Кіріспе

Вильферд Фердинанд Мадельунг (26 желтоқсан 1930 - 9 мамыр 2023) - ислам тарихының неміс жазушысы және ғалымы. Ислам және Иран зерттеулеріне қосқан үлесі үшін кеңінен танылған. Иранның шииттік көзқарасына қатысты "білімді және әділ" қарым-қатынасы үшін ол бағаланды. Маделунг 2023 жылы 9 мамырда 92 жасында қайтыс болды.

Ерте өмір және мансап

Маделунг 1930 жылы 26 желтоқсанда Штутгартта дүниеге келген. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін (1947 жылы) жасөспірім кезінде ол ата-анасы Георг Ханс Маделунг пен Элизабет Эмма Маделунгпен бірге АҚШ-қа барды, онда әкесі ракеталарға маманданған авиациялық инженер ретінде мансабын жалғастырды. Вилферд Маделунг 1951 жылы Қайырға барып, араб әдебиеті мен ислам тарихын зерттеу үшін Вашингтондағы Джорджтаун университетіне оқуға түсті. Ол жерде ол "Фатимид кезеңіндегі көптеген исмаили мәтіндерін редакциялаған Мұхаммед Камил Хусайнның (19011961) студенті болды". 1958-1960 жылдары Бағдадтағы Батыс Германия елшілігінде мәдени атташе болып қызмет етті. Маргарет Маделунгпен тұрмысқа шыққан.

Академиялық мансап

Маделунг Германияның Гамбург университетінде докторлық және габилизациялық дәріс алды (Ислам зерттеулері бойынша оқытушы 1963-1966 жж.). 1957 жылы докторлық диссертациясын "Карматтар мен Фатимидтер. Олардың өзара қарым-қатынастары мен имаматқа қатысты ілімдері". Ол 1963 жылы Остиндегі Техас университетінде қонақ профессор, 1964-1965 жылдары ассистент профессор, 1966-1968 жылдары доцент, 1969-1978 жылдары Чикаго университетінде ислам тарихы профессоры болды. Ол Оксфорд университетінде араб тілі кафедрасының профессоры және 1978-1998 жылдары Сент-Джонс колледжінің мүшесі болды. Осы уақыт аралығында оның 1997 жылы жарық көрген "Мұхаммедтің мұрагерлігі" атты кітабы Мұхаммедтің өлімінен кейін мұсылмандық мұрагерлік процесіне қатысты шиит көзқарастарын әділ сипаттаудағы маңызды еңбек ретінде аталып өтті. 1999 жылдан бастап Британ академиясының мүшесі, Лондондағы Исмаили зерттеулер институтының аға ғылыми қызметкері болды. 2013 жылы Ислам және Иран зерттеулері саласына қосқан елеулі үлесі үшін Иранның Ислам бағыт-бағдар және мәдениет министрлігі оған "Фараби" халықаралық сыйлығын берді. Кейіннен Маделунг рухани бағытты алхимияның араб тіліндегі алғашқы жазбаларын жариялауға да қатысқан (жарияланымдар тізімін қараңыз).