Кіріспе

1940-жылдардағы британдық поршеньді авиациялық қозғалтқыш

Rolls Royce Crecy – британдық эксперименталды екі тактылі, 90 градусты, V12, сұйық салқындатылатын, 1593,4 куб. дюйм (26,11 л) көлемді, гильза клапандары және тікелей бензин инъекциясы бар авиациялық қозғалтқыш. Бастапқыда жоғары жылдамдықты "шабуыл" ұшағы-қырғын ретінде жоспарланған, кейіннен Crecy экономикалық тұрғыдан тиімді, жоғары биіктікте ұзақ қашықтыққа арналған қуат станциясы ретінде қарастырылды. 1941-1946 жылдар аралығында жасалған бұл қозғалтқыш ең жетілген екі тактылі авиациялық қозғалтқыштардың бірі болды. Қозғалтқыш ешқашан сынаққа ұшырылмады және 1945 жылдың желтоқсанында реактивтік қозғалтқыштарды дамытудағы прогресс оны тоқтатып, жобасы жабылған. Қозғалтқыш Rolls Royce екі тактылі авиациялық қозғалтқыштарына ат қою үшін шайқастарды таңдағаннан кейін Креси шайқасының құрметіне аталды. Rolls Royce осы типтегі басқа қозғалтқыштарды дамытқан жоқ.

Шығу тегі

Сэр Генри Тизард, Ұшақ зерттеу комитетінің (ARC) төрағасы, жоғары қуатты "спринт" қозғалтқышын жауыгерлік ұшақтар үшін жақтады және неміс әуе күшінің қатері күшейген 1935 жылдың өзінде мұндай қозғалтқыш қажеттігін болжады. Тизард жеке досы Гарри Рикардоға ықпал етіп, кейіннен Креси аталған қозғалтқышты жасауға ұсыныс жасады делінеді. Бұл идея алғаш рет 1935 жылдың желтоқсан айында қозғалтқыш тармағының отырысында ресми түрде талқыланды. "Егер Әуе министрлігі отандық қорғанысқа арналған спринт қозғалтқышын жасауды қаласа, отын шығынын қаншалықты ескермеу керектігі мәселесі туындайды. Рикардо мырза жақындағы әңгімеде, белгілі бір жағдайларда жоғары жанармай тұтынуына рұқсат етуге бола ма деп сұрады, егер солай болса, екі тактілі бензинді қозғалтқыштың мүмкіндіктерін зерттеу қызығушылық тудырар еді." |Генри Тизард| Rolls Royce Crecy.

1927 және 1930 жылдар аралығында Әуе министрлігімен жасалған келісімшарт бойынша екі Rolls Royce Kestrel қозғалтқышын пайдалану тәжірибесі екі тактілі клапанды конструкцияны зерттеудің маңызды екенін көрсетті. Бұл екі қозғалтқыш бастапқыда дизельді клапанды жүйеге ауыстырылды, нәтижесінде бастапқы қуаты төмендеді және механикалық бұзылулар көбейді. Алайда, біреуі капитан Джордж Эйстонның "Желдің жылдамдығы" деп аталған жер жылдамдығы рекордтық көлігінде сәтті пайдаланылды. Екінші қозғалтқыш бензин инжекциясына ауыстырылды, бұл стандартты Kestrel-ге қарағанда қуаттылығын айтарлықтай арттырды. Бір цилиндрлі модельді әзірлеу 1937 жылы жоба инженері Гарри Вудтың басшылығымен Рикардо жасаған сынақ құрылғысын пайдалану арқылы басталды. Креси бастапқыда қысыммен тұтанатын қозғалтқыш ретінде жоспарланған, ал Rolls Royce бұрын Kestrel қозғалтқышын дизельдік режимде жұмыс істеуге бейімдеген. Кресиді Рикардо компаниясымен бірлесіп дамытуды бастаған кезде, Әуе министрлігі жанармай инжекциясын сақтап, дәстүрлі ұшқынмен тұтану жүйесіне қайта оралу туралы шешім қабылдады.

