Кіріспе

"Эволюция" (1- және 2-бөлімдер) – "Жұлдыз қақпасы" ғылыми-фантастикалық телесериалының жетінші маусымындағы 11-ші және 12-ші эпизодтар. 1-бөлімді Дэмиен Киндлер мен Майкл Шенкс бірлесіп жазды, ал Киндлер оқиғаны телесценарийге бейімдеді. 2-бөлімді Питер Делуиз және Дэмиен Киндлер жазды, Делуиз сценарийді жасағаннан бөлек, эпизодты режиссерлік етті. 1-бөлім алғаш рет 2003 жылдың 22 тамызында АҚШ-та Sci Fi Channel арнасында көрсетілді, ал 2-бөлім АҚШ-та маусым ортасындағы үзілістен кейін, 2003 жылдың 14 желтоқсанында Ұлыбританияда Sky One арнасында эфирге ұшты. Эпизодта Жұлдыздық қақпа командасы және оның одақтастары "Супер солдат" деп аталатын жаңа жаумен кездеседі, ол олардың қаруларына өткір емес. Гоа'улд Анубис ежелгі технологияны пайдаланып осы жауды жасаған деп санайтын доктор Джексон (Майкл Шенкс) аңызға сәйкес келетін ұқсас құрылғыны зерттеу үшін Оңтүстік Америкаға сапар шегеді. Осы уақытта SG-1 тобының қалған мүшелері, олардың одақтастары Бра'так (Тони Амендола) және Джейкоб Картер (Кармен Аргензиано) жасақшылардың біреуін тірі ұстау жоспарын құрады. Жазушылар Гоа'улдқа қарсы көтеріліс жасап, дезертирлік көрсеткен жаффа саяхатшыларының саны артуына жауап ретінде жаңа жауды енгізуді қалады, сондай-ақ бұрынғыдан гөрі күшті қарсыласты жасағысы келді. "Эволюция" 2-бөлімі Sci Fi Channel арнасының ең көп көрілген эпизоды ретінде рейтингтік рекордтарды жаңартты, сонымен қатар Stargate SG 1-дің ең танымал эпизоды болды.

1-бөлік

Тилк (Кристофер Жудж) пен Бра'так (Тони Амендола) екі қарсы Гоа'улд – Тилгат пен Рамиус арасындағы кездесуді зерттеу үшін бір планетаға сапар шегеді. Олар келгенде екі тараптың да бір жауынгердің қолынан қаза болғанын біледі, ол жауынгер көп ұзамай Тилк пен Бра'такқа шабуыл жасайды. Алғашқыда сол сарбаздың олардың қаруларына ешқандай әсері жоқ сияқты, бірақ соңында Тилк оны өлтіріп, Жұлдыздық қақпа командалық орталығына жеткізеді, онда олар SG-1 және генерал Хаммондқа (Дон С. Дэвис) хабарлайды. Джейкоб Картер (Кармен Аргензиано) келіп, Саманта Картер (Аманда Тэппинг) екеуі бірге сол жауынгерді зерттейді және оның зертханада жасалғанын, ал Гоа'улд симбиоты оған өмір сыйлағанын жақын уақытта анықтайды. Сондай-ақ, сол сарбазды Тилк өлтірмегенін, оның жүрегі тоқтағанын анықтайды. Сарбаздың қару-жарағы мен Гоа'улд саркофагы технологиясының ұқсастығын байқаған Джейкоб, Тельчак есімді Гоа'улд мыңдаған жыл бұрын бірінші саркофагты жасағанын, ол ежелгі құрылғының негізінде салынғанын, бірақ ол құрылғы кейін жоғалып кеткенін түсіндіреді. Доктор Дэниел Джексон (Майкл Шенкс) өзінің әкесі Николас Баллардтың жастық қайнар көзінің орналасқан жерін зерттеумен айналысқанын еске алады, ол оны Майя өркениетімен байланыстырған. Джексон мен Джейкоб Баллардтың зерттеулері оларды жоғалған ежелгі құрылғының орнына жеткізеді деп ойлайды. Джек О'Нилл (Ричард Дин Андерсон), Саманта, Тилк, Бра'так және SG командасы Гоа'улд Рамиусқа қарасты планетаға сапар шегеді. Команда Анубис жұмысты аяқтап, Рамиусты өлтіруге тырысады деп есептейді, сондықтан олар супер-сарбазды тірі ұстауды жоспарлайды. Солдат олардың тыныштандыратын оғына және одан кейінгі тұзақтарға төзімді болғаннан кейін, команда Рамиус тарапынан тұтқынға алынып, түрмеге қамалады. Бостандыққа шыққаннан кейін, команда Гоа'улд жүк кемесін ұрлап, сақина транспортерін пайдаланып супер-сарбазды тұтқынға алады. Тельчак құрылғысын табу үмітімен доктор Джексон доктор Лимен (Билл Доу) бірге Гондурасқа сапар шегеді, онда Рохелио (Зак Сантьяго) оларды Баллардтың жазбаларында сипатталған ғибадатхананы іздеу үшін джунглиге жетеледі. Олар құрылғыны тауып, ғибадатхана суға батқаннан құтылғаннан кейін, топ Гондурас революционерлері тарапынан тұтқынға алынады, олар оларды ақша үшін сатуға болатын қарақшылар деп санайды. Рохелио қашуға тырысады, бірақ оққа ұшырайды. Тұтқынға алынған супер-сарбаз тергеу үшін Жұлдыздық қақпа командалық орталығына жеткізіледі, бірақ ол Анубиске қызмет ететінінен басқа ештеңе айтқысы келмейді. Джейкоб олар Ток'ра жадыны қайтару құрылғысын пайдаланып, оның санасына кіре алатынына сеніп, осылайша Анубистің операциялық базасын анықтай алады. Генерал Хаммонд О'Ниллге, Картерге және Тилкке доктор Джексон мен доктор Лидің ұрланып, Никарагуаға әкетілгенін хабарлайды.

