Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Шотланд ақсұлтаны (1185 жылы қайтыс болды)
Scottish nobleman (died 1185)
Гилл Бригте немесе Гилла Бригте мак Фергуза Галлоуэйлік (1185 жылы қайтыс болды), сондай-ақ Гиллебригте, Гилл Бригде, Гилбридж, Гилбрид сияқты түрлі аттармен белгілі, ал француз тіліндегі дереккөздерде Гилберт деп танымал болды. Ол 1161 жылдан бастап Учтредпен бірге, ал 1174 жылдан 1185 жылға дейін Шотландияның Галлоуэй лорды болды. Гилла Бригте – Галлоуэй "Королдығын" құрған ұлы Фергустың екі ұлының бірі.
Gille Brigte or Gilla Brigte mac Fergusa of Galloway (died 1185), also known as Gillebrigte, Gille Brighde, Gilbridge, Gilbride, etc., and most famously known in French sources as Gilbert, was Lord of Galloway of Scotland (from 1161 with Uchtred; 1174 alone, to 1185). Gilla Brigte was one of two sons of the great Fergus, the builder of the "Kingdom" of Galloway.
1174 жылғы оқиғалар және Англияға жақындау
1161 жылдан 1174 жылға дейін Гилл Бригте мен Учред билік етуді бөлісті, Гилл Бригте батыста, ал Учред шығыста болды. 1174 жылы Шотландияның патшасы Вильгельм Арыстан Нортумберлендті қайтарып алу үшін Англияға жорық жасады. Ол өзімен бірге екі мейік Фергусты, Гилл Бригте мен Учтредті алып келді. Жориқ кезінде Вильям күтпеген шабуылға ұшырап, Алнуик қамалын қоршағанда тұтқынға алынды. Питерборолық Бенедикт былай деп хабарлады:
From 1161 until 1174, Gille Brigte and Uchtred shared the lordship, with Gille Brigte in the west, and Uchtred in the east. In 1174, King William le Lion of Scotland invaded England in an attempt to regain Northumberland. He brought with him the two meic Fergusa, Gille Brigte and Uchtred. During the invasion, William was caught off guard, and captured while besieging the castle at Alnwick. Benedict of Peterborough reported that:
Екеуі де қатысқан деген болжамға қарамастан, тек Гилла Бригте ғана қатысқандығы және Учред оған қарсы болғандығы анық. Бенедикт сондай-ақ, сол жылы Гилл Бригтенің ұлы Маэль Колюм Галлоуэйдегі аралда Учредті қоршағанын айтады. Маэль Колюм мак Гилл Бригте Учредті тұтқынға алды. Учредті соқыр етіп, қақсады және тілі кесілді. Гилл Бригтенің осы әрекеті британ тарихын түгелдей өзгерте алатын еді. Гилл Бригте елші жіберіп, Генрих II-ден тікелей билік етуді сұрады (яғни, шотланд патшасын делдал ретінде пайдаланбастан). Генрих жағдайды зерттеу үшін делегация жіберді. Бұл делегация Роджер де Ховеден мен Роберт де Вокстан тұрды. Оның арқасында елшілік туралы мәліметтер сақталған. Питерборолық Бенедикттің мәлімдемесіне сәйкес, Гилл Бригте Англия короліне 2000 марка бір реттік төлем және жыл сайын 500 сиыр мен 500 шошқадан тұратын үнемігі сыйлық беруді ұсынды, егер король «оларды [Галвегиялықтарды] Шотландия королінің бағынышынан босатса» (Андерсон, 258-бет). Бірақ делегация Генрихтің туысы Учредтің тағдырын білген соң, өтінішті қабылдамады. Гилл Бригтенің туысын өлтіруі кез келген келісімге кедергі келтірді. Гилл Бригтенің бақытсыздығы сол жылдың соңында Генрих пен Вильгельм Фалез шартын жасасқанда одан да артты. Гилл Бригте екі патшамен де келісімге келуге мәжбүр болды. 1176 жылы Гилл Бригте Англияға сапар шегіп, Генрихтен 1000 марка айыппұл төледі және жақсы мінез-құлықты қамтамасыз ету үшін ұлы Доннчадты Генрихтің күзетіне кепіл ретінде тапсырды.
Despite the implications that both brothers were involved, it is clear that only Gilla Brigte was, and that Uchtred opposed him. For Benedict goes on to tell us that, in relation to the same year, Gille Brigte's son Máel Coluim was besieging Uchtred on an island in Galloway. Máel Coluim mac Gille Brigte captured Uchtred. Uchtred was blinded, castrated and had his tongue cut out. What Gille Brigte did at this time might have changed British history for ever. Gille Brigte sent a messenger, and asked King Henry II for direct lordship (i. e. without the Scottish king as a middle man). Henry sent a delegation to investigate. This delegation consisted of Roger de Hoveden and Robert de Vaux. Thanks to the former, we have a record of the embassy. It is reported by Benedict of Peterborough that Gille Brigte offered the King of England a one off payment of 2000 marks, and a yearly tribute of 500 cows and 500 swine, if the King would "remove them [the Galwegians] from the servitude of the king of Scotland" (Anderson, p. 258). However, when the delegation discovered the fate of Uchtred, Henry's cousin, they rejected the request. Gille Brigte's fratricide effectively prevented any deal. Gille Brigte's bad fortune was compounded later in the year, when Henry and William signed the Treaty of Falaise. Gille Brigte was forced to come to terms with the two kings. In 1176, Gille Brigte travelled into England, was fined 1000 marks by Henry, and handed over his son Donnchad into Henry's custody as a hostage to ensure good behaviour.
Гил Бригттің әміршілігі
Гилл Бригтаның билігі шотланд патшаларына қатысты зор қарсылықпен ерекшеленеді. Ағасы Ухредтен өзгеше, ол келген нормандықтармен дос болған жоқ. Ол гайлик тілінде сөйлейтін жақтастарды сақтап қалды. Мұндай саясат оны провинцияда танымал етті, бірақ оны номиналды франко-гайлик билеушілері, король Маэль Колюйм IV және кейін король Уильямнан алыстатты. Уильям Ухредтің ұлы Лохланның (Роланд) адалдығын күшейтіп, оны Галвегиялық иелік үшін күрес кезінде пайдалы құрал ретінде қолданды. 1180 жылдары Гилл Бригта мен Уильям арасындағы шиеленіс күрт өсті, Гилл Бригтаның Шотландия бақылауындағы шығыс Галлоуэй аймағына жиі шабуыл жасағаны мәлім болды. 1185 жылы Гилл Бригта қайтыс болғанда, ол Уильяммен соғыста болды. Гилл Бригтаның ерте қайтысы, Доншад Генрих II-нің тұтқынында болғанда, Уильямға Лохланды Гилл Бригтаның орнына қоюға мүмкіндік берді.
Gille Brigte's reign is characterized by a large degree of hostility towards the Scottish kings. Unlike his brother Uchtred, he was no friend to incoming Normans. He maintained a Gaelic following. Such a policy made him popular in the province, but alienated him from his nominal Franco Gaelic overlords, King Máel Coluim IV and then King William. William cultivated the loyalty of Uchtred's son Lochlann (Roland), using him as a card in the game for control over the Galwegian lordship. In the 1180s, tension between Gille Brigte and William was high, with Gilla Brigte being known to have made frequent raids into the Scottish controlled territory of eastern Galloway. When Gille Brigte died in 1185, he was at war with William. Gille Brigte's timely death, with Donnchad still in Henry II's custody, eased the way for William to install Lochlann as Gille Brigte's successor.