Кіріспе

Даниядағы жеке білім беру ұйымы

Tvind – 1970 жылдар шамасында Данияда баламалы білім беру мектебі ретінде құрылған жеке мектептер, гуманитарлық ұйымдар мен кәсіпорындардың конфедерациясының бейресми атауы. Бұл ұйым Данияда даулы, себебі ол негізінен қиын жағдайға тап болған жастарға арналған бірнеше мектептерді басқарады. Кейбір бұрынғы студенттер мен қызметкерлер ұйымды және оны басқаратын Мұғалімдер тобын саяси культ деп сипаттаған.

Шолу

Дания конституциясының кез келген топқа мектеп ашуға және мемлекеттен қаржы алуға мүмкіндік беретін қағидасын пайдалана отырып, Твинд Дания бойынша көптеген жеке мектептер ашты. Кейіннен Твиндкрафт Твинд мектептеріне қажетті энергиямен қамтамасыз етті. Твиндкрафтты салу Данияда жел турбиналары индустриясының дамуына түрткі болды.

Дания үкіметі субсидиясы, арнайы заң және Данияның Жоғарғы сотының шешімі

1970 жылдан 1996 жылға дейін Твинд мектептері Данияның жеке мектептерге қатысты заңдарына сәйкес мемлекеттік қаржылық қолдау мен бақылау алды. Твиндтің Даниядағы волонтерлік оқу орны – Нейсерси мұғалімдер колледжіне ресми қолдау төрт жыл бұрын, 1992 жылы тоқтатылған еді. 1996 жылы Дания Парламенті қабылдаған арнайы заң 1997 жылдың 1 қаңтарынан бастап ресми қолдауды тоқтатуға алып келді. Бұл заң Твинд мектептеріне жалпы ережелер бойынша оларға тиесілі болған қолдау алуға кедергі келтірді. 1999 жылы Данияның Жоғарғы соты – 11 судьяның бірауыздан қабылдаған шешімімен – арнайы заңды Дания Конституциясын айналып өткені үшін күштен шығарды. Бұл Дания Конституциясы тарихында Жоғарғы соттың заңды конституцияға қайшы деп таныған алғашқы жағдай болды. Балалар мен жасөспірімдерге арналған мектептерде оқушылар құрамы зорлық-зомбылыққа ұшыраған, алкоголь немесе басқа да есірткілерге тәуелді, қақтығыс жағдайындағы иммигрант немесе босқын отбасыларынан шыққан, жетім қалған жастарға қарай өзгертілді. Мұндай жастардың оқуы мен тәрбиесіне Дания муниципалитеттерінің әлеуметтік қызметтері қаржылай қолдау көрсетеді, олар мектеп және интернат ақысын төлейді. Көптеген түрлі бағдарламалары бар шағын бөлімшелер болғандықтан бұл мектептер "Шағын мектептер" деп аталды.

Саяхаттаушы халықтық орта мектептер

Твинд институтының бір түрі – "саяхаттаушы халықтық орта мектептер" – мұғалімдер мен студенттерді үшінші дүние елдеріне кедейлердің тұрмыс деңгейін жақсарту мақсатымен бірге жіберу үшін құрылды. Қазір бұл мектептер "DRH қозғалысы" (дания тілінде Den Rejsende Højskole) деп белгілі, және олар шетелде гуманитарлық жұмыс істеу үшін еріктілерді даярлайды. DRH қозғалысының бұрынғы студенттерінің кейбіреулері, бірнеше мың доллар оқу ақысын төлегеніне қарамастан, олардың көп уақытын көшеде ақша сұрау арқылы одан да көп ақша жинауға жұмсауға мәжбүр болғанын айтады. Студенттер сондай-ақ алған білімдері үкіметтер мен көмек ұйымдары тарапынан мойындалмайтынына шағымданады. Данияда бұл халықтық орта мектептер Білім беру министрлігі қолдауымен қаржыландырылатын мемлекеттік мекемелер болып табылады. 1970 жылдардың соңы мен 1980 жылдардың басында Оңтүстік Африканың "алдыңғы қатарлы мемлекеттерінен" деп аталатын жастарға арналған арнайы бағдарламалар құрылды. Бұл бағдарламалар кәсіби дағдыларды дамытуға баса назар аударды. Зимбабве, Оңтүстік Африка, Мозамбик, Ангола, Намибия және Гвинея-Бисаудан келген студенттер мұндай бағдарламаларды аяқтады.

