Кіріспе

Императорлық Германияның дипломаты және композиторы Филипп, Эуленбург пен Гертефельд ханзадасы, Сандельс графы (12 ақпан 1847 – 17 қыркүйек 1921) – Германия империясының дипломаты, ол Германия императоры Вильгельм II-нің жақын досы ретінде зор ықпалға ие болды. Ол Вильгельм II-нің төңірегіндегі өнерге құштар аристократтар тобы – Либенберг шеңберінің орталық мүшесі еді. Эуленбург Бернхард фон Бюловтың қалыптасуына маңызды үлес қосты, бірақ 1907 жылы туған дауға байланысты биліктен шеттетілді.

Ерте өмір және білім

Эуленбург Пруссия провинциясының Кенигсберг қаласында Филипп Конрадтың үлкен ұлы ретінде дүниеге келді. Эуленбургтер – Германияның Uradel (ежелгі дворяндық) класына жататын Юнкерлер әулеті. Олар алғаш рет 1181 жылы Мейсен маркграфтарының қызметінде Саксонияның министрлері ретінде тіркелген. 14 ғасырда Пруссияға көшуге дейін Мейсен, Богемия және Лузатияда иеліктер алған. Әулет ұрпақтар бойы Гогенцоллерндер үйіне қызмет еткен; Филипптің әйелі Фридрих Альбрехт цу Эуленбург Пруссияның ішкі істер министрі болды, оның туысы Бото цу Эуленбург та солай болды. Эуленбургтер «Юнкерлер» болғанымен, кедей аристократия еді және 1867 жылға дейін Пруссия армиясының капитаны Филипп фон Эуленбургтің жалақысына толығымен тәуелді болды. 1867 жылы барон Карл фон Гертефельд баласыз және туысқандары жоқ қайтыс болды, өсиетімен барлық байлығы мен Либенберг және Гертефельдтегі екі алып еншісін өзінің сүйікті шөбересі Эуленбургтің анасына қалдырды. Козима фон Бюлов кейін композитор Рихард Вагнердің алдымен сүйіктісі, содан кейін әйелі болды. Осы отбасылық байланыс арқасында Эуленбург Вагнер әулетіне жақын болды және Вагнер культін дамыту үшін құрылған Байройт шеңберінің мүшесі болды. 1870-1871 жылдардағы франко-герман соғысы кезінде ол Страсбургтің неміс әскери губернаторының басшылығымен қызмет етіп, Темір крестпен марапатталды. Француз тілін жақсы білетін Эуленбург Гобиноның «Адам нәсілдерінің теңсіздігі туралы эссе» атты кітабына қатты әсер етті. Гобино, қарапайым халықты жек көріп, француз аристократтары өзі сияқты 5 ғасырда Рим провинциясы Галлияны жаулап алған германдық франктердің ұрпақтары деп сенген, ал қарапайым француздар латын және кельт халықтарының ұрпақтары болды. Францияның ішкі саяси жағдайлары Гобиноны немістер ең жақсы арийлер деп мәлімдеуге итермелегенімен, бұл тезис кітаптың Германияда жақсы қабылдануын қамтамасыз етті. Эуленбург Гобиноға кітабы үшін алғыс айту үшін оны іздеді, нәтижесінде екеуі арасында достық қарым-қатынас орнады. Эуленбург алғаш рет Гобиномен 1874 жылы Стокгольмде кездесті, олар бірден тіл табысты. Кейін Эуленбург өзінің және Гобиноның Швецияда «солтүстік аспан астында, құдайлардың ескі әлемі халықтың әдет-ғұрыптары мен мінез-құлқында, сондай-ақ олардың жүрегінде тірі болған» уақыттарын еске алды. Эуленбург 1906 жылы жарық көрген «Граф Артур де Гобиноға арналған естелік» кітабында Гобино Германияға 20 ғасырда ұлттық ұлылыққа жол көрсеткен пайғамбар екенін жазды. Кейіннен Эуленбург Гобиноға жазған барлық хаттары жойылғанын айтты, себебі «Оларда тым жеке сипаттағы көп нәрсе бар еді». Екі жыл судья болып жұмыс істегеннен кейін ол Сыртқы істер министрлігіне (Auswärtiges Amt) ауысты. 