Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
ДНК-банк – бұл жеке адамның генетикалық материалының ұзақ мерзімді, қауіпсіз сақталуы. ДНҚ көбінесе қаннан бөліп алынады, бірақ сілекей және басқа да тіндерден алуға болады. ДНК банктері генетикалық материалды сақтауға және жеке адамның генетикалық ақпаратын салыстыруға мүмкіндік береді. Адамның ДНҚ-сын талдау ғалымдарға генетикалық ауруларды болжауға, алдын алу генетикасында немесе гендік терапияда пайдалануға, сондай-ақ қылмыстық сот жүйесінде осы адамның кім екенін анықтауға көмектеседі. Генетикалық ақпаратты тексеру және талдау үшін бірнеше әдіс бар, оның ішінде шектеуленген фрагменттер ұзындығының полиморфизмі (RFLP) және полимераза тізбекті реакциясы (PCR).
DNA banking is the secure, long term storage of an individual’s genetic material. DNA is most commonly extracted from blood, but can also be obtained from saliva and other tissues. DNA banks allow for conservation of genetic material and comparative analysis of an individual's genetic information. Analyzing an individual's DNA can allow scientists to predict genetic disorders, as used in preventive genetics or gene therapy, and prove that person's identity, as used in the criminal justice system. There are multiple methods for testing and analyzing genetic information including restriction fragment length polymorphism (RFLP) and polymerase chain reactions (PCR).
Қолданылуы
ДНК-банк генетикалық материалды сақтау үшін қолданылады, әсіресе жойылу қаупі төніп тұрған организмдерді сақтау үшін. Орманды кесу және климаттың өзгеруі биологиялық әртүрлілікке қауіп тудыратындықтан, бұл мәселе бүгінде өзекті болып тұр. Генетикалық ақпарат лямбда-фаг және плазма векторларында сақталуы мүмкін. Мысалы, Ұлттық агробиологиялық ғылымдар институтының (NIAS) ДНК-банкті ғылыми зерттеулер үшін күріш және балық сияқты ауыл шаруашылығы организмдерінің ДНК-сын жинайды. ДНК-банктерден алынған ДНК-ның көп бөлігі жоғары өнімді немесе экологиялық таза ауыл шаруашылығы түрлерін дамытуға бағытталған зерттеулерде қолданылады. Кейбір ДНК-банктер сирек кездесетін немесе жойылуға жақын түрлердің ДНК-сын олардың сақталуын қамтамасыз ету үшін сақтайды. ДНК-банк ДНК үлгілерін салыстыру және талдау үшін пайдаланылуы мүмкін. ДНК үлгілерін салыстыру ғалымдарға адам ДНК-сындағы көптеген гендерді картаға түсіретін Адам геномдық жобасында жұмыс істеуге мүмкіндік берді. Бұл алдын алатын генетиканың дамуына да әкелді. ДНК-банк үлгілері белгілі бір аурулардың үлгілерін анықтауға және қандай гендер нақты ауруларға себеп болатынын анықтауға пайдаланылды. Адамдар ауруға әкелетін гендерді білгеннен кейін, олар аурудың әсерін азайту үшін шаралар қабылдай алады. Бұл өмір салтын өзгерту арқылы, мысалы, профилактикалық денсаулық сақтау арқылы немесе тіпті гендік терапия арқылы жүзеге асырылуы мүмкін. ДНК адам өмірінің кез келген кезеңінде сақталуы мүмкін. ДНК-банктер 1980 жылдары қылмыстық сот жүйесіне енгізілді. Бұл жүйе күдіктінің жеке генетикалық кодына сүйене отырып, оның кінәлі екенін жоққа шығаруға немесе растауға мүмкіндік береді. Бір адамның ДНК-сы сақталғаннан кейін ол жүйеде тұрақты түрде сақталады, бұл құқық қорғау органдарына қылмыскерлерді анықтауға және оларды іздеуге көмектеседі. Бұл мәселе бойынша кейбір пікір қақтығыстары бар, себебі кейбір адамдар азаматтардың ДНК-сын сақтау жеке өмірге араласу деп санайды. Сондай-ақ, кейбір жаназа бюролары қайтыс болған адамдардың ДНК-сын сақтау үшін ДНК сақтау капсулаларын қолдана бастады.
DNA banking is used to conserve genetic material, especially that of organisms that face extinction. This is a more prominent issue today due to deforestation and climate change, which serve as a threat to biodiversity. The genetic information can be stored within lambda phage and plasma vectors. The National Institute of Agrobiological Sciences (NIAS) DNA Bank, for example, collects the DNA of agricultural organisms, such as rice and fish, for scientific research. Most DNA provided by DNA banks is used for studies to attempt to develop more productive or more environmentally friendly agricultural species. Some DNA banks also store the DNA of rare or endangered species to ensure their survival. The DNA bank can be used to compare and analyze DNA samples. Comparison of DNA samples allowed scientists to work on the Human Genome Project, which maps out many of the genes on human DNA. It has also led to the development of preventive genetics. Samples from the DNA bank have been used to identify patterns and determine which genes lead to specific disorders. Once people know which genes lead to disorders, people can take steps to lessen the effects of that disorder. This can occur through adjustments in lifestyle, as demonstrated in preventive healthcare, or even through gene therapy. DNA can be banked at any time during a person's life. DNA banks were introduced to the criminal justice system in the 1980s. This system makes it possible to rule out or confirm the verdict of a suspect based on their personal genetic code. Once an individual’s DNA is stored, it remains in the system permanently; allowing law enforcement to identify and track criminals more easily. There is some controversy about this topic as some individuals believe the storage of citizen's DNA is an invasion of privacy. DNA banking capsules are also starting to be used for retaining the DNA of the deceased, a service offered by some funeral homes.