Мұғалімдерді даярлау колледжі

Необходимое педагогическое училище (Det Nødvendige Seminarium немесе DNS) 1972 жылы құрылды. Оқу бастауыш және орта мектеп мұғалімдерін даярлауға арналған дипломмен аяқталады.

Мектептердің жалғасы мен тегін мектептер

1974 жылы Твинд қаласында 14-18 жастағы оқушылар үшін алғашқы жалғастыру мектебі құрылды, одан кейін мемлекеттік қаржылық қолдау және бақылаумен 6 басқа жалғастыру мектебі және 6 халықаралық жалғастыру мектебі ашылды. Бірінші халықаралық жалғастыру мектебіне Еуропалық Одақ Комиссиясы да қаржылай көмек көрсетті. 1976 жылы 7-16 жастағы оқушыларға арналған алғашқы тегін мектеп құрылды, одан кейін тағы 6 тегін мектеп ашылды, олардың 5-і интернат мектептері болды. Үкімет 1997 жылдан бастап қаржылық қолдауын тоқтатқаннан кейін осы екі мектеп түрі жұмысын тоқтатты. Бакстон қаласының жанындағы Қызыл үй маңындағы кішкентай мектеп 1984 жылдан 1998 жылға дейін жұмыс істеді, ал жергілікті кеңестер қиын жағдайдағы балаларды оқыту үшін мектепке аптасына 700 фунт төледі. Оннан астам бұрынғы оқушы мектепте сексуалдық және физикалық зорлық-зомбылыққа ұшырағанын мәлімдеді және оның куәгері ретінде фотосуреттер ұсынды. Бұрынғы Твинд мектебінің директоры ағылшын кішкентай мектептерін "ақша машинасы" деп сипаттап, Твиндтің Ұлыбританиядан ақшаны шығару үшін осы мектептерді пайдаланғанын айтты. 1997 жылғы қайырымдылық қорының есебінде ашылған қаржылық бұрмашылықтарды анықтағаннан кейін инспекторлар ағылшын кішкентай мектептерін жапты. 2001 жылы бұрынғы оқушы балаларға көмек көрсету қызметін кішкентай мектепке және тағы бір зорлық-зомбылыққа ұшыраған балалар үйіне жібергені үшін сотқа берді.

Адамнан адамға

1977 жылы Твинд мүшелері үшінші әлем елдеріндегі бірнеше гуманитарлық көмек жобаларын бақылау үшін «Халықтан халыққа» халықаралық қозғалысын құрды. Скандинавияда бұл топ «Ulandshjælp fra Folk til Folk» (UFF) деп белгілі. «Халықтан халыққа» мүше ұйымдары жүзеге асырған бірнеше бағдарламалар бұрынғы еріктілер тарапынан тиімсіз, мәдени сезімталдықтан мүлдем шеттеу, экологиялық тұрақтылықсыз және тіпті еріктілерге қатысты зорлық-зомбылыққа ұшыратушылық деп сынға алынды. «Халықтан халыққа» еріктілері, олардың ішінде Мұғалімдер тобының мүшелері, өз жалақыларының 50%-ға дейін Мұғалімдер тобының «ортақ экономика» деп аталатын қорына аударуға міндетті. «Халықтан халыққа» қызметкерлерінің көпшілігі, әсіресе осал топтардан шыққандар, Мұғалімдер тобына қосылу ғана жұмыс орнының қауіпсіздігін қамтамасыз ететініне сендіріледі. Осы тәжірибе ЮНИСЕФ-тің «Халықтан халыққа» жобасына бұрынғыдай қаржы жәрдемін тоқтатуына әкеп соқты. «Халықтан халыққа» ұйымының жоғары лауазымдары Мұғалімдер тобының мүшелеріне сақталады.