1881 жылдың қаңтар айында Эуленбург Париждегі неміс елшілігінің үшінші хатшысы болып тағайындалды, ол екінші хатшы Бернхард фон Бюловтың басшылығымен қызмет етті, ол Эуленбургтің тағы бір досы болды. Эуленбург – есеп бойынша өте сезімтал адам болған – 1881 жылдың 23 наурызында екі жасар қызы Астридтің қант диабетінен қайтыс болуына қатты қайғырды және Парижден кетуді сұрады, өйткені қызы қайтыс болған қалада тұра алмайтынын айтты. 1884 жылы Эуленбург «Өнердің бір белгісі – маркалық тарих» атты автобиографиялық әңгімені жариялады, онда сүйікті анасы және салқын әкесі бар сезімтал, көркем жас жігіт туралы айтылады, ол жас жігітті өнерге деген мамандығын шын мәнінде қалағанда әскери мансапқа итермелейді, бұл оның анасы түсінеді. Кейіннен Эуленбург әкесі туралы былай деп жазды: «Ол Пруссияның қарапайым этикасына толы болды және мені де сондай бағытта бағыттауға тырысты, өйткені менің қиялымда соншама көп шабыт ұйықтап жатқан». Анасы туралы Эуленбург былай деп жазды: «Мен қатты ұнаған, бүкіл жан дүниемді шексіз сүйіспеншілікке бөлеген анам маған зор әсер етті. Музыка, сурет салу, поэзия оның ойларын толғандырады, ол өнерді таланттылықпен және түсіністікпен жүзеге асырады, олар мені де толық иеленді». Музыкадан басқа Эуленбург драматург болды. Оның алғашқы пьесасы «Марго» 1885 жылы Мюнхендегі премьерасында сәтті болды, ал екінші пьесасы «Жұлдыз» 1887 жылы Берлиндегі премьерасында одан да үлкен жетістікке жетті. Осы кезеңде Эуленбург оккультизмге деген сүйіспеншілігін жаңа досымен бөлісе бастады. 1887 жылдың тамызында Эуленбург принц Вильгельмге өзінің жақында ұйымдастырған сеансы туралы былай деп жазды: «Біздің осы салада да келісіп отырғанымызға қуаныштымын, және бұл маған Сіздің патшалық билігіңізбен кездесуге мүмкіндік берді! Барлық нәрседе осылай жақсы түсінісу – шынайы бақыт!» Сол хатта Эуленбург Вильгельмге олардың оккультизмге деген ортақ қызығушылығы туралы көпшілік алдында ешқашан сөйлемеуге ескертті, өйткені көптеген адамдар оны түсінбес еді. 1888 жылы ескі император Вильгельм I қайтыс болды. Оның орнына ұлы Фридрих келді, ол тамақ сорғысынан 99 күннен кейін қайтыс болды, оның орнына Вильгельм II келді. Император Фридрих III өмірінің соңғы күндерінде Вильгельм регенттікке тағайындалуын талап етті, бірақ оның анасы императрица Виктория бұл өтінішті қабылдамады. Әкесіне және әсіресе британдық анасына әрдайым жек көрінген Вильгельм Эуленбургке былай деп жазды: «Патшалық гербы менің анам, ағылшын ханшайымының арқасында қирады және империя құлдырады, бұл ең қорқыныштысы!» 1888 жылы Герберт фон Бисмарк «Оның мәртебесі [Оның мәртебесі] Эуленбургті тірі қалғандардың барлығынан артық жақсы көреді» деп жазды. Эуленбургті белгілі бір деңгейде ұнатса да, Бисмарк оның жобаларына деген жек көрушілікпен жазды: «Эуленбургтің жобалары орташа дилетантизмге жатады. Оның дипломатиялық әрекеттері – романтик ойларымен асығыс жоспарланған «опералық саясат» еді. Өнерге жақын адамнан не күтуге болады?» Бисмарк Эуленбургтің итальяндық бельканто ән салуын ұнатуын айтты; Эуленбургтің ән даусы жақсы болған, ол Либенбергте өткізген кештерінде қонақтарды ән салумен көңіл көтеріп