қатынастардан бас тарту кеңінен таралды. 1970 жылдары бірқатар саяси, экономикалық, әлеуметтік және тарихнамалық өзгерістер осы үрдісті теріске шығару үшін жұмыс істеді, бұл өзін "жария тарих" деп анық танытқан жаңа саланы құруға әкелді. 1960-1970 жылдардағы әлеуметтік әділдік қозғалыстары көптеген тарихи оқиғалардың басты назарында болған "үлкен ерлер" емес, басымдықты емес адамдар мен топтардың тарихына қызығушылық тудырды. Ұлыбританияда бұл тарих шеберханасы қозғалысы арқылы пайда болды. Көптеген тарихшылар әлеуметтік тарихты пән ретінде қабылдады, ал кейбіреулері өздерінің стипендиясын белсенді немесе қоғамдық бағытта пайдаланудың жолы ретінде қоғамдық жобаларға қатысуға құштар болды. АҚШ-та тарихшылар үшін академиялық жұмыс орындарының өте аз болуы көптеген адамдарды академиядан тыс мансап құруға итермеледі. Сонымен қатар, көптеген батыс елдерде АҚШ-тың екі жүз жылдық мерейтойы сияқты ұлттық мерекелерден бастап Австралия мен Канададағы көпмәдениеттік жобаларға дейін, сонымен қатар, санжыраға, халықтық және отбасылық "тамырларға" және басқа да тарихқа қатысты іс-шараларға деген қызығушылықтың кең таралуымен қатар, көпшілік тарапынан қаржыландырылатын шаралар жүргізілді. Көптеген өнеркәсіп орындарында индустрияландырудан кейін үкіметтер қайта жаңғырту немесе қайта жандандыру жобаларын қолдады, олар жергілікті тарих пен мәдениетті тарту немесе "тауарды қайта құру" үшін негіз ретінде қолдады. Қажеттіліктен, бейімділіктен немесе екеуінен де, тарих мамандығы бойынша бітірген адамдардың саны осы академиялық емес мекемелерде жұмыс тапты. 1966 жылғы АҚШ-тың Ұлттық тарихи сақтау туралы заңын қабылдау және Канада үкіметі 1970 жылдары "тарихи зерттеуші" категориясын мемлекеттік қызмет санаты ретінде енгізу сияқты қоғамдық саясат шешімдері, мәдени туризмнің өсуі және көптеген мұражайлар мен тарихи қоғамдардың кәсібиленуі осы саланың өсуіне ықпал етті. АҚШ-та тарих саласының пайда болуына Санта-Барбарадағы Калифорния университетінің тарихы факультетінің мүшесі Роберт Келли 1976 жылы Рокфеллер қорынан грант алып, жас тарихшыларды мемлекеттік және жеке сектордағы мансапқа даярлау үшін аспирантура бағдарламасын құрды. Келли "жария тарих" идеясын өз алдына бір сала ретінде ойластыруда су туралы даулар бойынша кеңесші және заңгер куәгер ретінде өзінің мол тәжірибесіне сүйенді. 1978 жылы Скоттсдейлде (Аризона штаты) және 1979 жылы Монтеситода (Калифорния штаты) өткен конференциялар жаңа саланы ынталандыруға көмектесті. 1978 жылы "The Public Historian" атты кәсіби журналдың жарыққа шығуы және 1979 жылы "Халық тарихы жөніндегі ұлттық кеңес" құрылуы академиядағы қоғамға бейім тарихшыларға және одан тыс оқшауланған тәжірибелілерге миссиялар, тәжірибелер мен әдістердің жиынтығын бөліскенін сезінуге көмектесті. Канаданың қоғамдық тарихы көптеген жағынан ұқсас бағытқа ұмтылды, соның ішінде 1970 жылдары академиялық "жұмыс дағдарысы" мен мемлекеттік тарихшылар үшін жұмыспен қамту көзі ретінде үкіметтің маңызы. 1983 жылы Ватерлоо университеті қоғамдық тарих бойынша магистрлік бағдарлама құрды (қазір ол жоқ), содан кейін 1986 жылы Батыс Онтарио университеті және 2002 жылы Карлтон университеті. АҚШ-тағы сияқты, Канаданың тарих және мұра жобаларына мемлекеттік қаржыландыру соңғы жиырма жылда қысқарды, қоғамдық тарихшылар қаржы берушілерге өз жұмыстарының тиімділігі үшін есеп беруде. Қоғамдық тарих Австралияда және аздап Еу�...
The International Federation for Public History (IFPH FIHP) was formed in 2010 and became an international association with elected Steering Committee in January 2012. IFPH is also a permanent Internal Commission of the International Committee of Historical Sciences (ICHS CISH). The IFPH seeks to broaden international exchanges about the practice and teaching of public history and it is one of the constitutive co operation partners of the journal Public History Weekly. From 2018 IFPH has published its own journal International Public History edited by Andreas Etges (LMU, Munich) and David Dean (Carleton University, Ottawa). Public history continues to develop and define itself. There are currently many graduate and undergraduate public history programs in the U. S., Canada, and other countries (see list and links below). The field has a natural synergy with digital history, with its emphasis on access and broad participation in the creation of historical knowledge. In recent years there has been a growing body of public historical scholarship, including works recognized by the annual National Council on Public History Book Award. In several countries, studies have been conducted to explore how people understand and engage with the past, deepening public historians’ sense of how their own work can best connect with their audiences. While high profile “history wars” have taken place over public exhibits and interpretations of history in many places in recent years (for example, Australia's ongoing debate over the history of colonisation and indigenous peoples, the furor over Jack Granatstein's 1998 book Who Killed Canadian History?, or the 1994 controversy over the National Air and Space Museum's planned exhibit on the Enola Gay bomber), public historians tend to welcome these as opportunities to participate in vigorous public discussions over the meanings of the past, debating how people arrive at those meanings. An evolving form of locally collected and publicly presented history, seen in projects like If This House Could Talk and the Humanities Truck are a less critical and validated public presentation of history, yet offer engagement at the grass roots level that may encourage new forms of collecting history about the everyday.
Интернет
Тарих саласында біраз білімі бар адамдар соңғы жылдары арнайы академиялық мекемелерден тыс жерде, Интернет арқылы тарих мәселесімен айналысуда. Блогтар, подкасттар, влогтар, қатысу энциклопедиялары және әлеуметтік медиа әдетте кітаптар мен бюллетеньдер сияқты дәстүрлі баспа құралдарында жарияланбастан бұрын көпшілікке жету және оларды жақсы тарту үшін пайдаланылады. Өз отбасы тарихы (немесе шежіресі) туралы қоғамдық қызығушылық жергілікті, өңірлік және кеңінен континенттік тарихқа қызығушылықты қайта жандандыруға көп септігін тигізді. Әлеуметтік желілерде ата-бабалары туралы бөлісу ерекше назарға алынды. 2021 жылы жүргізілген тарихқа қатысты твиттердің кең ауқымды зерттеуі онлайн режимінде таратылатын тарихқа қатысты хабарламалардың әртүрлі сипаттамаларын, атап өткен тұлғаларды, уақыт аясын, ретвиттерді қайта жіберуді немесе бұқаралық ақпарат құралдарының түрлерін талдайды.