Кіріспе
Бұрынғы Аргентина барлау агенттігі Secretariat of Intelligence (lang es, SIDE) Аргентина Республикасының басты барлау агенттігі және Ұлттық барлау жүйесінің басшысы болды. Министрлер кабинетінің арнайы мүшесі болып табылатын Мемлекеттік барлау министрі төрағалық ететін Барлау Секретариаты, ішкі және сыртқы салаларда барлау және қарсы барлау ақпаратын жинау мен өндіру, сондай-ақ мемлекеттік істерді басқару үшін ұлттық барлау стратегиясын талдау және қалыптастырумен айналысатын техникалық және операциялық қызмет болды. Секретариатқа үкімет үшін толық барлау циклын жасау міндеті жүктелген. Құрылымдық тұрғыдан алғанда, S.I. Аргентинадағы ең ірі барлау жинау мүмкіндіктеріне ие болды, себебі ол Аргентина ішіндегі көптеген делегациялармен, сондай-ақ шетелдегі операциялық базалар мен делегациялармен құрылған. Заң бойынша Секретариат Президентке бағынышты және құпия декреттер мен заңдармен басқарылды. Жаңа барлау жүйесі жұмыс істеген кезде ресми аббревиатура S.I. деп өзгертілгенімен, тарихының көп бөлігінде Secretaría de Inteligencia de Estado (Мемлекеттік барлау Секретариаты, SIDE) деп аталды және көпшілік оны әлі де SIDE деп атайды. 2015 жылдың 26 қаңтарында прокурор Альберто Нисманның қазасынан кейін президент Кристина Фернандес де Киршнер (СИ) таратып, Федералдық барлау агенттігі (ФБА) деп аталатын жаңа барлау агенттігін құру туралы заң жобасын ұсынатынын мәлімдеді.
Secretariat of Intelligence (lang es, SIDE) was the premier intelligence agency of the Argentine Republic and head of its National Intelligence System. Chaired by the Secretary of State Intelligence who is a special member of the Cabinet of Ministers, the Secretariat of Intelligence was a technical and operational service charged with the collection and production of intelligence and counterintelligence in internal and foreign areas, as well as the analysis and formation of a national intelligence strategy in order to handle state affairs. The Secretariat was charged with the duty of producing a complete intelligence cycle for the government. Structurally, S. I. had the biggest intelligence gathering capabilities in Argentina, as it counts with numerous delegations within Argentina as well as foreign operational bases and delegations. Under the law, the Secretariat was subordinated to the Presidency and is ruled by secret decrees and laws. Even though the official acronym was renamed to S. I. as the new intelligence system became active, during most of its history it was called Secretaría de Inteligencia de Estado (Secretariat of State Intelligence, SIDE) and it still is referred to as SIDE by the public. On January 26, 2015, after the case of the prosecutor Alberto Nisman's death, President Cristina Fernandez de Kirchner announced she was proposing legislation that would dissolve the (SI) and opening a new intelligence agency called the Federal Intelligence Agency (AFI).
Тарих
Ақпараттық хатшылық 1946 жылы Хуан Перонның бірінші президенттігі кезінде 337/46 атқарушылық жарлық арқылы Coordinación de Informaciones de Estado (Мемлекеттік ақпаратты үйлестіру, CIDE) деген атаумен құрылды. Оның міндеті – азаматтық персонал басқаруымен ұлттық барлау агенттігі ретінде жұмыс істеу және федералды үкімет үшін шетелдік және ішкі барлау операцияларын жүргізу болатын. CIDE құрылғанға дейін ұлттық барлауды Президенттіктің División de Informaciones (Ақпарат бөлімі, DI) және әскери барлау қызметтері – Servicio de Inteligencia del Ejército (Әскери барлау қызметі, SIE) және Servicio de Inteligencia Naval (Теңіз барлау қызметі, SIN) бірлесіп жүргізді. Аргентина тарихында әскери барлау органдары ішкі және сыртқы барлауды жүргізуге қатысқан болса да, соңғы онжылдықтарда қабылданған реформалар оларға Ұлттық барлау жүйесінде азаматтық басқарумен бірге заңды түрде рөл берді. Хатшылық (көбінесе осылай аталады) 1956 жылы Педро Арамбуру үкіметі кезінде алғашқы құрылымдық және функционалдық реформасын өткізді. 20 қаңтардағы 776/56 атқарушылық жарлық арқылы CIDE Secretaría de Informaciones de Estado (Мемлекеттік ақпарат хатшылығы) атауын қабылдады және кейіннен танымал болған "SIDE" аббревиатурасын алды. Жаңа құрылған агенттік британдық барлау жүйесінің үлгісімен жасалған. Хуан Карлос Онгания үкіметі кезінде SIDE-ді барлық уақыттағы құпия қызмет хатшыларының бірі саналатын генерал Сеньоранс басқарды. Сол жылдары SIDE алғашқы күрделі шетелдік тыңшылық миссияларын ұйымдастыра бастады, штат 1200-ге жуық адамға дейін ұлғайды, ал білім мен операциялық қабілеттері күрт жақсарды. Сеньоранс басқарған кезде көптеген аргентиналық әйелдер сол кезде тек ерлерге арналған салада жұмыс істеуге бастады. Хатшылық әйелдердің кейбір артықшылықтарын бағалай бастады, әсіресе операциялар адамның әлсіз жақтарын пайдалануды қажет еткенде. Алайда, 