Бөлшектік физикадағы оқиға – бұл элементар бөлшектердің өзара әрекеттесуінен туындайтын, қысқа мерзімді құбылыс. Оқиғалар детекторларда байқалады, жаңа бөлшектер тууы мүмкін.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Көлшектер физикасында оқиға – субатомдық бөлшектер арасындағы фундаменталды өзара әрекеттесуден кейін пайда болатын нәтиже, ол өте қысқа уақыт ішінде, кеңістіктің нақты анықталған аймағында жүзеге асады. Белгісіздік принципіне сәйкес, бөлшектер физикасындағы оқиға, салыстырмалылық теориясындағы "оқиға" ұғымымен толыққандай сәйкес келмейді, онда "оқиға" – кеңістік-уақыттың дәл координатасы болып табылады.
In particle physics, an event refers to the results just after a fundamental interaction takes place between subatomic particles, occurring in a very short time span, at a well localized region of space. Because of the uncertainty principle, an event in particle physics does not have quite the same meaning as it does in the theory of relativity, in which an "event" is a point in spacetime which can be known exactly, i. e., a spacetime coordinate.
Шолу
Физикалық бөлшектердің типік оқиғасында келіп түскен бөлшектер шашырап немесе жойылса, жүздей бөлшектер пайда болуы мүмкін, бірақ олардың көпшілігі бұрын ашылмаған жаңа бөлшектер емес. Ескі көпіршік камералары мен бұлт камераларында "оқиғаларды" зарядталған бөлшектердің іздерін байқау арқылы көруге болар еді, бұл іздер бөлшектерге камера арқылы өтетін магнит өрісінің әсерінен иіліп бастамас бұрын пайда болатын. Қазіргі заманғы бөлшектер үдеткіштерінде оқиғалар бөлшектерді анықтағыш ішіндегі сәуленің қиылысуынан туындайтын өзара әрекеттесулердің нәтижесі болып табылады. Оқиғаларды талдау үшін қолданылатын физикалық шамаларға дифференциалдық қима, сәулелердің ағыны (бұл өз кезегінде сәуледегі бөлшектердің сандық тығыздығы мен олардың орташа жылдамдығына байланысты), сондай-ақ эксперименттің жылдамдығы мен жарқырауы жатады. Жеке бөлшектер физикасы оқиғалары бөлшектер мен олардың өзара әрекеттесулерінің кванттық өріс теориясына негізделген шашырау теориясымен модельделеді. S матрицасы кіретін бөлшектердің күйлері берілгенде, түрлі шығыс бөлшектерінің күйлерінің ықтималдығын сипаттау үшін қолданылады. Тиісті кванттық өріс теориялары үшін S матрицасын Фейнман диаграммалары арқылы бұзылушы кеңею арқылы есептеуге болады. Астрофизика мен геофизикада да табиғи оқиғалар болады, мысалы, ғарыштық сәулелердің шашырауынан туындаған субатомдық бөлшектердің ағындары.
In a typical particle physics event, the incoming particles are scattered or destroyed, and up to hundreds of particles can be produced, although few are likely to be new particles not discovered before. In the old bubble chambers and cloud chambers, "events" could be seen by observing charged particle tracks emerging from the region of the event before they curl due to the magnetic field through the chamber acting on the particles. At modern particle accelerators, events are the result of the interactions which occur from a beam crossing inside a particle detector. Physical quantities used to analyze events include the differential cross section, the flux of the beams (which in turn depends on the number density of the particles in the beam and their average velocity), and the rate and luminosity of the experiment. Individual particle physics events are modeled by scattering theory based on an underlying quantum field theory of the particles and their interactions. The S matrix is used to characterize the probability of various event outgoing particle states given the incoming particle states. For suitable quantum field theories, the S matrix may be calculated by a perturbative expansion in terms of Feynman diagrams. Events occur naturally in astrophysics and geophysics, such as subatomic particle showers produced from cosmic ray scattering events.