Кіріспе

Айналмалы жұмыс дайындамасынан материалды алып тастауға арналған машина құралы. Металл токарлық станогы немесе металл өңдеу станогы – салыстырмалы түрде қатты материалдарды жоғары дәлдікпен өңдеуге арналған токарлық станоктардың кең класы. Олар бастапқыда металдарды өңдеу үшін жасалған, бірақ пластиктер мен басқа материалдардың пайда болуымен және олардың өте әмбебап болуымен, олар көптеген қолданыстарда және әртүрлі материалдарда қолданылады. Машина жасау тілінде, егер кең контекст бұрыннан түсінікті болса, оларды әдетте жай ғана токарлық станок деп атайды немесе олардың нақтырақ типтерімен (құралдық токарлық станок, мұнаралық токарлық станок және т.б.) атайды. Бұл берік машиналар, әртүрлі кескіш құралдардың (әдетте түзу сызықты) қозғалысы арқылы айналатын жұмыс дайындамасынан материалды алып тастайды, мысалы, кескіштер мен бұрғылар.

Құрылыс

Айналдыру станоктарының конструкциясы қолданылу мақсатына қарай әртүрлі болуы мүмкін, бірақ көптеген түрлеріне ортақ негізгі элементтері бар. Бұл станоктар (кемінде) бас бөлігі, станина, суан және артқы бөлігінен тұрады. Сапалы станоктар тұрақтылықты қамтамасыз ету үшін кең тіреу беттерімен (сырғанақ жолдарымен) берік құрастырылған және жоғары дәлдікпен өндірілген. Бұл станоктарда жасалған бөлшектердің қажетті дәлдік пен қайталанатындық талаптарына сай келуіне көмектеседі.

Бас

Басты тіректе (H1) негізгі шпиндель (H4), жылдамдық өзгерту механизмі (H2, H3) және ауыстырғыш тісті шеңберлер (H10) орналасқан. Басты тірек мүмкіндігінше берік болуы керек, себебі кесу күштері оған түсіп, жеңіл конструкцияны деформациялауға және жұмыс дайындамасына өтетін гармониялық дірілдерді тудыруға болады, бұл аяқталған дайындаманың сапасын төмендетеді. Негізгі шпиндель әдетте қуыс болып жасалады, бұл ұзын таяқшаларды жұмыс аймағына дейін өткізуге мүмкіндік береді. Бұл дайындау жұмыстарын және материалдың ысырабын азайтады. Шпиндель жоғары дәлдіктік подшипниктерде айналады және жұмыс ұстағыштарды, мысалы, патрон немесе беттік пластиналарды бекітуге арналған құралдармен жабдықталған. Шпиндельдің осы ұшында көбінесе конустық тесік болады, көбінесе Морзе конусы, ол қуыс түтікшелі (Морзе стандарты) конустарды енгізуге мүмкіндік береді, бұл конустық тесіктің өлшемін кішірейтеді және орталықтарды пайдалануға мүмкіндік береді. Ескі машиналарда (50-ші жылдарда) шпиндель тікелей жалпақ белдік шкивпен қоздырылған, ал төменгі жылдамдықтар бұқа тісті шеңберді басқару арқылы қол жеткізілген. Жаңа машиналар арнайы электрмотормен қоздырылатын беріліс қорабын пайдаланады. Толық "тісті бас" операторға беріліс қорабы арқылы қажетті жылдамдықтарды таңдауға мүмкіндік береді.

Төсек-орын

Төсек – бұл бас сүйегімен байланысып, станина мен артқы станинаны шпиндель осіне параллель жылжытуға мүмкіндік беретін берік негіз. Бұл қатайтылған және тегістелген станина жолдары арқылы жеңілдетіледі, олар станина мен артқы станинаны белгілі бір жолмен ұстап тұрады. Станина тісті рельс және шестереңке жүйесі арқылы қозғалады. Дәл қадамды жетектік бұранда, бас сүйегінен қуат алатын редуктор арқылы кескіш құралды ұстап тұратын станинаны қозғалтады. Төсек түрлеріне инверттік "V" тәрізді төсек, жалпақ төсек және "V" және жалпақ төсектің комбинациясы жатады. "V" және комбинациялық төсектер дәлдік жұмыстары мен жеңіл жұмыстар үшін, ал жалпақ төсектер ауыр жұмыстар үшін қолданылады. Токарлық станокты орнатқанда, бірінші қадам – оны тегістеу, яғни төсектің бұрылмағанын немесе иілмегенін тексеру. Машинаны қатаң түрде көлденеңге келтірудің қажеті жоқ, бірақ дәл кесу геометриясын алу үшін ол мүлдем бұрылмауы керек. Дәлдік деңгейі – бұл кез келген бұрылысты анықтау және жою үшін пайдалы құрал. Сонымен қатар, төрттен астам бекіту нүктесі бар токарлық станокта иілуді анықтау үшін төсек бойымен осындай деңгейді пайдалану ұсынылады. Екі жағдайда да деңгей абсолюттік өлшем ретінде емес, салыстыру үшін қолданылады.