1966 жылы Сеньоранс Хатшылықты қайта құрылымдап, барлығы 1200 адамның арасынан 900 қызметкерді жұмыстан шығарды, соның ішінде сол кездегі келісімшарт бойынша жұмысқа алынған барлық әйелдер де болды. Сеньоранстың әйелдерге қарсы фобиясы болғаны және әкімшілік лауазымдарда әйелдердің жұмыс істеуіне төзбейтіні айтылды. Сол жылы Буэнос-Айрестегі кеңес консулын ұрлау әрекеті сәтсіз аяқталып, КСРО ресми наразылық білдірді және мәселені халықаралық ұйымдарға жеткізумен қорқытты. Онганияның өз еркіне қарсы Сеньорансты отставкаға кетуге мәжбүр болды, ал Хатшылықтың соңғы мәлімдемесінде "Консул Петров Аргентинада КГБ тыңшыларының тобын басқарады" делінді. Сеньоранстың кеткеннен кейін әйелдер азаматтық барлау саласындағы қызметтерін қайта иеленді, бірақ сол кезде, суық соғыстың басталуымен, ЦРУ SIDE-ге ерекше қызығушылық таныта бастады. Латын Америкасындағы коммунистік топтар мен партизандардың өсуі, Фидель Кастро режимінің қолдауымен, сондай-ақ Кеңес Одағының Латын Америкасына ерекше қызығушылық танытуы, американдық барлау қауымдастығының сол кезде американдық мүдделер үшін екінші деңгейлі деп саналған аймаққа ықпал етуіне себеп болды. Ақпараттық хатшылық та бұл жағдайдан тыс қалмады, "коммунистік проблема" басымдыққа ие болды және коммунистік елдердің шетелдік елшіліктері мен делегацияларын қадағалау кең таралды. № 20.195/73 құпия заң 1973 жылғы 28 ақпанда генерал Лануссе үкіметі кезінде күшіне енді, ол агенттіктің миссиясын, функцияларын, штатын және басқа да маңызды аспектілерін нақты белгіледі; ол сондай-ақ 1973 жылғы 9 наурыздағы № 1.792/73 құпия жарлық ретінде де белгілі. 1976 жылғы 13 мамырда президент Хорхе Рафаэль Видела 416-шы жарлық шығарып, агенттіктің атын Secretaría de Inteligencia de Estado немесе "SIDE" деп өзгертті. 2001 жылдың желтоқсанында барлау реформасы туралы заң қабылданды, ол құрылымын, атауын және функцияларын жаңа Ұлттық барлау жүйесіне бейімдеуге бағытталды. 2001 жылдың ақпан айында Фернандо де ла Руа үкіметі кезінде SIDE бюджет кесілулерге (жартысына дейін қысқартылды) және өзін жаңарту үшін саяси қысымға ұшырады. Штат саны жартысына дейін қысқартылды, 1300 адам жұмыстан босатылды. Тазалаудың бір себебі - көптеген қызметкерлердің Ұлттық қайта құрылымдастыру процесі кезінде адам құқықтарын бұзуға қатысқандығы болды. Бұл қайта құруға агенттіктің стандарттарына сәйкес зейнеткерлік жасын өткен қызметкерлерді жұмыстан шығару және Альфонсин әкімшілігінің демократияға оралуынан кейін қызмет еткен қызметкерлердің көпшілігін алып тастау кірді. 2003 жылдың қазан айында Нестор Киршнер үкіметі кезінде Серджио Асеведоға заңсыз телефон тыңдауларына, сондай-ақ саяси және идеологиялық тыңшылыққа қарсы шаралар қолдануға бұйрық берілді. Регламенттерді бұзғандық үшін 160-тан астам адам ұйымнан қуылды. Ұйымдағы бірнеше қауіпсіздік кемшіліктері мен жемқорлық және ұрлық жағдайларын көрсететін ішкі қауіпсіздік тексеруі де жүргізілді (мысалы, тағам ұрлығы, көліктерден бензин шығару және нысандардағы нашар қауіпсіздік).
Терроризмге қарсы іс-қимыл
1992 жылы Буэнос-Айресте Израиль елшілігіне жасалған шабуылдан кейін SIDE үш шекара аймағындағы террористік қызметке көбірек назар аударды. Аргентина аумағында, әсіресе Буэнос-Айрестегі еврей ұйымдарына қарсы ислами терроризмнің қайта оралу қаупі, Хатшылықты бұрын белгісіз ұлттық қауіпсіздікке жауап беруге мәжбүр етті. Шетелдік барлау қызметтері ислами терроризм және оны бейтараптандыру жолдары мәселелері бойынша ынтымақтастық жасады. АҚШ-тың Орталық барлау агенттігі SIDE-ге кең ауқымды оқытуды ұсынды, ал әлемнің түкпір-түкпірінен келген сарапшылар Ұлттық барлау мектебінде дәріс оқуға шақырылды. SIDE өз қызметкерлеріне парсы және араб тілдерін, тарихын үйретуді бастады, сондай-ақ осындай мәдениеттерге қатысты адамдармен және ұйымдармен жұмыс істеудің тәсілдерін оқытты. 1994 жылғы АМИА жарылысынан кейін SIDE ислами терроризмнің ұлттық қауіпсіздікке ең қауіпті угрозаға айналғанын мойындады. Үш шекарадағы террористік ұйымдарды бақылау мақсатында ЦРУ-мен бірлесіп «Центавр» операциясы (Operación Centauro) жоспары жасалды, ол телефондарды тыңдау, поштаны тексеру және көптеген күдіктілерді жасырын бақылауды қамтыды. Есептерде аймақтағы террористік ұйымдардың болуы және қызметі туралы толық мәлімет берілді, олар Парагвайдағы ірі қара нарықтан пайда көріп, басқа ұйымдар үшін қаржы жылыстыру орталығы ретінде жұмыс істеді. Мұндай қызметтердің дәлелдері бар 1997 жылғы есеп АҚШ, Бразилия, Парагвай, Франция және Германия барлау қызметтерімен бөлісті. Аргентинадан тыс жерде АМИА жарылысының себептерін зерттеу үшін құрылған «Sala Patria» тобы Парагвайда жұмыс істей бастады және көптеген күдікті террористерді ұстауға, сондай-ақ Парагвайдың Асунсьон қаласындағы АҚШ елшілігін жару жоспарын бейтараптандыруға көмектесетін маңызды ақпаратты ұсынды.
