Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Сферометр – қисық беттің қисықтық радиусын дәл өлшеуге арналған құрал. Алғашқыда бұл құралдарды оптиктер көзілдік линзаның бетінің қисықтығын өлшеу үшін пайдаланған.
A spherometer is an instrument used for the precise measurement of the radius of curvature of a curved surface. Originally, these instruments were primarily used by opticians to measure the curvature of the surface of a lens.
Баламалы пайдалану
Сфераметр – микрометрдің бір түрі болғандықтан, оны шар тәрізді беттің қисықтығын өлшеуден басқа да мақсаттарда қолдануға болады. Мысалы, оны жұқа пластинаның қалыңдығын өлшеу үшін пайдалануға болады. Бұл үшін құралды өте тегіс, жазық бетке орналастырып, бұранданы нүктеге тиетінше бұрады; дәл сол сәтте кедергі күрт азайып, содан кейін едәуір артады. Дәл сол кезде дискі мен шкаланы оқып, бұранданы көтеріп, жұқа пластинаны астына қойып, процедураны қайталайды. Екі өлшемнің айырмасы қажетті қалыңдықты көрсетеді. Сол сияқты, құрал жалпақ беттегі шұңқырдың тереңдігін де өлшеуге болады. Әдіс пластинаның қалыңдығын өлшеумен бірдей, бірақ микрометрлік бөлігі шұңқырдың үстіне орналастырылады және өлшеу бетінен емес, шұңқырдың ішіндегі нүктеден жасалады. Осы типтегі құрал мұнай алаңы құбырларын металл бетіндегі шұңқырларға, жарықтарға және дөңгелек пішініне тексеру үшін жиі қолданылады. Бұрғылау орындарына жібермес бұрын, әлсіреген құбырлар бұрғылау кезінде сынбас үшін осы тексеру жүргізіледі. Диаметрі 4 дюйм, қалыңдығы 1 дюймнен асатын, қатайтылған болаттан жасалған және бұрандалы жалғағыштармен жабдықталған құбырлар бұрғылау аяқталғаннан кейін және жұқа қабырғалы мұнай құбырлары орнатылғаннан кейін қайта қолданылады. Сфераметрге ұқсас электрондық құралдар корпус, құбыр және бұрғылау құбырларын тексеру заводтарында қолданылады. Оптикадағы эквивалент өлшемдер цилиндрге немесе оптикалық осі бар цилиндрлік компоненті бар линзаға қатысты болады, онда линза арқылы жүргізілген жазықтық овал пішіндес шеңберді құрайды. Координаттық геометрияны қолданатын баламалы тәсіл жақында әзірленді. Бұл тәсіл сфераметр үшін белгілі нәтижені қайталайды және асфералық беттерді зерттеу схемасын ұсынады. Бұған ұқсас құрылғы – цилиндрометр (цилиндро сфераметр немесе сфера цилиндрометр деп те аталады), ол тік цилиндрдің қисықтық радиусын өлшеуге мүмкіндік береді.
Since the spherometer is essentially a type of micrometer, it can be employed for purposes other than measuring the curvature of a spherical surface. For example, it can be used to measure the thickness of a thin plate. To do so, the instrument is placed on a perfectly level plane surface and the screw turned until the point just touches; the exact instant when it does so is defined by a sudden diminution of resistance followed by a considerable increase. The dial and scale are read, the screw is raised, the thin plate slipped under it, and the process is repeated. The difference between the two readings gives the required thickness. Similarly, the instrument can measure the depression in an otherwise flat plate. The method is as for measuring the thickness of a plate, except that the micrometer portion is placed over the depression and the measurement is taken below the surface instead of above. This type of instrument is commonly used in inspecting oil field tool pipe for metal surface pits, fractures, and roundness before being shipped to drilling sites for exploratory wells, so that weakened drill pipe will not fracture during drilling. Tool pipe with thicker than 1" walls for a 4" diameter tube of hardened steel, fitted with tapered thread collars, are re used after drilling is complete and thinner walled tubular oil well casing is in place. Electronic instruments similar to the spherometer in design are used at inspection plants for casing, tubing, and drill pipe. The equivalent measurements in optics would be for a cylinder, or lens with a cylindrical component having an optical axis, where a plane through the lens would produce an oval circumference. An alternate approach using coordinate geometry was developed recently. This approach reproduces the well known result for the spherometer and also leads to a scheme to study aspherical surfaces. A related device is the cylindrometer (also known as cylindro spherometer or sphero cylindrometer), which can additionally measure the radius of curvature of a right circular cylinder.