2-бөлік

Никарагуадағы бүлікшілер лагерінде Дэниелді олардың басшысы Рафаэль (Фрэнк Роман) сұраққа тартып, кім үшін жұмыс істейтінін немесе олар тапқан құрылғы туралы айтудан бас тартады. Дэниел бірдеңе жасырып тұр деп ойлаған Рафаэль оны азаптайды, бірақ Дэниел ештеңе айтпайды. Сондықтан Рафаэль назарын доктор Лиге аударады. Жұлдыздық қақпа командасында генерал Хаммонд О'Ниллге доктор Джексон мен доктор Ли үшін талап етілген сыйлық туралы хабарлайды, жақын арада О'Ниллге құтқару операциясын жүргізуге рұқсат беріледі. О'Нилл Сэммен қоштасқаннан кейін, ол Тилк, генерал Хаммонд, Джейкоб және Бра'такпен бірге ұрланған Гоа'улд жүк кемесі мен Супер солдаттың қаруын Анубистің Тартар планетасындағы базасына кіру үшін пайдалану жоспарын жасайды. Гондураста О'Нилл ЦРУ агенті Беркпен (Энрико Колантони) кездеседі, ол О'Ниллдің бұрынғы досы және серігі. Берк О'Ниллге жағдайды түсіндіргеннен кейін, екеуі өтіп кеткендері туралы, әсіресе Берк соңғы миссияда өз командасының бір мүшесін жақын арадағы атыстан өлтіргенін және одан кейін әскери қызметтен шығарылғанын талқылай бастайды. Берк қазіргі миссияны О'Ниллдің өзі аяқтауын қалайды. Темірқасықта, Ли Дэниелге олардың азаптауына мойынсұнып, революционерлерге құрылғы туралы барлық білгенін айтқанын, ал Рафаэль оны іске қосқанын айтады. Якоб Супер солдаттың қаруын киіп, Старгейт арқылы Тартарға барады, ол жерге жеткенде Тот есімді Гоа'улд оны тексеруге алып кетеді. Кенеттен Анубис (Дэвид Палффи) кіріп, Тотты шақырады. Тот кеткеннен кейін Джейкоб сенсорларды өшіріп, Сэм, Тилк және Бра'так жүк кемесімен қонуға мүмкіндік береді. Джейкоб, Сэм және Тилк Гоа'улд патшайымының симбиотын табады, оны Анубис жаңа Гоа'улдтарды дүниеге әкелу үшін пайдаланады. Олар патшайымға жарылғыш зат орнатады және Анубис мыңдаған Супер солдатқа сөз сөйлейтін бөлмені тапқанша базаны зерттеуді жалғастырады. Тот оларды байқайды, бірақ дереу өлтіріледі, дабыл қағылады. Супер солдаттар оларды қуады, біреуі жүк кемесіне кіріп кетеді, бірақ Бра'так пен Джейкоб оны шығарып тастайды. О'Нилл мен оның жетекшісі Тельчак ғибадатханасын табады, онда Берк ойын өзгерткенін және көмектесуге шешім қабылдағаннан кейін жақын жерде күтіп тұр. Олар әлі де тірі Рохелиоға тап болады. О'Нилл мен Берк ізденуді жалғастырғанда, Берк соңғы миссияда олардың команда мүшесін өлтіргенін, солдаттың сатқын екенін және оны өлтіруге дайын екенін білгенін, бірақ оның отбасын қорғау үшін оны жасырғанын айтады. Темірқасықта, Рафаэльдің Ежелгі құрылғыны пайдаланып, өз адамының біреуін өлтіргенін көргеннен кейін доктор Джексон мен доктор Ли қашып, джунглиге қашып кетеді, бірақ Рафаэль мен оның адамдары оларды қуалайды. Революционерлер Джексон мен Лиге жеткенде, О'Нилл келіп, оларды өлтіреді. Ежелгі құрылғымен қайта тірілтілген бүлікші оларға шабуыл жасайды, бірақ Берк оны жарылыспен жояды.