Ұйым
SIDE – Ұлттық барлау жүйесінің басшысы және Аргентинаның ең ірі барлау агенттігі. Ол Президенттікке бағынышты және Аргентина Президентіне есеп береді, ол ұлттық барлау жоспары мен саясатын белгілейді. Американың Федералдық тергеу бюросына (FBI) ұқсас, SIDE жиі Әділет министрлігімен ынтымақтасады. Хатшылықтың құрамында оның міндеттерін орындауға көмектесетін арнайы ішкі бөлімшелер бар. Escuela Nacional de Inteligencia (Ұлттық барлау мектебі, ENI) – SIDE үшін агенттерді даярлайтын және жұмысқа қабылдайтын, сондай-ақ басқа барлау және құқық қорғау органдарының қызметкерлеріне оқу және көмек көрсететін басты барлау академиясы. ENI Аргентинаның барлау доктринасын талдайды және елдегі студенттерге, оның ішінде Интернет арқылы курстар ұсына отырып, мамандандырылған барлау бойынша аспирантура білімін береді. 2001 жылы 25.520 нөміріндегі Ақпаратты реформалау заңы күшіне енді, ол SIDE-дің дәстүрлі ішкі ұйымына маңызды өзгерістер енгізіп, оның кейбір функцияларын жаңадан құрылған ұйымдарға, мысалы, Қылмыстық барлаудың Ұлттық дирекциясына берді. Аргентина Президенті Хатшыны және Барлау жөніндегі Хатшының орынбасарын тағайындауға жауапты, бірақ Хатшының өз келісімшарт бойынша жұмысқа алынған қызметкерлерін ұйымға тағайындау құқығына шектеулер қойылған. Хатшылықтың құрамында Ішкі және Сыртқы барлау, сондай-ақ Apoyo (қолдау) бойынша үш орынбасар бар. Олар сәйкесінше A, B және C әріптерімен немесе сандармен белгіленеді. Шетелде офицерлер көбінесе Аргентинаның әлемдегі елшіліктері мен консулдықтарында дипломатиялық иммунитетпен жасырынады (бұл әлемдік тыңшылықта кең таралған тәжірибе). «Медиа кеңесшісі», «Мәдени атташе» немесе «Туризм кеңесшісі» лауазымдары ең көп қолданылады. Қазіргі Хатшы – Хектор Иказурияга, ал Хатшының орынбасары – Франсиско Ларшер, екеуі де Президент Нестор Киршнер тағайындады. SIDE-дегі үшінші маңызды лауазым – барлық елдегі және одан тыс жерлердегі барлау және жасырын операцияларды басқаратын Операциялар бас директоры (Director General de Operaciones); осы лауазымды аңызға айналған құпия агент Хорасио Антонио Стиуссо (Alias: Jaime Stiles) қазіргі уақытта атқарып тұр. Сильвия Форнасаро Қаржы басқармасының (Dirección de Finanzas) басшысы, ол Хатшылықтың барлық есептеу және бюджеттік теңгерімділігіне жауапты.
Қызметкерлер
Жақындағы мәліметтерге сәйкес (Секретариат өзінің қызметкерлер санын жарияламайтындықтан), қазіргі таңда 2,500-ден 3,000-ға дейін агенттер Аргентинаның ішінде де, сыртында да Секретариат үшін жұмыс істеп жатыр. Тек Ақпараттық қызмет министрі мен орынбасары ғана мемлекеттік қызметкерлер болып табылады, ал SIDE қызметкерлерінің қалғаны Ақпараттық реформа туралы 25.520 заңында көрсетілгендей, құпия түрде әрекет етуі және жұмыс істеуі тиіс. Қызметкерлердің шамамен 80% Ішкі істер басқармасына бағынады, ал қалғаны Сыртқы істер және қолдау басқармаларында жұмыс істейді. Агенттің лауазымына қарай, олар ай сайын 1800-ден 2678 аргентиналық песоға дейін жалақы алады, ал директорлардың жалақысы 3000 ARS-қа жетеді. Шетелдегі делегаттар Сыртқы істер министрлігі құрамында болады, бірақ жалақысын Секретариаттан ай сайын алады. Олардың негізгі қызметі – орналасқан елдегі ағымдағы оқиғалар туралы есеп беру және жергілікті барлау қызметтерімен байланыс орнату.