отырды. Өнерден басқа Эуленбургтің басты қызығушылығы оккультизм болды. Эуленбург – формальды түрде лютеран болғанымен – әулеттер мен рухтардың бар екеніне шын сенді және көп уақытын о дүниелік әлеммен байланысуға тырысу үшін ядролықтармен, медиумдармен және спиритуалистермен кеңесе отырып өткізді. Эуленбург Мюнхеннен Ольденбургке көшкеннен кейін 1888 жылы граф Куно Рантцау былай деп жазды: «Эуленбургке барлық жақсылықты тілеймін, бірақ ол енді өз рухтық әрекеттерін басқа жерде жасай алатынына шын қуаныштымын». Бисмарк баспасөз хабарламасын елемегенде, Хольштейн Эуленбургтің Константинопольге сапарда жүрген кайзерге екі телеграмма жіберуіне себеп болды, нәтижесінде Вильгельм 1889 жылдың 6 қарашасында Бисмаркқа «Ешқандай жағдайда және ешқандай жолмен Оның императорлық шаңырағы Германияға Редемптористердің оралуына рұқсат бермейді» деген телеграмма жіберді. 1891 жылдың сәуір айында Эуленбург Мюнхенге оралды, бұл жолы Бавария Корольдігіндегі пруссиялық елші ретінде. 1891 жылдың 15 ақпанында Эуленбургтің досы барон Карл фон Дёрнберг қайтыс болды. Оның қайтысынан кейін граф Куно фон Мольтке 1891 жылдың 31 наурызында Аксель «Дахс» фон Варнбюлерге былай деп жазды: «Менің ескі Дахсым! Мен қазір Штутгартқа сапарға дайындалып жатырмын. Мен ескі Филинді көруге асығамын, мен оны [Эуленбург; оның гомосексуал достары әрдайым «ол» және «оның» сөздерін оны сипаттау үшін қолданды] сезімімнен кейін көруім керек...».

Византиялық

Эуленбург Либенберг шеңберіне жетекшілік етті. Бұл өнерге жоғары талғаммен құштар аристократтардың тобы еді. Либенберг шеңберінің көп бөлігі дипломаттар болып жұмыс істеген және олардың пікірлерін Кайзер естіген. Эуленбургтің ықпалы алдын алу соғысын және шетелдегі кез келген әрекеттерді тоқтатуға бағытталды. Замандастары Эуленбургті әйелшелікке бейім деп сынады. Оны бейбітшіл деп айыптады. Максимилиан Харден гомосексуализм туралы айыптаулар жариялады. Бұл дау-дамай Эуленбургтің мемлекеттік қызметтегі мансабын құлатты, себебі бұл оқиға социалистік орта таптың саясаткерлері арасында аристократияның жеңілтек тірлікке берілуі туралы қалыптасқан көзқарасты нығайтты.

"Эстетикалық антисемитизм": Эуленбургтің дүниетанымындағы өнер, нәсіл және саясат

Австрияда елші қызметін атқаратын кезінде Вагнерді жақсы көретін Эйленбург сол кезде Венада тұратын әлемдегі ең белгілі Вагнершілердің бірі Хьюстон Стюарт Чемберленмен дос болып кетті. Ричард Вагнерді ортақ сүйгендерінен басқа, Эйленбург антисемит, англофоб және демократияға қарсы болғандықтан Чемберленнің антисемит, англофоб және антидемократиялық жазбаларында көптеген нәрселерге риза болды. Анасына Эйленбург Сары қауіп картинасы туралы былай деп жазды: «Кайзер маған профессор Кнакфустың Ұлылығының эскизінен жасаған керемет аллегориялық суреттің әдемі гравюрасын сыйлады: Еуропа халықтары әйел бейнесінде бейнеленген, оларға Киелі Михаил сенімсіздікке, түрлі діндерге қарсы айқасқа қатысуға шақыруда. Сізге де ұнайды, өте әдемі идея, әдемі формада». Вильгельмнің азиялықтарға қарсы расизмнің көп бөлігі және «Сары қауіп» туралы ескертулері Гобиноның қытайлар туралы жазбаларына өте ұқсас, бұл таңқаларлық емес, өйткені Эйленбург кайзерді Гобиноның