Жазу және әзірлеу

"Эволюция" романының 1-бөлімін Дэмиан Киндлер мен Майкл Шенкс жазды, Киндлер телесценарийін де дайындады, ал 2-бөлімін Питер Делуиз бен Киндлер бірлесіп жазды, Делуиз де телесценарийдің авторы болды. Рөлі көрсетілмегенімен, продюсер Роберт К. Купер де көмектесті. Шенкс бірнеше сюжеттік желілермен жұмыс істеп жүрді, соның бірі 3-маусымның "Кристалл бас сүйегі" эпизодының жалғасы болар еді, онда Дэниелдің қайтыс болып бара жатқан әкесі Николас Баллард қайта оралып, Дэниел одан кейін Жастық шүбісі туралы жазбаларын табар еді. Роберт К. Купер Гоа'улдтарды қолданып, жаңа әскер жасауға арналған құрылғыны пайдалану туралы өз идеяларын дамытып келді. Шенкс 7-маусымға арналған сюжеттерін ұсынғанда, Купер олардың кейбір идеялары өте үйлесімді екенін сезді. Содан кейін Шенкс Дэмиан Киндлермен бірлесіп, оқиғаны "Эволюция" романының 1-бөлігіне бейімдеді. Питер Делуиз "Эволюция" романының 2-бөлігін Киндлермен бірге жазды. 2-бөлімнің алғашқы нұсқасында Делуиз О'Ниллді эпизодты "біз бұл жолы өлмедік!" деген сөздермен аяқтауды жоспарлаған, бірақ кейіннен оны алып тастады, себебі бұл тым әсерлі болды деп ойлады. Жаффа Гоа'улдтардың құлдығында болғандықтан, Питер Делуиз олармен шайқасу "жағымсыз" болып кеткенін сезінді. Купер Джаффадан әлдеқайда күшті қарсыласты жасағысы келді, сондай-ақ олармен жұмыс істеу қиындығын сезінетін және одан ләззат алатын біреуді іздеді. "Бізге оны атудан ешқандай қиындық болмайды, ол жаман адам және жойылғанға лайық". Өндіріс тобы бұл рөлге жиі пайда болатын актер Дэн Пэйнды қарастырды, өйткені ол рөлге сай, биік бойлы, мықты дене бітіміне ие болды және қажетті физикалық жүктемелерге дайын еді. Содан кейін Пэйн, Купер, Делуиз және Джон Леник бірге осы жаратылыстың қалай қозғалатынын, заттармен қалай өзара әрекеттесетінін және оның жалпы мінез-құлқын дамыту үшін уақыт өткізді. Пэйн олардың қозғалыстарында "адамдық және роботтық элементтердің, сондай-ақ ол кісі өлтіруші болғандықтан аңшы инстинктінің" көрініс табуын атап өтті, сонымен қатар жауынгердің шайқаста қалай әрекет ететінін қарастырды, олардың ниеті жауынгердің шабуылға ұшырағанда "роботтық" емес, "бейжай" көрінуі еді.