Жұмысқа қабылдау
Азаматтар SIDE-ге Суық соғыс кезінде әлемдік барлау агенттіктерінің көпшілігі қолданған, жақсы танымал әдіс арқылы тартылады. Процедура қарапайым: ұлттық университеттерден студенттерді олардың мінез-құлқы, іс-әрекеттері мен интеллектуалдық қабілеттеріне сәйкес бағалау. Бұл әдіс алғаш рет Онгания үкіметі кезінде, Ақпарат хатшысы Грал Сеньоранстың басшылығымен қолданылды. Ол өзі айтқандай, "20 жасында университетте оқыған адам 30 жасқа келгенде өте жақсы маман болуы тиіс". Жұмысқа алу кезінде сарапшылар нысандарды бағалауда төрт маңызды мәселеге назар бөлді:
Тіл және сөйлеу мәнері. Киім киюде қарапайымдық пен ұқыптылық. Еңбек етуде шамалылық. Әртүрлі жағдайларға бейімделуге мүмкіндік беретін жеке өмірлік тәжірибе. Студенттер SIDE-ге қосылу шақыруын қабылдаған жағдайда, олар Ұлттық барлау мектебінде оқуға жіберілді. Дегенмен, барлық тыңшылар университеттерден таңдалған жоқ. Көптеген тәжірибелі агенттер өздерімен жеке өмірде байланысы бар және барлау саласында мансап жасауға жарамды деп ойлаған адамдарды ұсынды. Осылайша жұмысқа алынған тыңшылар "сенімді адамдар" деп есептелді, олар тыңшылық қызметін атқару қабілеттері тексеріліп жатқанда айлық төлем алды. Сенімді екендіктерін дәлелдегеннен кейін, олар "шартты қызметкерлер" санатына көтерілді. Мұндай жағдайларда агенттерге арнайы бақылау жасалды, контрбарлау бөлімі оларға "қоршаған орта" бақылауын жүргізді. Агенттер басшыларының үмітін ақтаған жағдайда, олар мерзімі үнемі жаңаруға жататын уақытша еңбек шартына қол қойды. "Сенімді адам" мансабындағы үшінші кезең "уақытша персонал" (испан тілінде Personal Temporario) деп аталды, олар осы кезеңге жеткеннен кейін Ұлттық барлау мектебінде курстарға қатысуға рұқсат алды. Соңында, екі жыл уақытша персонал ретінде тағайындалғаннан кейін, олар тұрақты "азаматтық персонал" (PC, испан тілінде) болып қайта тағайындалды. "Сенімді адам" және "азаматтық персонал" кезеңдері арасында белгілі бір мерзім болған жоқ, толыққанды қабылдануына 15 жылға дейін уақыт кеткен адамдар да болды. Бүгінде SIDE-дің "өте жабық отбасы" екені айтылады, ешкім ұсыныссыз оған кіре алмайды. Агенттермен сұхбаттасқанда "бірінші ереже – өзіңнің атыңды ұмыту" және жаңа персоналға жалған жеке куәлік беріледі делінеді.
Қатысушылары
"Серіктес" компаниялар жасырын операцияларды қолдау үшін пайдаланылады. Аргентина әділеті анықтаған белгілі жағдайларға мынадай көрінеу компаниялар кіреді: Tecnit, CF COM, OSGRA S. R. L, Tiumayú S. A, AMSUD S. A, EMCOSUD S. A, IDIS (Instituto de Investigaciones y Servicios) S. R. L және Canteras Brandsen S. R. L. Бәрі де SIDE қызметкерлерімен басқарылады және Аргентина ішінде жасырын операцияларды жүргізуге, сондай-ақ шетелдерде агенттерді орналастыруға қолданылады. Бір мәлімделген мысал – Чилидің Сантьяго қаласында EMCOSUD брокері ретінде әрекет ететін агент.
Мәдениет
Ақпараттық қызмет хатшысы мен орынбасары кеңселерінің орналасқан жеріне байланысты, 25 мамыр ғимаратының бесінші және сегізінші қабаттарында болғандықтан сәйкесінше "Сеньор Пинко" (Мистер Бес) және "Сеньор Очо" (Мистер Сегіз) деп аталады. Басқа аттардың ішінде Сыртқы барлау орынбасары "Сеньор Трес" (Мистер Үш) деп, ал Логистика орынбасары "Сеньор Нуэве" (Мистер Тоғыз) деп аталады. Хатшылық ғимараттарындағы кафетерийлер "казино" деп аталады. Расталмағанмен, "Сеньор Пинко" деген ат 1956 жылғы СИДЕ қайта құрылымымен байланысты, ол британдық MI6 үлгісінде жасалған, алғашқы директоры капитан сэр Джордж Мэнсфилд Смит Камминг болған. Камминг көбінесе "Смит" есімін қалдырмай, өзінің "C" әрпін кодтық ат ретінде қолданған, осылайша MI6-ның барлық келесі директорлары да қолданды. "Сеньор Пинко" деген ат содан алынған деп есептеледі. 25 мамыр даңғылындағы басты ғимарат "Орталық" деп аталады. СИДЕ-де жұмыс істейтін агенттер Хатшылықты жай ғана "La Casa" (Үй) деп атайды. Өздерінің агенттіктері мен СИДЕ арасында байланыс қызметін атқаратын шетелдік қызметкерлер "COI" деп аталады. Сондай-ақ, саясаткерлер тыңшыларды кейде "Сервис" деп атайды, яғни "Қызметке" (ағылшын тілінде) қатысты адамдар. СИДЕ-нің ресми талисманы - Түлкі (Зорро). СИДЕ қызметкерлері арасында Сот қадағалау дирекциясы (DOJ) "Ojota" (Сандал) деп аталады; сонымен қатар, "Ojota" сөзі "Ojo" (Көз) дегенді білдіреді.