Азық-түлік пен қорғасын бұрандалары

Азық беру бұрандасы (H8) – тасымалдау механизмдерін қозғауға мүмкіндік беретін ұзын жетек білігі. Бұл тізбекті дөңгелектер вагондардың алдыңғы бөлігінде орналасқан. Азық беру бұрандасы (H8) және жетектік бұрандасы (H7) ауыстырмалы тісті дөңгелектер (квадрантта) немесе жылдам ауыстырмалы тісті жәшік (H6) немесе Нортон тісті жәшігі арқылы қозғалады. Бұл аралық тісті дөңгелектер жіптерді немесе шеге тісті дөңгелектерді кесу үшін қажетті қатынас пен бағытты орнатуға мүмкіндік береді. Шпиндель мен тісті дөңгелектер арасында H5 арқылы басқарылатын аралық тісті дөңгелектер және дұрыс қатынас пен бағыттағы тісті дөңгелектерді енгізуге мүмкіндік беретін квадрант пластинасы қарастырылған. Бұл шпиндельдің айналу саны мен жетектік бұранданың айналу саны арасындағы тұрақты байланысты қамтамасыз етеді. Бұл қатынас жұмысшеңге бұрандалы жіптерді өлшегіштің көмегісіз кесуге мүмкіндік береді. Кейбір токарлық станоктарда барлық тасымалдау мақсатына қызмет ететін бір ғана жетектік бұранда болады. Бұранда кесу үшін жартылай гайка жетектік бұранданың жіпіне іліседі, ал жалпы қуат беру үшін кілт жетектік бұрандадағы ойыққа еніп, станок төсегі бойымен орнатылған тіреуге тісті дөңгелекті итереді. Жетектік бұранда метрикалық немесе дюймдік стандарттар бойынша жасалады және басқа жіп пішіндерін жасау үшін түрлендіру коэффициентін енгізуді қажет етеді. Бір жіп пішінінен екіншісіне дәл түрлендіру үшін 127 тісті дөңгелек қажет, ал кішкентай станоктарда шамамен есептеу қолданылуы мүмкін. 3 және 7 еселенгені 63:1 қатынасын береді, бұл бос жіптерді кесуге мүмкіндік береді. Бұл түрлендіру коэффициенті көбінесе жылдам ауыстырмалы тісті жәшіктерде қарастырылады. Дюймдік жетектік бұрандасы бар токарды метрикалық жіпке түрлендіру үшін қажетті нақты қатынас 100 / 127 = 0,7874. Ең аз тістер санымен ең жақсы шамалау жиі 37 / 47 = 0,7872. Бұл түрлендіру барлық стандартты және модельдерді жасаушылардың метрикалық қадамдарында (0,25, 0,30, 0,35, 0,40, 0,45, 0,50, 0,60, 0,70, 0,75, 0,80, 1,00, 1,25, 1,50, 1,75, 2,00, 2,50, 3,00, 3,50, 4,00, 4,50, 5,00, 5,50 және 6,00 мм) 0,020% тұрақты қателік береді.

Тасымалдау

Ең қарапайым түрінде арба құрал ұштығын ұстап, оператордың бақылауымен бойлық (айналдыру) немесе перпендикуляр (беттеу) бағытта қозғалтады. Оператор арбаны қолмен, қол дөңгелегі (5а) арқылы немесе автоматты түрде, қоректендіру валы арбаның қоректендіру механизмімен (5с) байланыстыру арқылы қозғалтады. Бұл операторға көмектеседі, себебі арбаның қозғалысы қуатпен қолдалады. Арбадағы қол дөңгелектері (2а, 3b, 5а) және оған байланысты жылғыштар пайдаланудың ыңғайлылығы үшін және қайталанатын кесулер жасауға көмектесу үшін калибрленеді. Арба әдетте жоғарғы құймадан, отырық (4) деп аталатын, және бүйірлік құймадан, алжапқыш (5) деп аталатын, тұрады.

Крос-слайд

Кескіндеме (3) арбаға орналасқан және негізгі шпиндель осіне тік бұрышта қозғалатын қоректендіру бұрандасын қамтиды. Бұл бетін кесу және кесу тереңдігін реттеуге мүмкіндік береді. Бұл қоректендіру бұрандасын (бұрын айтылғандай) қоректендіру валына беріліс арқылы қосып, кескіндемеге автоматты "қуатты қоректендіру" қозғалысын беруге болады. Көптеген токарлық станоктарда бір уақытта тек бір бағытты қосуға болады, себебі құлыптау механизмі екінші берілісті тоқтатады. Кескіндеме қол дөңгелектері әдетте детальдің диаметріне қатысты белгіленеді, сондықтан диаметрінің 0,001 дюймын көрсететін бір бөлімше кескіндеме қозғалысының 0,0005 дюймына сәйкес келеді.

