Кіріспе

2003-2012 жылдар аралығында Халдей католик шіркеуінің басшысы болған Мар Эммануэль III Дели (, مار عمانوئيل الثالث دلّي; туған аты Карем Дели; 27 қыркүйек 1927 – 8 сәуір 2014) – Бағдад патриархы және Халдей католик шіркеуінің приматы, Католик шіркеуінің Шығыс католик sui juris ерекше шіркеуі. Ол Тель-Кеппеде дүниеге келді және 1952 жылғы 21 желтоқсанда дін қызметкеріне тоғыстырылды. 1962 жылғы желтоқсанда 35 жасында епископқа бекітілді. 2003 жылғы 3 желтоқсанда қайтыс болған патриарх Рафаэль I Бидавидтің орнына Халдей шіркеуінің патриархы болып сайланды. 2007 жылғы 24 қарашада кардинал атағы берілді.

Туу

Карем Делли 1927 жылдың 27 қыркүйегінде Солтүстік Ирактағы Тель-Кеппеде Джаржес Мурад Делли мен Катрина Путростың отбасында дүниеге келді. Ол 1927 жылдың 6 қазанында Франсис Каттола әкесімен крещение рәсімінен өтті.

Епископтық өмір

2003 жылдың желтоқсанында Патриарх болып сайланғаннан бері Мар Эммануэль III Делли халдей шіркеуі үшін жұмыс істеуді жалғастырды. Иракта ең ірі христиандық қауым болып табылатын халдей шіркеуі сегіз дін аймағынан тұрады, онда 100 приход бар және шамамен 1,000,000 адам өкілдік етеді. Бұдан өзге, Ирактан тыс Иран, Түркия, Сирия, Ливан, Египет, Еуропа, Австралия, Канада және АҚШ сияқты елдерде тағы сегіз дін аймағы бар. Ол басқа шіркеулер мен діндердің, әсіресе мұсылмандардың басшыларымен құрметті қарым-қатынас пен ынтымақтастықпен белгілі болды. 42 жылдық епископтық қызметі барысында Делли халдей шіркеуіне үлкен үлес қосты, оның ішінде Ирак пен одан тыс жерлерде көптеген шіркеулер салынды. Ол халдей монастырьлары мен әйелдер монастырьларын, сондай-ақ бірнеше халдей діни журналдары мен басылымдарын басқарды. 2007 жылдың 17 қазанында Папа Бенедикт XVI Деллиді кардинал етіп тағайындайтынын мәлімдеді. Делли 2007 жылдың 24 қарашасында Санкт-Петер базиликасында өткен консисторияда кардиналдар коллегиясына қабылданды. Папа Бенедикт XVI Деллиді кардинал етіп тағайындауы арқылы ирактық христиандарға деген "рухани жақындығын және сүйіспеншілігін" білдірді. 2012 жылдың 19 желтоқсанында Делли халдей католик шіркеуінің патриархы лауазымынан қанағаттану себебімен кетті, ал Папа Бенедикт архиепарх Жак Исхақты уақытша басқарушы етіп тағайындады. Сонымен қатар, Папа Бенедикт Деллидің орнын басатын патриархты таңдау үшін Халедеян шіркеуінің Римде синодын шақырды. Кардинал Делли 80 жасқа толғандықтан 2013 жылғы конклавқа қатыспады.

Өлім

Кардинал Делли 2014 жылғы 8 сәуірде 86 жасында Калифорния штатының Сан-Диего қаласында дүние салды, зейнеткерлікте сол жерде тұрған болатын. Франциск папа көңіл айтты. Оның жаназасы Сан-Диегодағы Әулие Петр халдей католик соборында және Детройттегі Құдай анасы соборында өтті. Ол Детройттегі Қасиетті қабір католик зиратына жерленді. Бұл халдей патриархының туған жерінен тыс жерге алғаш рет жерленгені.

Тілдер

Мар Эммануэль III Делли халдейлік неоарамей, сирий, араб, француз, итальян, латын және ағылшын тілдерін жетік меңгерген.