Техникалық сипаттама

Крейси – жасалған ең озық екі тактілі авиациялық қозғалтқыштардың бірі деп сипатталған. Бірінші толық V12 қозғалтқышы 1941 жылы Гарри Вуд басқарған команда, бас дизайнер Эдди Гасс жасаған. Цилиндр диаметрі – 5,1 дюйм (129,5 мм), поршеньнің қимылы – 6,5 дюйм (165,1 мм), сығылу қатынасы – 7:1 және салмағы – 1900 фунт (862 кг). Шығу бұрышы 30 градус BTDC болды, ал 15 фунт/квадрат дюйм (100 кПа) суперчарджер күшейтілуі қалыпты жағдай болды. Тәжірибелік сынақтарда ол қуатты көрсетті, бірақ діріл және поршеньдер мен гильзалардың салқындатылуымен мәселелер туды. Өте шулы екі тактілі шығарылатын газдан туындаған итеру күші, қозғалтқыштың номиналды қуатына қосымша, винтте 30% қуатты арттырумен тең деп есептелді. Қозғалтқыштың қуаты өзінің қызықтылығымен ерекшеленді, бірақ жоғары жылдамдықтарда қосымша шығарылатын газдың итеру күші Rolls Royce Merlin және күтілетін реактивтік қозғалтқыштар сияқты қозғалтқыштар арасындағы уақытша шешім ретінде пайдалы болуы мүмкін еді. Сериялық нөмірлер жұп болды, себебі Rolls Royce компаниясының қағидасы бойынша, алдыңғы жағынан қарағанда сағат тілімен айналатын қозғалтқыштардың нөмірі жұп болуы керек еді.

Кескі клапандар

Ауыспалы ұңғымалы клапандар қоқыс басқышында тығыздалмай, ашық қалды. Ашық ұштары ұңғымалардың төменгі нүктесінде цилиндр қабырғасындағы шығару тесіктерін ашып, тесіктер тек келіп түсетін зарядты басқару үшін ұңғымаға ойылып салынған. Ұңғымалар 1,950 дюйм (49,5 мм) жүріс бойында поршеньнің жүрісінің 30% -ын қамтиды және коленвалдан 15 градусқа бұрын жұмыс істеді.

Қосымша жүктеме және құю турбинасы

Үдемелі зарядтау цилиндрге зарядты күштеу үшін қолданылды, көптеген екі тактілі қозғалтқыштардағыдай, картерлік қысымнан емес. Бұл, көптеген екі тактілі қозғалтқыштарда кездесетін толық шығынмен жұмыс істейтін майлау жүйесінің орнына, дәстүрлі майлау жүйесін пайдалануға мүмкіндік берді. Қабатталған заряд қолданылды: отын жану камерасының шам тәрізді кеңейтілген бөлігіне жіберілді, онда екі ұшқыш тұтандырғыш бай қоспаны тұтандырды. Қуатты бақылау үшін 15:1-ден 23:1-ге дейінгі ауа-отын қатынастары қол жетімді болды, қуаттың максималды және 60% аралығында. Ұшқыштарға жақын сақталған бай қоспа детонацияны азайтып, жоғары сығылу қатынасын немесе үдеткіштің күшеюін қамтамасыз етті. Бос жүріс режимін іске асыру үшін үдеткіштің дроссельдеуі де қолданылды. Үдеткіштің дроссельдері жаңа вихрьті типті болды, қанаттардың шабуыл бұрышын 60 градустан 30 градусқа дейін өзгертеді. Бұл дроссельделгенде үдеткішті жетектеуге қажетті қуатты азайтып, жүру кезінде отын тұтынуын азайтады. Кейінірек жүргізілген сынақтарда Уиттл W.1 турбореактивті қозғалтқышында қолданылған, алғашқы британдық реактивті қозғалтқышында пайдаланылған, турбинаның жартылай өлшемді нұсқасы қолданылды. Дәстүрлі турбокомпрессордан айырмашылығы, турбина қозғалтқыштың қосымша жетек білігімен байланыстырылды және қуатты қалпына келтіру құрылғысы ретінде жұмыс істеді. Турбинаны пайдалану отын тұтынуын төмендетіп, қозғалтқыштың ірі көліктік ұшақтарда қолдануына мүмкіндік береді деп есептелді. Бұл сынақтар кезінде расталды, бірақ қатты қызуға және жетек білігінің сынуына байланысты сәтсіздіктер тіркелді.