Сандар
Хатшылықтың ішкі ұйымы туралы қызықты және кейде шатастыратын факт – әртүрлі ішкі бөлімдерге сілтеме жасау үшін ерекше құрылымдалған сандар тізбегін пайдалану. Мысалы, Ішкі барлау төңкерістігі "8" деп нөмірленеді, ал оның қарастырылатын бөлімдері, мысалы, Қарсы барлау басқармасы және Сот қадағалауы басқармасы тиісінше "84" және "85" деп нөмірленеді. Осы принцип Сыртқы барлау төңкерістігіне де қатысты, яғни "3", оның бөлімдері Сыртқы барлау дирекциясы үшін "32"-ден Халықаралық қылмыс және халықаралық терроризм бөлімі үшін "34"-ке дейін. SIDE-дің сандар тізбегінің қалай құрылғанын ресми түсіндірме болмағандықтан анықтау әлі де қиын, бірақ белгілі бір директорларға, "3", "5", "8", "9" сияқты жеке сандар берілгені мәлім. Кейде бұл сандар 25 мамыр ғимараттарындағы орналасқан жерін көрсетеді.
Қоғамдық ақпарат құралдары мен көркем әдебиет
Көптеген барлау агенттіктері сияқты, Хатшылық тек ұлттық мәселелер немесе даулармен айналысқанда ғана ресми мәлімдемелер жасайды. Хатшылық үшін ең танымал оқиғалар AMIA тергеуі, София Фиджманға қатысты оқиға және Сенаттағы пара алу даусы болды, олар бұқаралық ақпарат құралдарының қызығушылығын тудырды. AMIA тергеуі кезінде тергеуге қатысқан сот қызметкері Клаудио Лифшиц өзінің тәжірибесі және теориялары туралы кітап жазды, онда Хатшылықтың жарылыс туралы бұрыннан білгені және оны тоқтатуға шамасы келмегені айтылды. 2005 жылы Дамиан Сифронның "Tiempo de Valientes" комедиясы Хатшылық пен Федералды полиция арасындағы ұзақ жылдарға созылған бәсекелестікті бейнеледі. Хатшылық фильмнің сюжетінде маңызды рөл атқарды, көбінесе ол өте қатыгез және жемқор адамдармен толған орын ретінде көрсетілді. Ақырында, фильм ұлттық үкіметтегі барлау қызметінің маңыздылығын растайды. Америкалық ABC телеарнасының "Alias" сериалында Надя Сантос (Миа Маэстро) – бұрынғы SIDE агенті, қазір ЦРУ-да жұмыс істейді. Сериалда "Аргентина барлау қызметі" бірнеше рет еске алынды.
Жарияланымдар
Әр үш ай сайын SIDE Ұлттық барлау мектебі арқылы ресми журнал жариялайды. Хатшылықтың тарихы мен дау-дамаларына арналған кітаптардың қатарында Хорхе Боимвасердің "Los sospechosos de siempre: Historia del espionaje en la Argentina" кітабы бар. Кітап 1995 жылы жарыққа шығуы тиіс еді, бірақ сол кездегі Барлау қызметінің басшысы Уго Анзоррегуй оның авторымен және "Editorial Planeta" баспасымен ақшалай келісім жасап, кітаптың жариялануын тоқтатты деген күдік туды. Кітап ақыры 2001 жылы жарық көрді және ішкі құрылымын нақты анықтамайынша, тарихи SIDE фактілері туралы ең толық мәліметтердің бірі болып табылады. 2006 жылдың шілдесінде Gerardo Young-тің "SIDE: La Argentina secreta" кітабы жарық көрді. Янгтың кітабы Хатшылықтың ең белгілі өкілдері, ішкі қағидалары және басқару мен жұмыс істеу ерекшеліктері сияқты жекелеген мәселелеріне арналған.
Лас соғыс
SIDE "Қанды соғыс" кезінде рөл атқарды және Оңтүстік Америка хабарлау қызметтерінің халықаралық желісі – "Кондор" операциясына қатысты. Буэнос-Айрестегі "Кондор" операциясы үшін Automotores Orletti (сонымен қатар 18-ші тактикалық операциялар орталығы деп те аталады) деген жасырын тұтқындау лагері 1976 жылдың мамыр айынан қараша айына дейін SIDE-дың бұйрықтарымен жұмыс істеді. SIDE жүргізген маңызды операциялардың бірі – Чилидің DINA және Уругвай хабарлау қызметімен бірлесіп, Еуропада үш адамды өлтіруге жасалған әрекет. Мақсаты – мүмкін болса, бір уақытта Парижде тұратын үш маңызды тұлғаны өлтіру: Изабель Альенде (Чилидің Сальвадор Альенденің қызы), Родольфо Матаролло (Аргентинаның ERP мүшесі) және Энрике Эрро (Уругвайдың бұрынғы сенаторы) – олардың барлығы Оңтүстік Американың де-факто режимдеріне қарсы шығып, танымал диссиденттер еді. Бұл идеяны DINA директоры Мануэль Контрерас ұсынған, ал жоспар Буэнос-Айрестегі Биллингхерст базасында Аргентина диктаторы Хорхе Рафаэль Виделаның келісімімен жасалған. Кісі өлтірулерді 9 мм немесе .22 калибрлі мылтықтармен жасау жоспарланған, олар Аргентинаның дипломатиялық көлігі арқылы Францияға жеткізілуі керек еді. Бірақ Аргентинаның Париждегі елшісі агенттерге қандай зат бар екенін көрсетпей, қапты беруден бас тартқандықтан операция сәтсіз аяқталды.