Қосынды демалыс

Құрал бағанасы орнатылатын жерде, әдетте, құрама тіреуіш (немесе жоғарғы слайд) (2) болады. Ол басқа қоректендіру бұрандасы арқылы өз осі бойымен шектеулі қозғалыс (көлденең слайдтан кем) қамтамасыз етеді. Құрама тіреуіш осін тасымалдаушыдан немесе көлденең слайдтан тәуелсіз реттеуге болады. Ол конус пішіндес бұрау үшін, бұрандамен кесу немесе дәл беттеу кезінде кесу тереңдігін бақылау үшін, немесе қолмен басқару кезінде ағынды оқпаннан гөрі нәзік қоректендіру үшін қолданылады. Әдетте, құрама тіреуіштің (2b) негізіне градуировкалық сызықтар белгіленген, бұл операторға оның осін нақты бұрыштарға орнатуға мүмкіндік береді. Слайдты тіреуіш (көліктердің ең алғашқы түрлерінің атауы) он бесінші ғасырға дейін тамыр тартады. 1718 жылы ресейлік өнертапқыш Андрей Нартов айналмалы механизмдермен бірге құралды ұстайтын слайдты тіреуішті ұсынды, бірақ ол ресейлік өнеркәсіпте шектеулі қолданыс тапты. Бірінші толыққанды құжатталған, толығымен металлдан жасалған слайдты тіреуіш токары Жаку де Вокансон шамамен 1751 жылы ойлап тапты. Ол Мадслей өзінің нұсқасын ойлап тауып, жетілдіргенге дейін ұзақ уақыт бұрын «Энциклопедияда» сипатталған. Мадслей Вокансонның жұмысынан хабарсыз болған болуы мүмкін, өйткені оның слайдты тіреуіштің алғашқы нұсқаларында Вокансон токарында жоқ көптеген кемшіліктер болды. XVIII ғасырда слайдты тіреуіш француздық әшекейлік токарлық станоктарында да қолданылды. 1780 жылдары Вербрюгген отбасының Royal Arsenal, Woolwich-тегі зеңбірек тесіктерін жасауға арналған станоктарында да слайдты тіреуіштер болды. Генри Мадслей оны ойлап тапқан деген әңгіме көптен бері таралып келеді, бірақ ол мұны істемеген (және ешқашан солай мәлімдемеген). Мадслейдің слайдты тіреуішті ойлап тапқандығы туралы аңыз Джеймс Насмиттен бастау алды, ол 1841 жылы жариялаған «Слайд принципіне кіріспе туралы ескертулерде» бұл туралы түсініксіз жазған; кейінгі авторлар қателікті дұрыс түсінбей, таратып жіберді. Дегенмен, Мадслей осы идеяны кеңінен таратуға көмектесті. Ол бала кезінде «Арсеналда» жұмыс істеген кезде оны көрген болуы мүмкін. 1794 жылы ол Джозеф Брама үшін жұмыс істеген кезде бірін жасады, ал өзінің шеберханасын ашқаннан кейін өзі жасаған және сатқан токарлық станоктарында кеңінен қолданды. Оқытқан инженерлер желісімен бірге бұл слайдты тіреуіштің кеңінен танылып, басқа токарлық станок өндірушілері көшіріп, британдық инженерлік шеберханаларда таралуын қамтамасыз етті. Мадслейдің ең маңызды жетістігі – бұрандалы кескіш токарлық станогы, ол бұранда, шестер және слайдты тіреуіштің үйлесімін біріктірді.

Құрал бағанасы

Құралдың бітісі құрал ұстағышқа (1) орнатылады, ол американдық фонарь стилінде, дәстүрлі төрт жақты шаршы стилінде немесе суретте көрсетілген көп бекіткішті құрылым сияқты жылдам ауыстыру стилінде болуы мүмкін. Жылдам ауыстырудың артықшылығы – фонарь стилінде бір құралмен немесе төрт жақты типте төрт құралмен шектелудің орнына, қолдағы ұстағыштар санына дейін шексіз құралдарды пайдалануға мүмкіндік беру. Ауыстырылатын құрал ұстағыштар барлық құралдарды орталық биіктікке алдын ала орнатуға мүмкіндік береді, тіпті ұстағыш машинадан алынған жағдайда да бұл биіктік өзгермейді.

Құйрық

Таяқ – бұл құрал (дрель) және орталық ұстағыш, бас бөлігіне қарама-қарсы орналасқан. Шпиндель (T5) айналмайды, бірақ жетектік бұранда мен қол дөңгелегінің (T1) әсерінен бойлық бағытта жылжиды. Шпиндельде дрель биттерін, орталықтарын және басқа да құралдарды бекітуге арналған конус тәрізді ұя бар. Таяқты станок төсегі бойымен орналастырып, жұмыс дайындамасының қажеттілігіне сәйкес (T6) бекітуге болады. Сондай-ақ, таяқты шпиндель осінен ығыстыру мүмкіндігі қарастырылған, бұл кішкентай конустарды өңдеуге және таяқты станок төсегі осіне қайта бағыттауға ыңғайлы. Суретте қол дөңгелегі мен шпиндель арасындағы айналдыру қатынасын өзгертетін редуктор (T2) көрсетілген, үлкен диаметрлі дрельдерге қосымша күш қажет болған жағдайда бұл керек болады. Кескіш құрал әдетте жылдам кесетін болаттан (HSS), кобальт болатынан немесе карбидтен жасалады.