теорияларымен таныстырған. Америкалық тарихшы Грегори Блю «Эйленбург байланысы» туралы жазды, онда Эйленбург кайзерді Гобиноның азиялықтарға қарсы жазбаларымен таныстыруда маңызды рөл атқарды. Вильгельм өнер мен мәдениетке соншалықты қызығушылық танытты, сондықтан 1901 жылдың 18 желтоқсанында «көше өнері» деп аталатын сөз сөйледі, онда француз импрессионистерінің суреттерін, модернистік архитектураны, неміс экспрессионизмін және Югендстильді әлемді құлатып бара жатқан «көше өнері» деп айыптады және адамзатты «көше өнерінің» нашар мәдени әсерінен құтқару үшін өзі жақсы көретін өнерді жасау арқылы әлемнің мәдени жетекшілігін қабылдауға шақырды. Эйленбургтің мәдениетті, өнерге құштар адам ретіндегі мәртебесі оның кайзердің саяси және мәдени кеңесшісі болуына мүмкіндік берді. Вильгельм үшін саясат пен мәдениет біртұтас болды. Оның пікірінше, импрессионистердің суреттерінің танымалдылығы француздың «тоқырауының» белгісі болса, оның соғыс кемелерінің суреттері немістердің рухани күшінің белгісі болды. Көптеген басқа ұлтшылдар сияқты, Эйленбург нәсілдің, тілдің, діннің, мәдениеттің, этностың және ұлттың бірлігіне сенді. Осылайша, Эйленбург үшін өнер мен саясат біртұтас болды, екеуі де адамның «жасының» көрінісі болды. Домейер Эйленбургті «эстетикалық антисемитизмнің» басты жақтаушысы деп сипаттады, бұл антисемитизмнің бір түрі, ол бір жағынан романтикалық, реакциялық және нәсілшілдік неміс ұлттық болмысын мадақтап, Ағарту дәуірінің құндылықтарын қабылдамай, екінші жағынан еврейлерді «жасы басқа», «арий нәсілінің» антонимі ретінде бейнеледі, Германияда орынсыз және Германияның проблемаларының басты себебі болған халық. Эйленбургтің «эстетикалық антисемитизмін» жиі білдіретін әндері мен өлеңдері сияқты мәдени туындылары оның құндылықтарын насихаттаудың тағы бір құралы болды, саяси жұмысымен қатар. Осылайша, Домейер Эйленбургтің мәдени қызметін оның саяси қызметінен бөліп қарастыруға болмайды деді, өйткені екеуі де «эстетикалық антисемитизмге» қатысты. Сонымен қатар, ол дипломатия, сыртқы саясат және мәдениет сияқты классикалық саяси салаларда антисемитизмді одан әрі дамытуға тырысты. Эстетикалық антисемитизмді қазіргі заманғы эстетикалық фундаментализмнің көптеген түрлерінің бірі ретінде, сондай-ақ ұзақ он тоғызыншы ғасырдың соңында мұрагерлік және зиялы аристократтар қолданған мәдени код ретінде түсінуге болады. Бұл топтардың әлеуметтік беделінің арқасында қоғамға тараған сайын, ол парадигманың атрибуттарын қабылдады. Эстетикалық антисемитизм Альвард, Дюринг, Фрич немесе Штоккер сияқты агрессивті агитаторлар арқылы емес, поэтикалық көлеңкелер мен нюанстар арқылы аристократия мен консервативті буржуазияға жол тапты». Эйленбург Вильгельмге – Пруссия патшасына – Байройт фестивалін қаржыландыруға дайын екенін білдірді, ал Бавария үкіметі Пруссия патшасының Бавария істеріне араласуын қаламай, Байройтты қаржыландыруға келісті. Эйленбург Байройт фестивалін 1871 жылы орын алмаған империяның «мәдени негізі» ретінде қарады және уақыт өте келе Байройт фестивалі «герман нәсілінің» «мәдени орталығына» айналады деп сенді. Еврейлердің бәрі «иудей бозқасы»на құрмет көрсеткендіктен, бұл ескі еврейдің «көптеген