Актерлік құрам

Энрико Колантони ЦРУ агенты Берк рөлін ойнады, ол О'Ниллдің бұрынғы серіктесі, қара операциялар кезіндегі әріптесі. Оқиға О'Ниллдің өткеніне байланысты болғандықтан, Делуиз бастапқыда Беркті өте қатал мінезді деп ойлаған, бірақ оқиға дамыған сайын кейіпкерге жаңа қыр беру үшін өзінің "ерекше" мінез-құлқының элементтерін қосуға шешім қабылдады. Делуиз Беркті кейінірек қайтадан пайдалануға ниеттенген. Зак Сантьяго гондурастық жетекші Рохелио Дуран рөлін сомдады. Сантьягоның "Эволюция" бөлімінің бірінші жағында қаза болуы және оның денесі екінші жағында табылması жоспарланған, бірақ Делуиз Сантьягоның актерлік шеберлігіне тәнті болды және кейіпкерге атыстан аман қалу арқылы сәл кеңейтілген рөл беруге шешім қабылдады. Франк Роман гондурастық революционер Рафаэль рөлін ойнады. Бұрын қару қолданбаған Романға АК-47 және 9 мм тапаншаны қолдану бойынша оқыту өтті. Роман түсірілім алаңындағы жәндіктерге байланысты сахналарды өте қиын деп тапты, кейін ол: "Жәндіктер менің ісім емес, олардың маңында болуым мені шаршатады. Мен сахнада ойнап, аяғымдағы жәндіктерден қорқып қалмауға тырыстым!" деді. Виктор Фаврин Рафаэльдің адамы Шало рөлін ойнайды. Иан Марш Гоа'улд ғалымы Тотты ойнайды. Ол ежелгі египеттік білім құдайы Тоттың құрметіне аталған. Кейінірек Делуиз бұл кейіпкерге осы атты қою себебін: "Бұл біз әлі пайдаланбаған жалғыз египет құдайының аты, себебі ол өте жаман болды" деп әзілдеді, бірақ бұл таңдауды "Гоа'улдтің ақымақ" кейіпкеріне сай келетінімен түсіндірді. Кармен Аргензиано мен Тони Амендола Джейкоб Картер мен Бра'так рөлінде қайта оралады. Эрик Брейкер, Билл Доу, Дэн Ши, Дэвид Палффи полковник Рейнольдс, доктор Ли, сержант Сайлер және Анубис рөлін қайта сомдайды.

Фильм түсіру және пост-өндірісі

Эпизодты жиі режиссерлік жасайтын Питер Делуиз режиссерлік етті, ал операторлық жұмысын Джим Менард бақылады. Эпизодтың бір бөлігі Гондураста өрбуіне қарамастан, осы көріністер Британдық Колумбияда түсірілді. Бернабидің сыртындағы орман Оңтүстік Америкаға тән папоротниктермен, банан ағаштарымен және басқа да өсімдіктермен безендірілді. Mid Valley қарауы доктор Джексон мен Ли тұтқынға алынған бүлікшілер лагерінің орны болды, сондай-ақ өндіріс тобы құлаған ресейлік тікұшақтың моделін сатып алып, осы орынды көркейтуге қол жеткізді. Визуалды эффекттер студиясы Rainmaker Digital Effects бастапқыда Анубистің Тартар бекінісін биік таудың ішіндегі алып күмбездер түрінде бейнелейтін дайын көріністерін жасаған, бірақ кейін ол қайта ойластырылды.

Шығару және қабылдау

Жетінші маусымның көп бөлігі сияқты, сюжеттің басты бұрылыстарының көбі 2003 жылдың мамыр айында интернетке тарап, содан кейін түрлі басылымдарда қайта жарияланды. Жаңа жау – Гоа'улдтың "Супер солдаттары" 2003 жылдың шілдесінде әртүрлі басылымдарда қысқаша аңбаға салынды.