Тұрақты, ізбасар және басқа да тынығулар

Ұзын жұмыс дайындамаларының ортасын қолдау қажет, себебі кескіш құралдар жұмыс дайындамасын орталықтардың қолдай алатын жерінен ығыстырып (иіліп) жіберуі мүмкін, өйткені металл кесу кезінде жұмыс дайындамасын дірілдетуге немесе тіпті иілуге бейім келетін зор күштер пайда болады. Мұндай қосымша қолдауды тұрақты тірек (оны тұрақты, бекітілген тұрақты, орталық тірек немесе кейде, шатастыратын, орталық деп те атайды) қамтамасыз етеді. Ол станок төсегіне берік бекітілген қозғалмайтын құрылымнан тұрады және жұмыс дайындамасын тіректің ортасында, әдетте 120° бұрышпен орналасқан үш жанасу нүктесі арқылы қолдайды. Ізбасар тірек (оны ізбасар немесе жылғалы тұрақты деп те атайды) ұқсас, бірақ ол станок төсегіне емес, салтқа орнатылады, яғни кескіш құрал қозғалғанда, ізбасар тірек оның қозғалысын "ілесіп" (себебі олар екеуі де бір қозғалатын салтқа берік бекітілген) жүреді. Ізбасар тіректер кескіш құралдың серпімді күшін жұмыс дайындамасының кесілудегі аймағында тікелей тежейтін қолдауды қамтамасыз ете алады. Осы тұрғыдан алғанда, олар қорап тәрізді құралдарға ұқсас. Кез келген тірек жұмыс дайындамасының геометриялық қателіктерін негізден (таянған бетінен) өңдеу бетіне ауыстырады. Бұл тіректің конструкциясына байланысты. Ең аз ауысу мөлшері үшін түзету тіректері қолданылады. Тіректік роликтер әдетте өңдеу бетінде қосымша геометриялық қателіктерге себеп болады.

Металл токарь түрлері

Металл өңдеу саласында токарь станоктарының көптеген түрлері бар. Кейбір түрлері көзге аса көрінбейді, ал басқалары – нақты мамандық саласы. Мысалы, центрлеу токарь станогы – екі басты машина, онда дайындама бекітіліп тұрады, ал бастар дайындамаға қарай жылжып, әр екі жағына орталық тесік бұрғылайды. Соның нәтижесінде алынған дайындаманы басқа операцияда "орталықтар арасында" пайдалануға болады. "Металл токарь станогы" термині қазіргі таңда ескірген болып есептелуі мүмкін. Пластмасса және басқа да композиттік материалдар кеңінен қолданылады, ал тиісті түзетулер енгізген жағдайда, металл өңдеуде қолданылатын принциптер мен техникалар оларды өңдеуге де қолданылуы мүмкін.