христиан балаларын сойып жеген болуы керек, өйткені оның қорқынышты аузынан екі ондаған ұзақ сары тістер шығып тұрды» деп жазды (қанды жамандауды қайталау кезінде Эйленбург антисемит әзіл жасап жатыр ма, әлде оған шынымен сенді ме екені белгісіз). Көп байлыққа ие болған Ротшильдтің еврей болғандықтан Австрия аристократиясы қабылдамады (ол гомосексуал болғандықтан да сырттандырылған сезімде болды), ол көбінесе аристократтарға оның досы болуы үшін ақы төлейтін, осылайша Эйленбургпен танысты. Оның үлкен ағасы кайзерге әскери сотты тоқтатуға көмектесуге тырысты, бірақ армия оған келіспеді. 1900 жылы Эйленбург ағасының әскери соты туралы әлеуметтік шеңбері үшін ұзақ хат жазды, өзі сияқты адамдар әрқашан қоғамдық ұятқа ұшырауы мүмкін екенін жазды, соңында Эйленбург былай деп жазды: «Қош бол, досым! Оқиғаны дұрыс түсінгеніңе сенімдісің бе? Менің өтінішім, оны бір рет қайта оқып шық! Өміріміздің жолы қорқынышты демонтармен кесіліседі және біз олардан қорғау үшін, жақындарымыздан қорғау үшін Құдайға жалбарынуымыз керек». 1898 жылы Эйленбургке қарсы үйткірлік туды, Кно фон Мольтке әйелінің жабық куәлігінде күйеуі одан гөрі Эйленбургпен жыныстық қатынас жасауға көбірек қызығушылық танытқандықтан ажырасуға талап етті. Мольтке дереу әйелінің талаптарын жарияламау шартымен ажырасуды әйелінің пайдасына шешу үшін адвокатына нұсқау берді. Аксель «Дахс» фон Варнбюлер Мольткеге «Бірлік» [Вильгельм II] ұнамайтынына алаңдамауға айтып хат жазды: «Мен өзімнің ойымда қателеспеймін, сіздің ауыруыңыздың себебі одан бұл жамандықты жасыра алмауыңыз, одан алыс ұстай алмауыңыз болып табылады, одан «жаным» [Вильгельм II] одан қорғауға тырысады. Бірақ өзіңізді қажетсіз қинамаңыз, ол жаман әңгімелерді тоқтатуға жетеді және сізді өзінің ерекшелігіңізбен жақсы біледі, сондықтан сізге ешқандай кінә тастамайды». Мольтке ажырасып кеткенін білген Вильгельм Варнбюлерге жүгініп, не болып жатқанын білуді талап етті. Варнбюлер 1898 жылдың 4 маусымында Мольткеге жазған хатында: «Бірлік мені кешегі күні Тиргартенде тоқтатып, сары етіктерді және үйлесімді киімдерді бағалағаннан кейін: «Кно туралы ештеңе білмейсің бе? Одан не естісем де, Филлиден де ештеңе біле алмаймын» деді». Эйленбург өзі қуанышпен былай деп жазды: «Енді бомбадай хабарламалар жоқ, Хольштейннен ешқандай жабайы хаттар жоқ, Маршалдан ешқандай зарлы шағымдар жоқ!!!». Эйленбург Вильгельмнің «жеке режимін» орнатуға көмектесуден гөрі кеңірек көзқарасқа ие болды. Эйленбург демократияға қарсы болды және Германияда демократияға деген талаптың өсуінен қорқыды. 1890 жылдардағы Германия революцияға жақын болған жоқ, бірақ Эйленбург демократияға деген талаптың ұзақ мерзімде өсе беретінін көріп тұрды. Эйленбург әскери жағдай жариялауға және үрейге түсіру арқылы билікке келуге қарсы болды, өйткені тек қорқынышқа негізделген режим халықтың легитимдігі мен құрметін алмайды және ұзаққа соқпайды. Оның орнына Эйленбург Вильгельмнің «жеке режимін» римдік формула бойынша «нан және цирк» негізінде құруды ұсынды. Бұл жағдайда «нан» – кеңейтілген әлеуметтік мемлекет болса, «цирк» – Weltpolitik («Әлем саясаты») болды. Осы тұрғыдан алғанда, неміс тарихшысы Михаэль Эпкенханс бұл туралы жазды...