Эфирлер мен рейтингтер

"Эволюция" 1-бөлігі алғаш рет 2003 жылғы 22 тамызда АҚШ-тағы Sci Fi арнасында көрсетілді, содан кейін шоу төрт айлық маусымдық үзіліске шықты. Осы үзіліс кезінде Ұлыбританиядағы Sky One арнасында Stargate SG 1 маусымының 7-ші бөлімінің көрсетілімдері АҚШ-тағы көрсетілімдерден озып кетті, ал "Эволюция" 2-бөлігі алғаш рет 2003 жылғы 14 желтоқсанда Ұлыбританияда көрсетілді. "Эволюция" 1-бөлігі алғаш рет 2003 жылғы 7 желтоқсанда Ұлыбританияда, ал 2-бөлігі 2004 жылғы 9 қаңтарда АҚШ-та көрсетілді. Sci Fi арнасында көрсетілген кезде 1-бөлім 1,7 үй шаруашылығы рейтингісіне ие болды, ал "Эволюция" 2-бөлігі 2,2 үй шаруашылығы рейтингісімен, шамамен 2,7 миллион көрерменді білдіретін Sci Fi арнасы үшін рекордтық көрсеткішті орнатты. Ол кезде бұл SG 1 сериясының жеті жарым жылдық тарихындағы ең көп тамашаланған эпизод болды. Sky One арнасында бірінші бөлімді шамамен 680 000 көрермен тамашалады және ол сол аптада Sky One арнасының ең көп тамашаланған шоуларының алтыншы орнында тұрды, ал екінші бөлімді 770 000 көрермен тамашалады және ол сол аптада Sky One арнасының ең көп тамашаланған шоуларының жетінші орнында тұрды. About.com сайтына рецензия жазған Джулия Хьюстон эпизодты бұрынғы сюжеттік желілерді "пайдалануы" үшін мақтады, "Анубиспен болатын үлкен қақтығысқа дайындық жақсы жүзеге асырылып жатыр" деп жазды. Хьюстон сонымен қатар Берк рөліндегі Энрико Колантонидің қонаққа шақырылуын ерекше атап өтті, оны "өте ұнамды" деп сипаттады, сондай-ақ Ричард Дин Андерсонның эпизодтағы Джек О'Нилл рөлінде экранда көбірек уақыт өткізгенін бағалады. Stargate жанкүйерлерінің сайты Gateworld.net үшін жазған Алли Сноу "Эволюция" сериалдың бірінші бөлігін "көңілді" деп мақтады, бірақ Ричард Дин Андерсонның Джек О'Ниллдің сериалдың алғашқы 20 минутында түсініксіз жоқ болғанын атап өтті. О'Ниллдің экранда пайда болуымен Сноу сценарийшілердің "экран уақытының үш-төрт минутына мүмкіндігінше көп "Джексті" сығып салуға тырысқанын" сезінді, олар оны "біршама күшпен жасалған" деп санады, бірақ оны қызықты деп тапты. Сноудың шолуы басқа рецензенттердің эпизодқа қатысты сын-пікірлерін де қосты, өйткені екі эпизодтың біріншісінің кульминациясында драма жеткіліксіз болды, оны тиімді жартасқа ілуші етуге және көрермендердің екінші бөлімге деген қызығушылығын арттыруға жеткіліксіз болды. Екінші бөлімді қарап, Сноу эпизодтың көп бөлігі Берк (Энрико Колантони) кейіпкеріне негізделгенін айтты, олар оны сюжетке артық деп тапты және әртүрлі сюжеттік желілер арасындағы үнемі ауысуды сынға алды, бұл кернеуді жойды деп сенді. Джоэл Голдсмиттің музыкасы мен жаңа жау "супер-әскерлердің" жасалуы рецензент үшін эпизодтың ерекше жақтары болды. Жазушы және режиссер Питер Делуиз "Эволюция" 2-бөлімін "Жұлдыздық қақпа SG 1" сериясында жазу үшін өзінің сүйікті эпизоды деп атады, әсіресе Берк кейіпкерін жасағандығын айтты. Geek Bomb эпизодты 10 жыл бойы көрсетілген шоулардың ең жақсы 10 эпизодының қатарына қосты.

Үй медиасы

"Evolution", "Avenger 2.0" және "Birthright" эпизодтары алғаш рет 2004 жылғы 29 наурызда 2-ші аймақтың DVD-де "Volume 34" дискісінің бөлігі ретінде, ал 2004 жылғы 19 қазанда 7-ші маусым жинағының құрамында жарық көрді. Эпизод үшін "SG 1 режиссерлер сериясынан" түсірілімдер жасалмаса да, режиссер Питер Делуиздің эпизодқа берген аудио түсіндірмесіне актер Гэри Джонс 1-бөлімде, ал Аманда Тэппинг 2-бөлімде қосылды, бұл түсіндірмелер DVD-ге енгізілді. Эпизодтар 7-ші маусымның қалған эпизодтарымен бірге 2008 жылдың қаңтарында iTunes және Amazon Unbox арқылы цифрлық форматта қолжетімді болды. Сериалдың барлық эпизодтарымен бірге, бұл эпизод АҚШ-та Netflix арқылы 2010 жылғы 15 тамызда алғаш рет онлайн көруге ұсынылды.