" Мэрилин " операциясы
1973 жылы 25 мамырда Гектор Хосе Кампора Аргентина президенті болғанда, Куба Аргентинаға дипломаттар мен ресми делегаттарды жіберіп, Аргентина үкіметімен мәдени алмасты қайта бастауды ұсынды. Бірақ Аргентинаның барлау қызметі кубалықтардың нақты мақсатына күмәнданды. Содан кейін хатшылықтағы сарапшы кубалық делегаттардың әйелдерге деген осалдығын байқады: олардың сары шашты әйелдерге ерекше сезімталдығы көзге түсті. Реколета ауданындағы "Ла Биела" кафесі SIDE агенттерінің кубалықтарды әйелдерді іздеп жүргенін көруге жиі кездесетін орын болды. Хатшылық мүмкіндігінше жылдам ақпарат алу, бағалау және ену жоспарын жасады. Бұл операцияның басты рөлінде сары шашты әйелдер болды, SIDE қаланың белгілі "қызыл" аймақтарындағы қабілетті әйелдерді іздеуге кірісті, олардың кейбіреулері хатшылықпен тығыз байланысты адамдар басқарды. Үш әйел Буэнос-Айрес орталығында сұхбатқа шақырылды, оларға кубалық делегаттармен берік және тұрақты байланыс орнатуды қамтитын жұмыс ұсынылды, барлығы келісті. Олар бұрынғы жұмыстарында алған жалақыларына тең ақы алып, көрсеткен қызметтері үшін қосымша сыйақы алатын болды. Бір апта бойы агенттерге барлаудың негізгі теориялары мен тәжірибелері оқытылды, олар "белгілеуге" бара жатқан кубалықтардың суреттерін қарады және өздерінің ойынша жеке басы туралы күрделі өмірбаян дайындауға уақыт болды. "Мэрилин" операциясын басқарған жетекші балалы, ажырасқан әйелдерді мақсатты түрде таңдады, олар отбасылары мен нысаналарына күдік тудырмас үшін. Үш әйел өмірлік күнкөрісі үшін "сатумен" айналысатынын айтты, бұл оларға кубалықтармен тікелей байланыста болуға мүмкіндік берді. Соңында, "Ла Биела" кафесінде болған бір эпизодтан кейін, кубалық делегаттардың екеуі тұзаққа түсті, ал үшіншісі қарым-қатынас орнатуға қызығушылық танытпады. Алты апталық бақылау мен тыңдаудан кейін (жас тыңшылар кубалықтардың бөлмелеріне микрофон орнатуды қамтамасыз етті), Куба елшілігі делегаттарын күтпеген жерден Гаванаға қайтаруға бұйрық берді. SIDE кубалықтардың Аргентинаның солшыл топтарына көмектесіп, қолдау көрсеткеніне қатысты күдігін растайтын ешқандай ақпарат алмады, бірақ агенттік әйелдердің барлау әлемінде өте пайдалы құрал екенін түсінді. Операцияға қатысқан үш әйелге SIDE-де тұрақты жұмыс ұсынылды, тек біреуі қабылдады, ал қалғаны Буэнос-Айрес түнгі өміріне оралды. "Мэрилин" операциясы әйелдерді ерлердің осалдығын пайдалану арқылы ақпарат алудың және Аргентинаның сыртқы және ішкі қарсыластарын бақылаудың тиімді және ыңғайлы әдісі екенін дәлелдеді. Аргентиналық барлау қауымдастығына әйелдердің толыққанды енуі 1960 жылдардың ортасында басталса да, 70-ші жылдары, Аргентинаның ең даулы кезеңдерінің бірінде, SIDE әйелдері оның операцияларында маңызды рөл атқара бастады.