Қолданған киімдерді жинау

Tvind және Humana People to People компаниялары АҚШ және Батыс Еуропа бойынша ондаған мың пайдаланылған киімдерді жинау контейнерлерін орналастырған ұқсас ұйымдар тобының артында тұр деген күдік бар. Тергеушілердің айтуынша, қоршаған ортаны қорғауды қолдаймыз деп жарнамаланған контейнерлердің артында тұрған ұйымдар киімдерді сатып, түскен табысты Твинд басшыларының кішкентай тобына бағыттайды. Humana People to People ұйымының донорлық жәшіктерін Скандинавияны қоспағанда, көптеген Еуропа елдерінде кездестіруге болады, онда киімдер UFF деген атпен жиналады. Британдық телерадиокорпорациясы мәлімдегендей, Development Aid from People to People (DAPP) қайырымдылық ұйымы Мұғалімдер тобының бақылауында. 2016 жылдың тамызында BBC мен Тергеушілік репортаждар орталығының бірлескен баяндамасы Ұлыбританияның Халықаралық даму департаментін төлемдерді тоқтатуға мәжбүр етті. 2019 жылы Humana People to People Italia ұйымының бас директоры және президенті Улла Карина Болин ("Карин Болин" деп те аталады) Мұғалімдер тобының белсенді мүшесі екенін ашық мойындады және қашқан Амди Петерсенге қолдау білдіріп, оған қатысты айыптаулар аса ауыр емес екенін айтты. Humana People to People Italia Италиядағы пайдаланылған киімдерді жинау саласындағы ең ірі ойыншы болып табылады. АҚШ-та Planet Aid және Gaia Movement Living Earth Green World Action сынды коммерциялық емес ұйымдар мен USAgain компаниясы, олардың әрқайсысы бүкіл ел бойынша мыңдаған киім жинау контейнерлерін орналастырды, өз бизнесіне оң да, теріс те жарнама алды. Planet Aid Humana People to People федерациясының мүшесі және осы жобаларды экономикалық тұрғыдан қолдады. Planet Aid компаниясы компанияда жұмыс істейтін 250 адамның "5%-дан азы" Tvind Teachers Group тобының мүшесі екенін мәлімдеді. USAgain компаниясының кейбір басшылары да жеке өзі осы топқа тиесілі екенін айтты. АҚШ-та тағы үш Tvind басқаратын киім жинау тобы бар, олардың екеуі DRH қозғалысының мектептері. Олар Уильямстаун (Массачусетс штаты) және Довагиак (Мичиган штаты) қалаларында орналасқан Халықаралық ынтымақтастық және даму институты (IICD) арқылы шетелдегі гуманитарлық жобаларға еріктілерді даярлаймыз деп мәлімдейді. IICD-нің бұрынғы студенттері өмір сүрудің нашар жағдайына, жұмыс уақытының ұзақтығына, қорлаушылыққа және "культ сияқты" атмосфераға төзуге мәжбүр болғанын айтады. Сондай-ақ, еріктілерге аздап немесе мүлдем дайындық берілмей, үйден-үйге ақша жинауға, көшеде карточка сатуға және Tvind компанияларының бизнесіне жұмыс күшін беруге талап етілгенін хабарлады, бұл шетелдегі жобаларын қаржыландыру үшін жасалған. Басқалары көмек бағдарламаларының өзінде басқарудың нашарлығы және тіпті апатты нәтижелер болғанын еске алды. 2013 жылдың маусым айында екі IICD мектебі өз атауын One World Center деп өзгертті. АҚШ-тағы үшінші DRH қозғалысы мектебі, Campus California, Калифорния штатының Этна қаласында орналасқан, бірақ 2009 жылдың желтоқсан айында түсініксіз жағдайда жабылған. Ұйым сол кезде Калифорния штатының Ричмонд қаласына көшіп, Сан-Франциско шығанағы аймағы мен Орталық аңғардағы пайдаланылған киімдерді жинау контейнерлерімен айналысады. 2014 жылдың қарашасында Campus California өз атауын Recycle for Change деп жариялады.