Күшін жою

Ұшқыш қозғалтқыштардың дамуы "Крейси" қозғалтқышын артта қалдырып, оның қажеттілігін жойды. Нәтижесінде, 1945 жылдың желтоқсан айында жоба бойынша жұмыстар тоқтатылды, сол кезде тек алты толық үлгі жасалған еді, бірақ жоба барысында тағы сегіз V-тәрізді қозғалтқыш салынды. "Crecy" s/n 10 1944 жылдың 21 желтоқсанында нәтиже көрсетті, ал шығарылатын турбинаны ескергенде түзетуден кейін ол Рикардо E65 қозғалтқышында жүргізілген бір цилиндрлі сынақтардағы толық қозғалтқышқа тең нәтижеге жеткен болар еді. 1945 жылдың маусым айына дейін V12 қозғалтқыштарында 1060 сағат жұмыс істеді, ал V-тәрізді қозғалтқыштарда тағы 8600 сағат сынақтан өтті. Алты "Крейси" қозғалтқышының тағдыры әлі белгісіз. "Crecy" бірегей тәжірибе болды және Rolls Royce басқа екі тактілі авиациялық қозғалтқыштар жасаған жоқ, сол кездегі озық поршеньді қозғалтқыштар тұжырымы практикалық реактивті қозғалтқыштың пайда болуымен ескірді.

Қолданбалар (жоспарланған)

1941 жылдың жазында Supermarine Spitfire Mk II P7674 Хакналлға жеткізілді және қаптама сызбаларын және жүйелердің егжей-тегжейін жобалауға мүмкіндік беретін Креси макетімен жабдықталды. Бірінші өндірістік Spitfire Mk III-ті 1942 жылдың басында Хакналлға ұшуға жарамды Кресиді орнату үшін жеткізу жоспарланған, бірақ бұл жоспар іске аспады. Royal Aircraft Establishment (No. E.3932) 1942 жылдың наурыз айындағы есебінде Креси қозғалтқышымен жабдықталған Spitfire-дың мүмкіндіктерін бағалап, оны Griffon 61 қозғалтқышымен жабдықталған нұсқамен салыстырды. Есепте Кресидің максималды қуаты Spitfire ұшағының конструкциясы үшін тым жоғары екені, бірақ қуаты төмендетілген нұсқасы Griffon қозғалтқышымен жабдықталған ұшаққа қарағанда айтарлықтай артық мүмкіндіктерге ие болары айтылды. де Хавиланд Mosquito ұшағы бойынша жүргізілген зерттеулер де Кресиді орнату кезінде күрделі мәселелер туындататынын көрсетті. 1942 жылы Rolls Royce Hucknall Солтүстік Американың P-51 Mustang ұшағын қозғалтқышты орнату үшін сынақтар жүргізуге алды. Бұл Креси нұсқасын зерттеуге түрткі болды және Mustang Spitfire-ге қарағанда ыңғайлырақ болып шықты. Дегенмен, бұл зерттеулер одан әрі дамытылмады. Ұшуға жарамды қозғалтқыш мүмкіндігі жақындағанда, 1943 жылдың 28 наурызында Hawker Henley L3385 Хакналлға Кресиді орнату үшін жеткізілді. Бірақ қозғалтқыш қолжетімді болмады және ұшақ 1945 жылдың 11 қыркүйегінде жаратылғанға дейін Хакналлде қалды. 1943 жылдан бастап Кресидің құрлықта, теңізде және әуеде қолданудағы ерекше қасиеттерін пайдалана отырып, соғыстан кейінгі бірнеше көлік жобалары қарастырылды. Бірақ ешқайсысы да жобалау кезеңінен әрі кетпеді.