Ортаңғы токарь / қозғалтқыш токарь / орындық токарь

Орталық токарь, қозғалтқыш токарь және орындық токарь терминдері – металл өңдеуде қолданылатын негізгі токарь түрінің атаулары. Бұл архетиптік класс, әдетте жалпы токарь немесе машина жасау хоббиісі қолданады. «Орындық токарь» атауы осы классқа жататын, жұмыс үстеліне орнатуға қолайлы, кішкентайрақ нұсқаны білдіреді (бірақ толық функционалды және мини немесе микро токарьлардан үлкен). Орталық токарьдың құрылысы жоғарыда егжей-тегжейлі сипатталған. Дегенмен, өндірілген жылына, өлшемдеріне, баға диапазонына немесе қажетті мүмкіндіктерге байланысты, тіпті осы токарьлардың да модельдері арасында үлкен айырмашылықтар болуы мүмкін. Қозғалтқыш токарь – 19-шы ғасырдың соңы мен 20-шы ғасырдың басында жасалған, кескіш құралға автоматты түрде материал беруге арналған дәстүрлі токарь. Бұл, қолмен ұсталатын құралдармен немесе тек қолмен материал беруге арналған ерте токарьлардан өзгеше. Мұндағы «қозғалтқыш» сөзі механикалық құрылғыны білдіреді, бу машинасы сияқты негізгі қуат көзін емес. Кәсіпорында әдетте бір үлкен бу машинасы болады, ол белдік желісі арқылы барлық машиналарға қуат береді. Сондықтан, ертедегі қозғалтқыш токарьлар көбінесе «конус басты» болып келді, себебі олардың шпинделіне, әдетте, жазық белдікті қабылдауға арналған көп сатылы шкив – конус шкив бекітілген. Конус шкивтегі әртүрлі сатыларға белдікті жылдыру арқылы шпиндельдің әртүрлі жылдамдықтарын алуға болады. Конус басты токарьларда конустың арт жағында контршахта (лайшахта) орналасқан, оны қосу арқылы тікелей белдік жетегімен қарағанда төмен жылдамдық алуға болады. Бұл механизмдер «кері айналдырушы берілістер» деп аталды. Көлемді токарьларда кейде екі жылдамдықты кері айналдырушы берілістер болған, оларды ауыстыру арқылы жылдамдықты одан да төмендетуге болады. 20-шы ғасырдың басында электр қозғалтқыштары кеңінен қолданыла бастағанда, көптеген конус басты токарьлар электр қуатына көшірілді. Сонымен қатар, құралдар мен подшипниктер саласындағы жетістіктер өндірушілерге толық жылдамдықты бас құралдар жасауға мүмкіндік берді. Олар автомобильдік беріліс қораптарына ұқсас беріліс қораптарын қолдана отырып, шпиндельдің әртүрлі жылдамдықтары мен материал беру жылдамдықтарын қамтамасыз етті, сондай-ақ жоғары жылдамдықты болат құралдарды тиімді пайдалану үшін қажетті қуатты жеткізді. Кесу құралдары адам жасаған карбидтердің енгізілуімен қайта дамыды және 1970 жылдары өнеркәсіпке кеңінен енгізілді. Алғашқы карбидтер құрал ұстағыштарға машинамен жасалған «ұяшыққа» қосылды. Кейінгі конструкциялар ұштарды ауыстыруға және көп қырлы етуге мүмкіндік берді, осылайша оларды қайта пайдалануға болады. Карбидтер тозуға төзімді және жоғары жылдамдықта өңдеуге мүмкіндік береді. Бұл өңдеу уақытын қысқартып, өндіріс көлемін арттырды. Жылдам және қуатты токарьларға деген сұраныс токарьлардың даму бағытын анықтады. Арзан электрониканың қолжетімділігі жылдамдықты реттеуді қайтадан өзгертті, қозғалтқыштың жылдамдығын үздіксіз өзгертуге мүмкіндік берді – максималдыдан дерлік нөлге дейін. Бұл әдіс 19-шы ғасырдың соңында қолданылған, бірақ сол кезде қанағаттанарлық нәтиже бермеді. Электрлік схемалардың кейінгі жетістіктері оны қайтадан тиімді етті.

Құрал бөлмесі токарь

Құрал бөлмесінің токарлық станогы – құрал бөлмесінде жұмыс істеуге арналған токарлық станок. Бұл, негізінен, жоғары сапалы қосымша мүмкіндіктері бар, ең жақсы нұсқасы, арзан модельдерде болмайтын, мысалы, патрон жабылатын құрылғысы, конус тіркемесі және т.б. Құрал бөлмесінің токарлық станогының табаны әдетте стандартты орталық токарлық станоктан кеңірек болады. Сонымен қатар, жылдар бойында таңдаулы құрастыру және қосымша монтаждау жасалған, құрал бөлмесі моделін жасау кезінде оның ең тегіс жұмыс істейтін, ең дәл машинаның нұсқасы болуы үшін барлық күш салынды. Дегенмен, бір брендтің ішінде, қарапайым модель мен оның құрал бөлмесінің арасындағы сапа айырмашылығы өндірушіге байланысты, ал кейбір жағдайларда – маркетингтік психологияға да байланысты. Жоғары сапалы құралдарды ғана шығаратын белгілі брендтер үшін, "жақсартылған модель" үшін базалық модельде сапаның жетіспеушілігі болған жоқ. Басқа жағдайларда, әсіресе әртүрлі брендтерді салыстырғанда, (1) баға бойынша бәсекелестікке түсетін бастапқы деңгейдегі орталық токарлық станок пен (2) тек сапа бойынша бәсекелестікке түсетін құрал бөлмесінің токарлық станогы арасындағы сапа айырмашылығын TIR, діріл және т.б. өлшеу арқылы объективті түрде көрсетуге болады. Қандай жағдайда болса да, толық тізілген опциялары мен (нақты немесе болжамды) жоғары сапасының арқасында құрал бөлмесінің токарлық станоктары бастапқы деңгейдегі орталық токарлық станоктардан қымбат.

Торреткалы токарь және капстанды токарь

Торналы және капитандық станоктар – бірдей бөлшектерді қайталап өндіруге арналған станоктар класының мүшелері (олардың кесу процесінің ерекшелігіне байланысты, олар көбінесе бір-бірімен алмастырылатын). Бұл станоктар бұрынғы станоктарға мұнара қосылу арқылы дамыды. Мұнара – әртүрлі кесу құралдарымен бірнеше кесу операцияларын оңай және жылдам кезекпен орындауға мүмкіндік беретін, индекстелетін құрал ұстағыш. Операторға құралдарды орнату/алып тастау сияқты дайындық жұмыстарын жасаудың немесе құрал жолын басқарудың қажеті жоқ. (Құрал жолы машинамен басқарылатындықтан, мұнараның жылғыштары мен шектегіштері арқылы немесе CNC станоктардағы компьютерлік сервомеханизмдер арқылы). Торналы және капитандық станоктардың көптеген түрлері олар атқаратын жұмыстардың алуандығын көрсетеді.

