Кіріспе

Неміс классикалық филологы және археологы (1784–1868)

Фридрих Готтлиб Велкер (4 қараша 1784 – 17 желтоқсан 1868) – неміс классикалық филологы және археологы.

Өмірбаян

Велкер Гренбергте, Гессен-Дармштадтта дүниеге келген. Гиссен университетінде классикалық филологияны оқыған ол 1803 жылы жоғары мектепте мұғалім болып тағайындалды, бұл қызметін университетте лекция оқумен қатар атқарды. 1806 жылы Италияға сапар шегіп, бір жылдан астам уақыт бойы Римде Вильгельм фон Гумбольдт отбасында жеке тәрбиеші болып жұмыс істеді, олар достық қарым-қатынаста болды және хат алмасты. Велкер 1808 жылы Гиссенге оралды, мектепте сабақ беруді және университетте лекция оқуды жалғастырды, келесі жылы ол осы немесе кез келген неміс университетінде грек әдебиеті мен археологиясының алғашқы профессоры болып тағайындалды. 1814 жылғы науқанда ерікті болып қызмет еткеннен кейін ол Копенгагенге барып, даниялық археолог Георг Зоеганың (1755–1809) өлімінен кейін қалған жазбаларын редакциялады және оның өмірбаянын жариялады, «Зоеганың өмірі» (Штутгарт, 1819). Саясаттағы либералдық көзқарастары Гиссен университетінің басшылығымен қақтығысқа себеп болды, ол 1816 жылы бұл университетті Геттингенге ауыстырды, ал үш жылдан кейін Бонн университетінде кафедра алды, онда ол өнер мұражайын және кітапхананы құрды, сондай-ақ кітапхананың алғашқы меңгерушісі болды. 1841–1843 жылдары Грекия мен Италияда саяхат жасады (қараңыз, оның «Күнделігі», Берлин, 1865), 1854 жылы кітапхана меңгерушісі қызметінен, ал 1861 жылы профессорлық қызметінен зейнеткерлікке шықты, бірақ өмірінің соңына дейін Боннда тұрды.

Жұмыс

Велкер археология саласындағы пионер болды және Бекх пен оның шәкірті Карл Отфрид Мюллер сияқты грек өнері мен дінін филологиямен үйлестіру қажеттігін алғашқылардың бірі болып қозғады, бұл ежелгі гректердің методологиясына, мысалы Готфрид Германның әдістеріне қарсы болды, олар тым тар деп есептелді. Кейінгі зерттеушілердің мақсаты грек және рим авторларының тілі мен мәтінімен шектеліп қоймай, ежелгі өмірді толыққанды қайта құру болды, Герман мектебінің өкілдері осыған бейімділік танытқан. Велкер грек тұжырымдамасының тұтастығына, ол өнерде, әдебиетте немесе дінде көрініс тапқан болсын, толыққанды ие болды және осы тұтастықты ұсынуға күш-жігерін арнады. Аристофан, Пиндар және Сапфо туралы ерте жұмыстарынан басқа, ол Алькманды (1815), Гиппонаксты (1817), Теогнисті (1826) және Гесиодтың «Теогониясын» (1865) редакциялады, сондай-ақ «Sylloge epigrammatum Graecorum» (Бонн, 1828) жариялады. Оның «Грекише Гёттерлере» (3 том, Геттинген, 1857–1862) грек діні туралы алғашқы ғылыми трактат саналады. Грек әдебиеті бойынша маңызды еңбектерінің ішінде «Die Äschyleische Trilogie» (1824, 6), «Der epische Zyklus oder die Homerischen Geschichte» (2 том, 1835, 49) және «Die griechischen Tragödien mit Rücksicht auf den epischen Zyklus geordnet» (3 том, 1839–1841) бар. Оның Зоеганың басылымдары мен өмірбаяны, «Zeitschrift für Geschichte und Auslegung der alten Kunst» (Геттинген, 1817, 8) және «Alte Denkmäler» (5 том, 1849–1864) көне өнерге қатысты оның көзқарастарын қамтиды.