Ашулы оқиға

Үйленгенімен, Эуленбург кайзердің ішкі шеңберінің мүшелерімен, соның ішінде Берлиннің әскери қолбасшысы граф Куно фон Мольткемен гомосексуалды қарым-қатынаста болды. Деректерге сәйкес, ол некеден кейін де гомосексуалистік қатынасты жалғастырған. 1906 жылы осы қарым-қатынастардың жария болуы Харден-Эуленбург ісіне әкелді. Бұл жанжал Аушварттигс-Амт ішіндегі Бюлов-Эуленбург тобының күшейіп келе жатқан ықпалымен Холштейн фракциясының есебінен туындады. Өзінің қалауын іске асыру үшін Холштейн жиі отставкаға кетумен қорқытатын, өйткені ешбір үкімет оның қызметісіз жұмыс істей алмайды деп сенді, және бұл қаупі әрқашан нәтижелі болды. Эуленбург Варнбюлерге жазған хатында былай деді: "Мен Хол[штейн] туралы Кайзермен ұзақ, қызу пікірталас жүргіздім, және бұл маған ұнамады. Егер ол кейін менің істерім туралы естісе, мен оған болған жағдай туралы бір сөз айтпағаным үшін мені кешірмейді". Осы мақсатта Холштейн журналист Максимилиан Харденге Эуленбургтің гомосексуал екенін хабарлады. Рёль Харденнің Эуленбургке қарсы шабуылдарында қатты гомофобиялық тіл қолданғанын, бірақ соттағы "Либенберг дөңгелек үстелінің" бар екендігі туралы айыптауларының мәні шындыққа сәйкес келгенін жазды. Белсенді ұлтшыл Харден Германияның 1905 жылы Францияға шабуыл жасауы керек деп сенді, тіпті бұл Ұлыбританиямен және мүмкін АҚШ-пен соғысқа әкелсе де; оның ойынша, Вильгельмнің соғысқа барудың орнына Алгесирас конференциясына қатысуды таңдауының себебі Либенберг дөңгелек үстелінің кеңестері болды. 1906 жылдың қараша айында Харден есімдерін атамаған жоғары тұрған неміс дипломатының гомосексуал екенін жариялады, бұл Эуленбургтің өзі болды, оны Харден "Арфашы" деп атады және оның есімдерін атамаған жоғары тұрған француз дипломатымен қарым-қатынаста болғанын айыптады, екеуі де жиі бірге аң аулауға шығатын. Бұдан өзге, Харден Эуленбургтің әйелше тірлігі мен ән айтуға құштарлығын айтып, Эуленбургтің Рейхтің істерін басқаруға жеткілікті еркектікке ие еместігін көрсетті. Харденнің батыры Бисмарк болды, оны Харден тамаша прус еркегі ретінде көрсетті: қатал, милитаристтік, аяусыз, қатал, шешімді және әрине, Эуленбург сияқты ән айтуды ұнатпайтын. Харден осылайша Эуленбург сияқты әйелше тірлікке бейім адамның неміс мемлекетін басқаруға тым "әйелдік" екенін айтып, Германияның 1905-06 жылғы Бірінші Марокко дағдарысындағы дипломатиялық жеңілісі Эуленбургтің Кайзерге ықпалына байланысты болды деп болжады. Харденнің бастапқы нысанасы Вильгельм емес, Эуленбург болды; Харден кайзердің 1905 жылы Франциямен соғысқа өз бетімен кірісер еді деп сенді, және оны ұстап тұрған Эуленбург болды. Гомофобиялық шабуылдарына қарамастан, Либенберг дөңгелек үстеліне гомосексуализм туралы либералды көзқарастарға ие болды және көбінесе 175-бапты жоюды талап етті. 1907 жылы Мольтке Харденді жамандау үшін сотқа берді, өйткені соңғысы оны және Эуленбургті жыныстық қатынаста деп айыптаған мақала жариялады және сотты ұтылды. Сотта сексолог және ертедегі гей-құқықтарының қорғаушысы Магнус Хиршфельд Харденнің атынан куәлік берді, Мольтке гомосексуал екенін айтты. Германияда гомосексуализмді заңдастыруды қатты қалаған Хиршфельд Мольтке сияқты әскери офицерлердің гомосексуал екенін дәлелдеу оның заңдылығын заңдастыруға көмектеседі деп сенді, сондықтан ол Мольткеде ештеңе жоқ деп сенетінін айтты. Содан кейін Бюлов Брэндке жала жабу үшін сотқа шағымданды, ал бұл сот барысында Эуленбург мінез куәсі ретінде куәлік берді, ол антпен Бюловпен немесе басқа адамдармен "құмарлық" жасағанын мойындамады. Ол сондай-ақ, гомосексуализмді заңдастыруға Brand және Hirschfeld әрекеттерінен қорқып, гомосексуализмді ешқандай мейірімсіз жою керек деген жеккөрінішті зұлымдық деп санайтынын айтты. Эуленбург өзін "эстетикалық антисемитизмді" насихаттағандығы үшін оны құрту үшін яһудилердің құрған құдайынның құрбаны ретінде көрді және Харденді "жаман яһуди" деп атады. 