Кескі құралмен токарь

Банг құралы бар токарлық станок – бұл көлденең жылғышында бірқатар құралдар орналасқан, ол ұзын және жазық, фрезерлік станоктың үстеліне ұқсас. Бұл идея мұнаралық токарлық станоктардағыдай: бірнеше құралды орнатып, әрбір детальді кесу циклі үшін олардың арасында оңай ауысу. Мұнара сияқты айналмалы емес, индекстелетін құралдар тобы сызықтық болып табылады.

Көп ораулы токарь

Көп шпиндельдік токарлық станоктар бір шпиндельден артық және автоматты басқарумен жабдықталған (камералар немесе CNC арқылы). Олар жоғары көлемді өндіріске маманданған өндіріс машиналары болып табылады. Кіші түрлері көбінесе бұрандалы станоктар деп аталады, ал үлкен түрлері автоматты патронмен ұстағыш станоктар, автоматты патронмен ұстағыштар немесе жай ғана патронмен ұстағыштар деп аталады. Бұрандалы станоктар көбінесе таяқша материалдан жұмыс істейді, ал патронмен ұстағыштар журналдан жеке дайындамаларды автоматты түрде орнатады. Бұрандалы станоктағы ең кішкентай пайдалы өндіріс көлемі, үлкен орнату уақытына байланысты, мыңдаған детальді құрайды. Орнатылғаннан кейін, бұрандалы станок жоғары дәлдікпен, қысқа цикл уақытында және минималды адамдық араласумен мыңдаған детальді үздіксіз, жылдам және тиімді өндіре алады. (Соңғы екі фактор ауыстырылатын бөлшектердің бірлік құнын осы станоктарсыз қол жеткізілгеннен әлдеқайда төмендетеді.)

CNC токарь / CNC бұралу орталығы

Компьютерлік сандық басқару (CNC) токарьлары, орнатудың, жұмыс істеудің, қайталанудың және дәлдіктің қарапайымдылығына байланысты, ескі өндірістік токарьларды (көп шпинделілі және т.б.) жылдам алмастыруда. CNC бұрауыш машинасы – компьютермен басқарылатын машина. Ол кәдімгі токарьдағыдай, бұрау және тесік ашу сияқты негізгі өңдеу операцияларын жүргізуге мүмкіндік береді. Олар заманауи карбид құралдарын пайдалану және қазіргі заманғы процестерді толыққанды қолдану үшін жасалған. Деталь CAD/CAM процесі арқылы жобаланып, құрал жолдары бағдарламалаушымен қолмен бағдарламалануы мүмкін, нәтижесінде алынған файл машинаға жүктеледі. Орнатылғаннан және сынақтан өткеннен кейін, машина оператордың ара-тура бақылауымен детальдерді шығаруды жалғастырады. Машина компьютерлік менюлік интерфейс арқылы электронды түрде басқарылады, бағдарлама машинада өзгертіліп, көрсетілуі мүмкін, сонымен қатар процестің симуляциялық көрінісі де бар. Орнатушы/оператор бұл процесті орындау үшін жоғары деңгейдегі білікке ие болуы керек. Дегенмен, білім базасы ескі өндірістік машиналармен салыстырғанда кеңірек, онда әрбір машинаның егжей-тегжейлі білімі маңызды деп есептелді. Көбінесе бұл машиналарды бір адам орнатып, басқарады, оператор шағын машиналар тобын (үйлесімді желі) бақылайды. CNC токарьдың дизайны әртүрлі өндірушілерге байланысты өзгереді, бірақ олардың барлығында ортақ элементтер бар. Башня құрал ұстағыштарды ұстап, қажет болған жағдайда оларды индекске қояды, шпиндель дайындаманы ұстап тұрады, ал башни бірнеше ось бойында бір мезгілде жылға беруге мүмкіндік беретін жылғыштар бар. Машиналар көбінесе еңбек қауіпсіздігі және денсаулық сақтау (ЭҚДС) мәселелеріне байланысты толық жабық болады. Бұл саланың қарқынды өсуімен қатар, әртүрлі CNC токарь өндірушілері әртүрлі пайдаланушы интерфейстерін қолданады, бұл кейде операторларға қиындық тудырады, себебі олар олармен танысуы керек. Арзан компьютерлердің, Linux сияқты тегін операциялық жүйелердің және ашық кодты CNC бағдарламалық жасақтамасының пайда болуы CNC машиналарының бастапқы құнын күрт төмендетті.

