Польшалық классикалық филолог Тадеуш Зелиньский туралы
Tadeusz Stefan Zieliński
Тадеуш Зелиньский – польский филолог, историк, переводчик античных авторов (Софокл, Эврипид). Докторская диссертация, труды по древнегреческой комедии.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Польша филологы (1859–1944)
Polish philologist (1859–1944)
Тадеуш Стефан Зилинский (; Фадде́й Фра́нцевич Зели́нский; [Фаддей Францевич] 14 қыркүйек 1859 – 8 мамыр 1944) – көрнекті поляк классикалық филологы, тарихшысы және Софокл, Еврипид және басқа классикалық авторларды орыс тіліне аударған. Оның ең белгілі еңбектері – Die Gliederung der altattischen Komoedie, Tragodumenon libri tres және Iresione, соңғысы эсселер жинағы.
Tadeusz Stefan Zieliński (; Фадде́й Фра́нцевич Зели́нский; [Faddei Frantsevich] September 14, 1859 – May 8, 1944) was a prominent Polish classical philologist, historian, and translator of Sophocles, Euripides and other classical authors into Russian. His most well known works are Die Gliederung der altattischen Komoedie, Tragodumenon libri tres, and Iresione, the last of which is a collection of essays.
Өмір және мансап
Ол 1859 жылдың 14 қыркүйегінде Ресей империясының Скрыпчиньце қаласында (қазіргі Украина) Францишек әкесі мен Людвика (Грудзинска туған) анасынан дүниеге келді, екеуі де поляк тегінен шыққан. 1869-1876 жылдары Санкт-Петербургтегі орта мектепке қатысты, содан кейін 1876-1881 жылдары Лейпциг, Мюнхен және Вена қалаларында оқыды. 1880 жылы Лейпциг университетінде "Die Gliederung der altattischen Komoedie" тақырыбындағы диссертациясын қорғап, доктор ғылымын алды. Ол Краковтағы Ягеллон университеті (1930) және он екі батыс Еуропа университетінің құрметті докторлық дәрежесімен марапатталды. 1933-1939 жылдары Зиелинский беделді Польша әдебиет академиясының мүшесі болды. Оның қызы 1938 жылы Кеңес үкіметі тарапынан жазаланған профессор Владимир Бенешевичтің әйелі болды. Оның туған ұлы Адриан Пётровский 1937 жылдың қараша айында НКВД-мен тұтқындалып, өлім жазасына кесілді. Екінші дүниежүзілік соғыс басталғаннан кейін Зиелинский Польшадан шығып, Баварияда ұлымен бірге тұрды, ол өзінің ең маңызды туындысы деп есептеген "Ежелгі әлем діндері" еңбегін аяқтағаннан кейін 1944 жылы қайтыс болды.
He was born on 14 September 1859 in Skrzypczyńce, Russian Empire (present day Ukraine) to father Franciszek and mother Ludwika (née Grudzińska), both of them of Polish descent. Between 1869 and 1876 he attended secondary school in Saint Petersburg and subsequently in the years 1876–1881 he studied in Leipzig, Munich and Vienna. In 1880 he earned his doctorate from the University of Leipzig for his dissertation, Die Gliederung der altattischen Komoedie. He was the recipient of honorary doctorates from the Jagiellonian University, Kraków (1930), and twelve western European universities. Between 1933 and 1939 Zieliński was a member of the prestigious Polish Academy of Literature. His daughter became the wife of Prof. Vladimir Beneshevich, executed by the Soviet regime in 1938. Adrian Piotrovsky, his natural son, was arrested by the NKVD in November 1937 and executed. After the outbreak of World War II, Zieliński left Poland to live with his son in Bavaria, where he lived until he died in 1944 after completing Religions of the Ancient World, which he considered to be his magnum opus.
Ғылыми еңбектері
Зиелинский классикалық ғылымның көптеген салаларында белсенді болғанмен, батыста оның ең танымал зерттеулерінің бірі – 1904 жылы жарық көрген Цицеронның прозалық ырғағына арналған зерттемесі болып табылады, ол бүгінгі күнге дейін жиі сілтеме жасалады. (Клаузула (реторика) деген мақалаға қараңыз). Ол сонымен қатар Михаил Бахтиннің ертедегі ұстаздарының бірі болды. Зиелинскийдің плаиска тұжырымы, онда логоцентризмге ден қою және биді сөйлеуге енгізу арқылы қарсы тұрылады, Бахтиннің коммуникациялық теорияларында айтылады, бұл теориялар өзі мен басқалар арасындағы мағынаны түсіндіруде топтық қатысуды баса көрсетеді. Оның "Трагодумена: De trimetri Euripidei evolutione" атты еңбегі – Эврипидтің жеке пьесаларындағы, сондай-ақ оның барлық шығармаларындағы хронология, стиль және шешімдерді анықтау үшін маңызды анықтамалық жұмыс болып табылады және алғашқы нарратологиялық әдістемені қолданады. Зиелинскийдің 1903 жылы өткізген лекциялар сериясында классикалық антикалық білімнің маңыздылығын қорғауы 1905 жылы "Біздің антикалық қарызымыз" (орыс тілінде: "Drevnij mir i my") атты еңбектің жарық көруіне әкелді. Бұл еңбегінде Зиелинский классикалық білім берудің табиғат ғылымдарымен және Чарльз Дарвиннің эволюция теориясымен үйлесімділігін дәлелдейді. 1911 жылға қарай бұл еңбек француз, ағылшын, чех және итальян тілдеріне аударылды, ал неміс тіліндегі аудармасы үшінші басылымда жарық көрді.
Although Zieliński was active in many areas of classical scholarship, one of the studies for which he is best known in the West is his investigation of the prose rhythm of Cicero, published in 1904, which is still often referred to today. (See Clausula (rhetoric)). He was also an early mentor to Mikhail Bakhtin. Zieliński's concept of pliaska, in which logocentricism is challenged by incorporating gesture and dance into speech, is referenced in Bakhtin's communication theories that emphasize group participation in the interpretation of meaning between self and other. His work Tragodumena: De trimetri Euripidei evolutione is a primary reference work for chronology, style, and resolution within Euripides' individual plays as well as across Euripides' body of work, and employs an early narratological methodology. Zieliński's defense of the significance of classical antiquity in education in a series of lectures in 1903 resulted in the publication of "Our Debt to Antiquity" (in Russian: "Drevnij mir i my") in 1905. In this work, Zieliński argues for a classically influenced education's compatibility with the natural sciences and Charles Darwin's theory of evolution. By 1911, the work was translated into French, English, Czech, and Italian, and its German translation appeared in the third edition.