" Вейнте Анос " операциясы
1995 жылдың 28 қазанында Аргентинаның ең іздестірілген террорисі Энрике Горриаран Мерло Мексика қаласынан 160 шақырым (100 миль) қашықтықтағы Тепостлан деген шағын қаладан ұсталды және Аргентинаға қайтарылды. Мерло 1970 және 1980 жылдары көптеген қылмыстық әрекеттерге қатысқан, ең бастысы – 17 қыркүйекте Парагвайда Анастасио Сомоса Дебайльді өлтіруі және 1989 жылы Ла Таблада әскери казармасына МТП тобы жасаған шабуылды ұйымдастыруы. Мерлоның сөзінше, оны SIDE ұйымдастырған, ол Мексикаға PRD мексикалық саясаткерлерімен кездесу үшін барған, олар халықаралық деңгейде Ла Таблада шабуылға жауапты партизандарды босатуға жұмыс істеді, олар әлі де Аргентина түрмелерінде жазасын өтеуде. Мерло Мексика астанасына жалған уругвай паспортымен келді, көп ұзамай Мексика қауіпсіздік күштерінің оны бақылап отырғанын түсінді. Ол олардың тек Мексика аумағында заңсыз әрекет жасап жатыр ма, жоқ па, соны тексеру үшін қарапайым бақылау жасап отыр деп ойлады. 28 қазанда ол Тепостлан алаңында үш аргентиналықты көрді, "олардың бірі Аргентина барлау қызметінен немесе полициядан болып көрінеді" деді. Мерло досының жүк көлігін айдап бара жатқанда, аргентиналықтарды байқағаннан кейін Куатула қаласына кіре отырып, олардан құтылуға тырысты. Бірнеше минуттан кейін Мерло тоқтатылып, қоршауға алынып, бірнеше рет атылды, сосын ол жүк көлігінің қираған терезесінен қолын шығарды. Мерло Мексика қауіпсіздік қызметінің оны қолғаппен байлап, Аргентиналыққа қаратып, ол үнсіз иеленіп, оның іздеген адамы екенін растады. Мерло Мексиканың көші-қон департаментіне жеткізілді, онда SIDE агенттері оны үш рет сұраққа тартыпты. Соңғы рет сұраққа тартқанда, ол Горриаран Мерлосы ба деп сұрады, ол "иә" деп жауап берді және бірден сияқты түрғын үй сұрады. (Мексика Латын Америкасының басқа елдерінде саяси қуғынға ұшыраған адамдарға түрғын үй беру дәстүріне ие). Мексикалық полицейлердің бірі оларға оның өтінішіне "мүмкіндік" бар екенін айтты, бірақ таңғы сағат бесте Мексика билігі оны әуежайға алып барып, SIDE ұшағына отырғызды, онда Тепостланнан келген SIDE агенті және сұраққа тартушы болды. Операцияны Sala Patria жүзеге асырды деп күтілуде. Мерло өз қылмыстары үшін Аргентинада түрмеде отырды, кейіннен 2003 жылы президент Эдуардо Духалде оны кешірді.
AMIA тергеу
Тергеу барысында сот есептері SIDE-дің AMIA ісінің тергеуіне қатысқандығына жеткілікті дәлел көрсетті. 2003 жылы президент Нестор Киршнер SIDE-дің барлық құжаттарын (шамамен 15 000) ашып, бұрынғы барлау хатшысы Уго Анзоррегуй мен іске қатысқан көптеген барлау қызметкерлеріне (соның ішінде Хорасио Антонио Стиуссо, Патрисио Мигель Финнен және Алехандро Бруссон) судья Галеаноның істің ресми судьясы қызметін атқару кезіндегі қателіктері туралы тергеуде жауап беруге мүмкіндік берген жарлыққа қол қойды. Оған елден шығуға шектеу қойылды, бірақ кейін ол алынып тасталды, алайда Насрим Мохтари Париждегі байланыстарын жоғалтып, қаржысы таусылып, бұқаралық ақпарат құралдарында "халықаралық террорист" ретінде танымал болды. Хатшылық Мохтариге Аргентинада тұру үшін қажетті жағдай жасаудан бас тартты, ал Иран оны өз территориясында қаламады, себебі ол оларға AMIA жарылысына қатысқандығы үшін айыпталған Иранға байланысты көптеген халықаралық мәселелер әкелді. Қазір ол Буэнос-Айрестегі психиатриялық клиникада жатыр.
ЦРУ қарым-қатынастарының бұзылуы
2001 жылдың қаңтар айында Página/12 газеті Американың Орталық барлау агенттігімен (ЦРУ) Секретариаттың қиын қарым-қатынасы туралы мақала жариялады. Мақаламен бірге Росс Ньюлендтің суреті мен жеке мәліметтері келтірілді, ол Буэнос-Айрестегі ЦРУ станциясының басшысы еді және ЦРУ-ның Латын Америкасы бөлімінің басшысы болуы күтілді. Ресми мәліметтерге сәйкес, ЦРУ SIDE-ден Ресей мафиясының және Аргентинаға жаңадан келген КГБ-ның бұрынғы агенттерінің қызметін тергеуді сұраған. Мұның себебі, Ресей мафиясы Аргентинаны АҚШ-қа заңсыз көшпелдерді контрабандалау үшін транзиттік ел ретінде пайдаланып отырды. Сол кезде Аргентина азаматтары АҚШ-қа туристік сапарлар үшін виза алмауға құқылы болды және Аргентина азаматтығын алу салыстырмалы түрде оңай болды. КГБ-ның бұрынғы агенттері мен Ресей мафиясын тергеудің тағы бір себебі, Аргентинада және Латын Америкасының көптеген елдерінде көптеген бұрынғы ЦРУ және ФБР қызметкерлерінің жеке қауіпсіздік бизнеспен айналысқандығы еді. Ресейлік топтың Аргентинаға келуі олардың бизнесіне бәсекелестік тудыруы мүмкін еді. Бірнеше ай бұрын, Буэнос-Айресте өмір сүруді ұнатқан 50 жастағы Ньюленд SIDE-ді Аргентинада өзін