Швейцария үлгісіндегі токарь / Швейцариялық бұралу орталығы

Швейцариялық стильдегі токарь – бұл жоғары дәлдікті қамтамасыз ететін токарьдың ерекше түрі (кейде толеранттылығы бірнеше мыңнан бір бөлігінің бірнеше ондық бөлігіне дейін кіші болады – бірнеше микрометр). Швейцариялық стильдегі токарь дайындаманы тұтқамен және бағыттағыш гильзамен бекітеді. Тұтқа бағыттағыш гильзаның артында орналасады, ал құралдар бағыттағыш гильзаның алдында Z осьінде бекітілген күйде тұрады. Дайындаманы бойлық бағытта кесу үшін құралдар ішке жылжиды, ал материалдың өзі Z ось бойымен алға-артқа қозғалады. Бұл барлық жұмысты бағыттағыш гильзаның жанындағы материалда жасауға мүмкіндік береді, онда ол мықтырақ болады, бұл оларды жіңішке дайындамалармен жұмыс істеуге өте қолайлы етеді, өйткені дайындама берік ұсталады және бұрылу немесе діріл пайда болу ықтималдығы аз. Бұл стильдегі токарь көбінесе CNC басқаруымен қолданылады. Бүгінде швейцариялық стильдегі CNC токарлық станоктарының көпшілігі бір немесе екі бас шпиндельді және бір немесе екі артқы шпиндельді (екінші шпиндельдерді) пайдаланады. Бас шпиндель бағыттағыш гильзамен бірге негізгі өңдеу операциялары үшін қолданылады. Екінші шпиндель Z ось бойымен дайындаманың артында орналасқан. Жай операция кезінде ол дайындаманы кесілген кезде алып, оны екінші операцияларға қабылдайды, содан кейін оны контейнерге шығарады, бұл оператордың әр дайындаманы қолмен ауыстыру қажеттілігін жояды, бұл әдетте стандартты CNC токарлық станоктарында кездеседі. Бұл оларды өте тиімді етеді, өйткені бұл станоктар жылдам цикл уақытын қамтамасыз ете алады, қарапайым дайындамаларды бір циклда (яғни екінші операциялармен дайындаманы аяқтау үшін екінші станок қажет емес) 10–15 секунд ішінде өндіруге мүмкіндік береді. Бұл оларды кішкентай диаметрлі дайындамалардың көп көлемді өндірісі үшін өте қолайлы етеді.

Швейцария стилідегі токарь және тірі құралдар

Швейцариялық көптеген токарлық станоктарында қосалқы шпиндель немесе "кіші шпиндель" болады, сондай-ақ олар "тірі құралдарды" да қамтиды. Тірі құралдар – бұрандалы қозғалтқыштан тәуелсіз, кішкентай электрмотормен қуатталатын айналмалы кескіш құралдар. Тірі құралдар швейцариялық токарлық станогымен өндірілетін бөлшектердің күрделілігін арттырады. Мысалы, негізгі оське (шпиндельдердің айналу осіне) перпендикуляр тесігі бар детальді автоматты түрде жасау тірі құралдарды пайдаланғанда өте тиімді, ал швейцариялық токарлық станогымен өңдеу аяқталғаннан кейін екінші операция ретінде жасалса, тиімсіз болады. "Екінші операция" – жартылай дайын детальды аяқтау үшін екінші станокқа бекітуді қажет ететін өңдеу операциясы. Әдетте, жетілдірілген CAD/CAM бағдарламалық жасақтамасы негізгі шпиндельдермен қатар тірі құралдарды да пайдаланады, сондықтан CAD жүйесінде суреттелген көптеген бөлшектерді CAD/CAM бағдарламалық жасақтамасы қолдайтын станоктармен өндіруге болады.

Комбинациялық токарь / 3-і-бір машина

Комбинациялық токарлық станок, көбінесе 3-ін-1 машина деп аталады, токарлық станоктың құрылымына бұрғылау немесе фрезерлеу операцияларын қосады. Бұл станоктарда токарлық станок төсегінен жоғары көтерілетін фрезерлеу бағанасы болады және фрезерлеу бағанасының X және Y осьтері ретінде жылғалатын сайма мен жоғарғы жылғалатын слайдты пайдаланады. 3-ін-1 деген атау – бір қолжетімді станок құралында токарлық станок, фрезерлеу станогы және бұрғылау станогы болу идеясынан туындаған. Бұл станоктар хобби және MRO нарықтары үшін эксклюзивті болып табылады, себебі олардың бағасы қолжетімді болуы үшін көлем, мүмкіндіктер, беріктік және дәлдік тұрғысынан шаралар қабылдануы тиіс. Дегенмен, олар өз нишаларының қажеттіліктерін жақсы қанағаттандырады және жеткілікті уақыт пен білік болған жағдайда жоғары дәлдікке қол жеткізе алады. Оларды кішкентай, станокқа бағытталмаған кәсіпорындарда да кездестіруге болады, онда кейде шағын бөлшектерді өңдеу қажет, әсіресе қымбат құралдық станоктардың жоғары дәлдігі, қолжетімді болмаса, инженерлік тұрғыдан алғанда қолдану үшін артық болар еді.