1907 жылдың соңында екінші Мольтке Харденнің жамандау ісі кезінде Эуленбургті Харденнің адвокаттары шақырып алды және ол Мольткемен немесе басқа ер адамдармен гомосексуалды әрекеттерге ешқашан қатыспағанын айтты. Бұл сот барысында 1908 жылы 22 сәуірде Мюнхендегі соттың залында Якоб Эрнст және Георг Ридель есімді екі бавариялық көл балықшылары Эуленбургтің 1880 жылдары Штарнбергерзееде демалған кезінде екеуін де содомизмге ұшыратқанын антпен куәлік етті. 1908 жылы 30 сәуірде Берлиндегі полиция департаментінің үш детективі Эуленбургтің Либенбергке келген кезінде Мюнхендегі соттан алынған жаңалықтар туралы сұраққа алып, сұраққа жауап берді; олардың есебіндегі бірі Эуленбургтің полицейлік мансабында кездесетін ең үлкен жалғаншы екенін айтты және оны жалған куәлік беру үшін сотқа беру керек. Эуленбургтің хаттарының ешқайсысы Вильгельм II-нің гомосексуал екенін көрсетпейді, бірақ олар 1880 жылдардың соңында Эуленбургпен қарым-қатынаста болған Якоб Эрнст, Штарнбергерзеедегі балықшы, сонымен қатар Вильгельм II-нің досы болғанын және Кайзер мен Эуленбургті көлде серуендету үшін жұмысқа алынғанын көрсетеді. Кайзер әдетте бавариялық көл балықшыларымен араласпағандықтан, 1908 жылы адамдар бұл достыққа күдікпен қарады, және Эрнст пен Эуленбургтің қарым-қатынасын ескере отырып, көптеген адамдар Вильгельмнің де Эрнстпен жыныстық қатынаста болғанына көз жеткізді, бірақ Эуленбургтің хаттарында мұндай көрсеткіштер жоқ. Эуленбург Вильгельмнің өзіне қарсы бұрылғанына қатты қайғырды. Варнбюлер Эуленбургке хат жазып, Кайзердің абыройын сақтау үшін өзіне-өзі қол жұмсауын ұсынды, бірақ оны жібермеді. Варнбюлер 1912 жылы Вильгельм Эуленбургті қалай тастап кеткенін ескере отырып, Эуленбургтің өмірін тоқтату керек пе деген ойын өзгертетінін жазды, өйткені "сот және әскери шеңберлердің барлық мүшелері Эуленбургті қылмыскер және мәжбүрлі сияқты ұшырады", тіпті Бюлов та "достық сынағынан өтпеді", Мольтке Эуленбургтің хаттарына жауап бермеді және Эуленбург отбасының мүшелері "ұятты түрде Либенбергтен алшақтады", ол достары Эуленбургке қарсы бола алмайды және оны қолдауға шешім қабылдады. Сотта басты куәгер Эрнст болды, өйткені Ридельдің мас күйде ұрыс салғаны үшін қылмыстық жазбалары болды, ол алкогольдің әсерімен 32 рет шабуыл жасаған, сондықтан ол сенімді куәгер ретінде қарастырылмады. Эуленбург Эрнстің күнделікті ішетін сырасының мөлшері "бавариялықтар үшін де шамадан тыс" екенін айтты және оның арасындағы жыныстық қарым-қатынас туралы есептерінің сенімсіз екенін, оның көп уақытын мас күйде өткізген адамнан келгенін мәлімдеді. Сот барысында Эуленбург куәгерлерге қысым көрсеткені анықталды, өйткені ол Ридельге 1880 жылдары олардың бірге жасағандары туралы айтпауын және 175-бапты бұзу мерзімі өткендіктен оның қудаланбайтынын айтқан хатын жіберді. Эуленбургтің сотталуы жалған куәлік беру үшін болды, бірақ шын мәнінде гомосексуализм үшін болды, өйткені айыптау тарапы көптеген куәгерлерді ұсынды, көбінесе Эуленбург оларды жыныстық қатынасқа тартуға тырысқан немесе сәйкес емес сөздер айтқан жас жұмысшы жігіттерді. 1908 жылдың 13 шілдесінде Эуленбург сотта құлап түсті, және судья Эуленбургтің денсаулығына байланысты сотты аяқтады. Қартайған сайын Эуленбург Weltpolitik мақсатын өзінің мақсаты ретінде қабылдады, сонымен қатар ағылшын-неміс теңіз жарысы жалғасқанда Тирпиц жоспарының неміс бюджетін жойғанын айтты, мемлекет құрылысқа көбірек ақша құйды.