және басқа ЦРУ қызметкерлерін қадағалап, олардың телефон сөйлесулерін тыңдап отыр деп айыптады. Ақпаратқа сәйкес, Секретариаттың екі бұрынғы, ықпалды қызметкері – Патрисио Финнен мен Алехандро Брауссон, Биллингхерст базасынан операцияны жүргізуге жауапты болды. Американдықтар ғана емес, Израильдің Моссад және Германияның Федералды барлау қызметі (BND) да Секретариаттың ерекше назарына ілікті. Американдық есептерде Секретариат ЦРУ-дың сұраныстарын орындауға көмектеспегендігі айтылады, керісінше, АҚШ SIDE-дің «жаңа келгендерге» ақпарат сату арқылы нарыққа енуіне көмектескенін мәлімдеді. ЦРУ ашуға буырқанды, себебі олар SIDE-ге өз операцияларын жүргізу үшін тарихи түрде қаржылай көмек көрсеткен, ал SIDE ресейліктердің контрабандалық операциясына жанама түрде көмектесіп отырды. Олар Секретариаттың өз жақтарына шығып, «Ресей мәселесін» үкіметтік мәселе етіп, ресейліктерге қысым жасауын күтті. Сол кездегі Секретариаттың қарсы барлау қызметінің басшысы, зейнеткер майор Алехандро Бруссон, Аргентина армиясының инженерлер корпусының бұрынғы әскери қызметшісі және 1980-1990 жылдары ультраұлтшыл оңшыл «Карапинтадас» ұйымының жақтасы, танымал газетке өз станциясының басшысының жеке басын жариялағаны үшін ЦРУ-мен айыпталды. АҚШ-тың SIDE-мен болған оқиғаны тергеуі Росс Ньюлендтің суреті мен ақпаратын газетке Секретариаттың өзі бергенін көрсетті. Осы оқиғаға байланысты SIDE қарым-қатынасты жақсарту үшін басқа теориямен түсіндіруге тырысты. Ақырында, Росс Ньюлендтің жеке басы ашылып, оқиға АҚШ пен Аргентина үшін әлемдік барлау қауымдастығында үлкен ұятқа айналды, ЦРУ өз станция басшысын Аргентинадан алып кетті және SIDE-мен бірлесіп жұмыс істеудегі қиындықтарға байланысты кеңселерін Уругвайдың Монтевидео қаласына көшіретінін мәлімдеді. Сонымен қатар, осы оқиғаның нәтижесінде SIDE қарсы барлау қызметінің басшысы, зейнеткер майор Алехандро Бруссон, «ойын ережелерін бұзу» деп саналған әрекеті үшін американдық дипломатиялық қысымның нәтижесінде қызметтен босатылды. Бұл жанжал тек ЦРУ-дың SIDE-мен қарым-қатынасына нұқсан келтірген ғана емес, сонымен қатар Карлос Менем әкімшілігі кезінде кеңінен ынтымақтасқан Аргентинаның барлау қауымдастығына американдықтардың сенімсіздігін тудырды.
Сенатта пара алу
2001 жылы президент Фернандо де ла Руаның үкіметі Аргентина Конгресінің бірнеше сенаторларын параға салу үшін Хатшылықтың резервте сақталған қаражатын пайдаланды. Бұл операцияның мақсаты – Де Ла Руа қолдаған еңбек реформасы заңының қабылдануын қамтамасыз ету болды. Атқарушы биліктің қатысы жұртшылыққа белгілі болған соң, ұлттық дау туып, Де Ла Руа әкімшілігіне қатаң сын бағытталды. Сол кезде Хатшылық банкир Фернандо де Сантибанестің басқаруында болды, ол президент Де Ла Руаның жақын досы еді және Хатшылықтың жұмысын түбегейлі өзгертуге уәде берген. Аргентинаның оппозициялық партиялары, әсіресе Карлос Менем үкіметі кезінде, SIDE-ді саяси құрал ретінде қарастырып, 1999 жылғы президенттік сайлауда жеңіске жетсе, кең ауқымды реформалар жасауға уәде берді. SIDE-дің осы дауға қатысқандығы туралы мәліметтер жұртшылыққа жария болғаннан кейін, президент Фернандо де ла Руа Фернандо Де Сантибанесті отставкаға кетейін деп сұрады. Ол Сенатта пара алу ісіне қатысқандығы айыбымен күйленді. 2013 жылы Федералды қазылар алқасы президент Де ла Руа мен Фернандо де Сантибанесті, сондай-ақ басқа да лауазымды тұлғалар мен сенаторларды айыптаулардан ақтап берді.
Пикетерос өлтірілді
Әділет жүйесі мен баспасөз 2002 жылы Буэнос-Айрестегі Пуэрредон көпірінде наразылық білдірген Дарио Сантильян мен Максимилиано Костеки есімді екі пикетероның қазасына әкелген оқиғаларды ұйымдастыруға қатысқандығы үшін Хатшылықты кінәлайды. Екі адам да Буэнос-Айрес полициясының дробовикпен қаруланған қызметкерлері артынан оқ жарып өлтірді. Бұл трагедияға бірнеше ай бұрын, Хатшылық пикетеролардың жиналыстары мен наразылықтарына Колумбияның экстремистік FARC тобының қатысып жатқаны туралы барлау мәліметтерін жариялаған. Сонымен қатар, қастандыққа санаулы минуттар қалғанда, оқиғаға қатысқан полиция қызметкері Альфредо Фанчиотти мен сол кездегі Барлау вице-министрі Оскар Родригес арасында үш телефондық әңгіме болды. SIDE-дегі ешкімге осы іске қатысқандығы үшін айып тағылмады. Қастандықтың екінші жылдығында наразылық білдірушілер мен пикетеролар телефондық әңгімелердің басталу орны болған Биллингхерст базасына қарай шеру тартты, содан кейін мүлікті қиратты және ұйымға қатысты халықтың наразылығын білдірді. Бұл SIDE ғимаратына алғаш рет наразылық танытқан жағдай болды.