Процестер
Ғалымдар ДНК-ның сынамасында тұтас ДНК бар болса, шаштың, терінің, қанның, сперманың, тіндердің және сілекейдің генетикалық ақпаратын алуға қабілетті. Адамдар арасындағы нуклеотидтік тізбектердің айырмашылығы бар болғаны 0,1 пайызды құрайды. Дегенмен, бұл 0,1% шамамен үш миллион негізден тұрады. ДНК рестрикциялық фрагмент ұзындығы полиморфизмі (RFLP) және полимераза тізбекті реакциясы (ПТР) арқылы талдауға болады. RFLP әдісі 1988 жылы енгізілген. Рестрикциялық ферменттер ДНК-ның бөліктерін ыдыратады, нәтижесінде қысқа фрагменттер пайда болады. Бұл фрагменттер гельдік электрофорез арқылы бөлінеді. Гель фрагменттердің ұзындығын көрсетеді, бұл мамандарға фрагменттердің бір адамнан алынғанын анықтауға мүмкіндік береді. Бүгінде ПТР көбірек қолданылады, себебі ол тиімдірек және генетикалық материалдың аз мөлшерін қажет етеді.
Scientists are capable of retrieving genetic information from hair, skin, blood, sperm, tissue, and saliva as long as the sample contains intact DNA. Nucleotide sequences between humans differ by only 0.1%. Even so, this 0.1% includes approximately three million bases. DNA can be analyzed through restriction fragment length polymorphism (RFLP) and Polymerase chain reactions (PCR). The RFLP process was introduced in 1988. Restriction enzymes digest portions of the DNA, leaving short fragments. These fragments are sorted through gel electrophoresis. The gel demonstrates the length of the fragments allowing specialists to determine whether the fragments came from the same person. PCR is more commonly used today because it more efficient and requires smaller samples of genetic samples.
Ұйымдар
ДНҚ үлгілерін сақтау және талдау мақсатында түрлі ұйымдар құрылған. Мысалы, Ұлыбританияның биобанкінде 500 000 адамның ДНҚ үлгілері бар, олардың үлгілері алынған кезде 40-69 жас аралығында болған (2006-2010 жылдар). Лакхнау қаласындағы Үндістанның Адам ДНҚ банкі – Азиядағы алғашқы Адам ДНҚ банкі, ол жалпы халықтан ДНҚ-ны алып, 50 жыл бойы сақтайды, сондай-ақ биометриялық мәліметтерін жинап, UID ДНҚ картасын ұсынады. Бұл жүйе – толық сәйкестендіру құралы және жаппай жиынға қатысушыларды, ірі апаттарда зардап шеккендерді, террористік шабуылдарда күдіктілерді анықтауға, тіпті өздерін жасырған адамдарды анықтауға көмектеседі. Банк директоры доктор Саид Ахмад Үндістанда Азиядағы алғашқы ДНҚ банкін құрды және ДНҚ саласындағы жұмысымен әлемге танымал. IQRA Biotech Services аясындағы бұл ДНҚ банк, Биотехнология департаменті мен Ғылым және технология министрлігіне қарасты Лакхнаудағы Биотехнологиялық паркте мемлекеттік-жеке серіктестік негізінде жұмыс істейді. IQRA Biotech Services клиенттерінен алынған қанның омырлығы мен дің жасушаларын сақтайтын банк құрды. Болашақта бұл дің жасушалар омыртқа миының зақымдануы, нейропатия, лейкемия, Паркинсон ауруы, анемия, SCIA және қатерлі ісіктер сияқты ауруларды генетикалық түрде емдеу үшін қолданылуы мүмкін.
There are various organizations founded for the purpose of storing and analyzing DNA sample. For example; The UK Biobank contains DNA samples of 500,000 individuals aged between 40 and 69 when their samples were taken in the years 2006 2010 The Human DNA Bank India at Lucknow city, the Asia's first Human DNA Bank takes the DNA of common public, stores it for 50 years, takes their biometrics as well and provide them a UID DNA card. This system is an absolute mean of identity and is very helpful for the concerned associations in many conditions like identification at any mass gathering, identification at any massive calamity, identification at terrorist attacks, identification of any individual even if they are hiding their real identity. The director Dr. Saeed Ahmad has established Asia's first human DNA bank in India and has been well known throughout the world for his work on DNA. Under IQRA Biotech Services this human DNA bank which is in public privet partnership with Biotech Park, Lucknow under the Department of Biotechnology and the Ministry of Science and Technology. IQRA Biotech Services has also established a cord blood and stem cell bank that stores the stem cells of their clients and in future it is possible that these stem cells may be used for genetic treatments of diseases like spinal cord injuries, neuralgic palsy, leukemia, Parkinson's disease, anemia, SCIA, and cancer.