Қылмыстық тергеу

Твиндке бұқаралық ақпарат құралдары мен ресми тұлғалар тарапынан үлкен қызығушылық көрсетіліп келді. Білім министрі Оле Виг және Парламент Твинд мектептерінің мемлекеттік қаржы алуын болдырмау үшін заңнаманы қатаңдатуға тырысты. Данияның Жоғарғы соты мұндай әрекеттерді Дания Конституциясына қайшы деп жариялады. Вигке Ұлттық аудит басқармасы және Парламенттің адвокаты (Kammeradvokaten) Твинд мектеп орталығына қарсы алаяқтық ісін қозғауды кеңес берді. Шамамен екі жылдан кейін Аалборг прокуратурасы істің материалдарында қудалауға жеткілікті дәлелдер жоқ екендігіне байланысты тоқтатты. 2001 жылғы Дания полициясының және Данияның ірі экономикалық қылмыстар жөніндегі прокурорының қорытындысына сәйкес, 1992 жылға қарай Твиндтің қызмет аясы "таза мектептік қызметтен әлдеқайда кеңейген". Бұл қызметтерге үшінші әлем елдеріндегі жеміс плантациялары, фермалар, аяқ киім фабрикалары, пилорамалар, гуманитарлық көмек агенттіктері, қолданған киім дүкендері, сондай-ақ жылжымайтын мүлік, кемелер мен контейнерлерді жалға беру кірді. Көптеген БАҚ хабарлары мен Еуропалық үкіметтердің тергеулері Твиндтің басқарушы органы деп саналатын Мұғалімдер тобының қылмыстық қаржылық қызметпен байланысты саяси культ екенін көрсетеді. Данияда Мұғалімдер тобының жетекшілері ауыр қаржылық қылмыстар жасағаны үшін сотталды, олар 2006 және 2009 жылдары өткен екі жеке сот отырысында кінәлі деп танылды. Британдық журналист Майкл Дурхам Tvind/TG-ге тиесілі әлемнің түкпір-түкпіріндегі көптеген өзара байланысты бизнес, мүліктер және қайырымдылық ұйымдарын қадағалап отыр. Жыл сайын АҚШ, Еуропа және басқа елдердегі Tvind-ке қатысты Африкадағы және Үшінші әлемнің басқа аймақтарындағы гуманитарлық бағдарламаларға арналған мемлекеттік және жеке сектордан миллиондаған доллар қаржы түседі. Даниялық прокурорлар Tvind мүшелерінің қайырымдылыққа бөлінген қаражаттың бір бөлігін Tvind жетекшілерінің бақылауындағы жылжымайтын мүлік, сәнді заттар, офшорлық салық бейкенттері және жеке бизнес инвестицияларын сатып алуға жұмсағанын мәлімдеді. Сот процесі 2003 жылы басталды. Үш жылдан кейін, 2006 жылдың 31 тамызында Петерсен, Tvind өкілі Poul Jørgensen, жақын көмекшілері Кирстен Ларсен және Рут Сейре Ольсен, Tvind-тің "Гуманитарлық қорының" бұрынғы төрағасы Бодил Росс Соренсен, қаржы директоры Марлен Гунст және адвокат Кирстен Фуглсбьерг (сонымен қатар "Кристи Пиппс" деп танылады) тағылған айыптардан босатылды. Алайда, Tvind-тің Гуманитарлық қорының бұрынғы төрағасы Стен Бёрнер алаяқтық жасады деп танылып, бір жылға шартты жаза алды. 2016 жылғы мәліметтер бойынша, Интерпол іздеп жатқан бес адам Мексикадағы жағалаудағы курорттық кешенде жасырынып отыр деген күдік бар.