Мини- және микро-түйіндік

Мини-токарлық және микро-токарлық станоктар – жалпы мақсаттағы орталық токарлық станоктың (моторлық токарлық станоктың) кіші нұсқалары. Олар көбінесе тек диаметрі (яғни, радиусы) шектес жұмыстарды өңдейді. Бұл үй шеберханасы немесе MRO шеберханасы үшін шағын және қолжетімді станоктар. Бұрын 3-ін-1 станоктарында айтылғандай, осы станоктардың артықшылықтары мен кемшіліктері де осыған ұқсас. Ағылшын тіліндегі орфографиядағыдай, осы станоктардың аттарындағы префикстердің жазылуы әртүрлі болады. Олар "мини токарлық", "минитокарлық" және "мини токарлық" деп, сондай-ақ "микро токарлық", "микротокарлық" және "микро токарлық" деп кезекпен аталады.

Торба торы

Автомобильдік немесе жүк көліктерінің гараждарында тежегіш барабандары мен дискілерін қайта жаңартуға арналған токарлық станок.

Дөңгелек торап

Дөңгелекті токарь - теміржол көлігінің дөңгелектерін жасау және жаңарту үшін қолданылатын машиналар. Дөңгелектер тым көп пайдаланудан тозығын немесе зақымданса, оларды қайта кесіп, жағдайын жақсарту үшін осы құрал қолданылады. Дөңгелектер тікелей вагонда орнатылған күйінде жаңарту үшін еден астындағы түрлері, шұғыл жөндеу үшін оңай тасымалданатын портативті түрлері, сондай-ақ дөңгелек жөндеуін компьютерлік бағдарламалармен жүзеге асыратын CNC нұсқалары бар.

Қима токарь

Үлкен диаметрлі, бірақ қысқа жұмыстарға арналған токарь станогы, жұмыс дайындамасының төменгі бөлігін қабылдау үшін еденде жасалған ойысқа орнатылған, бұл құрал таяғыштың токардың бел деңгейінде болуына мүмкіндік береді. Осы станоктың мысалы Лондонның Кенсингтон ауданындағы Ғылым мұражайында көрсетілген.

Тік токарь

Тіпті үлкен диаметрлі және ауыр жұмыс үшін, мысалы қысымды ыдыстар немесе теңіз қозғалтқыштары сияқты жағдайларда, токарлық станок айналдырылады, осылайша ол бөлшектер орналастырылатын айналмалы үстелге айналады. Бұл жағдай оператор үшін ыңғайсыз болғанымен, үлкен бөлшектерді қолдауды жеңілдетеді. Ең ірі станоктарда айналмалы үстел еденмен бір деңгейде орнатылады, ал жұмыс дайындамаларын тиеу және түсіруді жеңілдету үшін станоктың бас жағы еденге шұңқып орналасады. Оператордың қолжетімділігі олар үшін маңызды мәселе болмағандықтан, CNC тік токарлық машиналары қолмен басқарылатын тік токарлық станоктарға қарағанда көбірек таралған.

Мұнайлы токарь

Ұзын жұмыс дайындамаларын, мысалы бұрғылау тізбегінің сегменттерін өңдеуге арналған арнайы токарьлық станоктар. Мұнай өнеркәсібіне арналған токарьлық станоктар үлкен диаметрлі ішкі тесігі бар қуыс шпинделдермен, бас бөлігінің қарсы жағында екінші патронмен және ұзын жұмыс дайындамаларын қолдау үшін көбінесе сыртқы тіреулермен жабдықталған.

Мал азығының механизмдері

Материалды белгілі бір жылдамдықпен токарлық станокқа беру үшін әртүрлі азықтау механизмдері қолданылады. Осы механизмдердің мақсаты – өнімділікті жақсарту үшін өндіріс процесінің бір бөлігін автоматтандыру.

Барақты қоректендіруші

Барақты қоректендіруші бір дана штанганы кескіш станокқа жібереді. Әрбір деталь өңделген кезде, кескіш құрал детальды штангадан бөліп шығару үшін соңғы кесуді жасайды, ал қоректендіруші келесі деталь үшін штанганы беруді жалғастырады, бұл станоктың үздіксіз жұмыс істеуін қамтамасыз етеді. Торна станогында қолданылатын екі түрлі барақты қоректендіруші бар: гидродинамикалық барақты қоректендірушілер, олар штанганы каналдар тізбегінде орналастырып, штанганың жоғарғы және төменгі жағынан қысып ұстайды, және гидростатикалық барақты қоректендірушілер, олар штанганы қысыммен берілетін майды пайдалана отырып, беру түтігінде ұстайды.

Барақты жүктеуші

Бар-лодер – бар-қоректендірушінің бір түрі, онда бірнеше металл таяқша хопперге салынып, лодер қажет болғанда әрбір таяқшаны жетеді.