Кіріспе

Farragut класының эсминшісі

USS Hull (DD 350) – Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде АҚШ Әскери-теңіз күштерінде қызмет еткен эсминші. Ол Айзек Халлдың құрметіне аталған. Hull соғысқа дейін және соғыс кезінде Еуропаға қатысып, жауынгерлік қызметі үшін 10 шайқас жұлдызына ие болды. Ауыр теңізде батып кеткен үш эсминшінің бірі болды, бұл "Халси тайфуны" кезінде болған. Hull эсминшісінің 11 офицері, оның ішінде бас офицері, және 191 сарбазы теңізде қаза тапты, ал 7 офицер мен 55 сарбазы құтқарылды.

Құрылыс және іске қосу

Халл кемесі 1934 жылдың 31 қаңтарында Нью-Йорк теңіз кеме жасаушылығында суға түсірілді, оны Патриция Луиз Платт қызы демеушілік етті және 1935 жылдың 11 қаңтарында қолданысқа берілді.

Екінші дүниежүзілік соғысқа дейінгі кезең

Азор аралдарына, Португалияға және Ұлыбритания аралдарына сынақ сапардан кейін, Халл 1935 жылғы 19 қазанда Панама каналы арқылы Калифорния штатының Сан-Диего қаласына жетті. Ол Сан-Диегодан бастап Тынық мұхиты флотымен бірге тактикалық жаттығулар мен оқуларға қатысты. 1936 жылғы жазда Аляскаға сапар жасады, ал 1937 жылғы сәуірде Гавайи суларында флоттық жаттығуларда өтті. Соғысқа дейінгі шиеленіс күшейген кезеңде Халл Әскери-теңіз күштерінің Тынық мұхитындағы әуе кемелеріне ұшақ сақшысы ретінде жиі қызмет етті. Ол соғыс басталарға дейін осы міндеттерді атқаруын жалғастырды және 1939 жылғы 12 қазанда жаңа портына, Пёрл-Харборға көшті.

Перл-Харбор

Әскери-теңіз флотының проблемалары, ұшақтарды күзету және патрульдік міндеттер 1941 жылдың 7 желтоқсанында жапондықтар Перл-Харборға шабуыл жасаған кезде үзілісті. "Халл" кемесі "Доббин" тірек кемесімен бірге жөндеуден өтіп жатқанда, оның зениттік артиллериясы жұмыс іске қосылды. Шабуылдың басты нысаны соғыс кемелері және қатыспаған авианосецтер болғандықтан, эсминецке ешқандай зақым келмеді және ол келесі күні "Энтерпрайз" авианосеціне қосылып, оны Перл-Харборға сүйемелдеді. Соғыстың келесі күрделі айларында "Халл" адмирал Уилсон Браунның 11-ші жедел әскер тобымен бірге жұмыс істеді, Соломон аралдарындағы жапондық базаларға жасалған маңызды шабуылдарда "Лексингтонды" қорғады. 26 наурызда Перл-Харборға оралды және 3 ай бойы Сан-Франциско, Калифорния және Перл-Харбор арасында конвойлерді сүйемелдеу міндетін атқарды. 7 желтоқсанда Гуадалканалға амфибиялық шабуылға дайындық үшін Суваға (Фиджи аралдары) аттанды. 26 шілдеде Соломон аралдарына бағыт алды және қону күні, 1942 жылдың 7 тамызында, жағалаудағы артиллериялық оққа түсіру кезінде крейсерлерді қорғады, содан кейін көліктің суастына қарсы қорғанысын ұйымдастырды. Келесі күні бірнеше ұшақты атып түсіріп, бомбалау шабуылдарын тойтарды. Сол кешкісін өрт сөндіруге болмайтын "Джордж Ф. Эллиотт" көлігін қасақана батырды. 9 тамызда эсминец Гуадалканал жағалауында шағын шхунаны батырып, сол күні кешке Эспириту-Сантоға аттанды. Гуадалканалдағы келесі қиын апталарда "Халл" әскерге көмек көрсету үшін үш рет көліктермен және әскери кемелермен сапар жасады, 9 және 14 қыркүйекте әуе шабуылына ұшырады.

Алеут аралдары

Кеме 20 қазанда Перл-Харборға оралды және жылдың қалған бөлігін Жаңа Гебрид аралдарындағы "Колорадо" линкорымен бірге өткізді. Ол 29 қаңтарда Перл-Харбордан Сан-Францискоға жөндеуге аттанды және 1943 жылдың 7 ақпанында жетті. Жөндеуден кейін ол Алеут аралдарына көшті, 16 сәуірде Аляска штатының Адак қаласына келді және солтүстік суларда линкорлар мен крейсерлермен бірнеше жаттығу орындады. Мамыр айында Әскери-теңіз күштері Ату аралын қайтарып алуға кіріскенде, "Халл" патрульдік міндеттерін жалғастырды, ал шілде мен тамыздың басында Киска аралын көптеген рет бомбалауға қатысты. Кеме 15 тамызда Кискаға десант шабуылына қатысты, бірақ жапондықтар эвакуацияланғанын анықтады.

Оңтүстік Тынық мұхит операциялары

Халл Киска операциясынан кейін Орталық Тынық мұхитына оралды және 1943 жылдың 26 қыркүйегінде Перл-Харборға келді. Ол 3 күннен кейін флотпен бірге Уэйк аралына шабуыл жасау үшін шықты, ал эскорттық авианосецтермен бірге Гилберт аралдарын жасыру мақсатындағы диверсиялық шабуылдарда қатысты. Халл 20 қарашада Макинге бомба тастады, ал шабуыл сәтті жүрген кезде 7 желтоқсанда Перл-Харборға конвоймен жетті. Одан ол 21 желтоқсанда амфибиялық жаттығулар үшін Калифорния штатының Окленд қаласына қайтып оралды. Жапонияға апаратын аралдар жолындағы келесі бекет – Маршалл аралдары болды, және Халл 1944 жылдың 13 қаңтарында Сан-Диегодан 53-ші жедел топпен бірге теңізге шықты. Ол 31 қаңтарда Кваджалейнге жетіп, резервтік аймақтағы көліктерді күзетті, ал ақпан айында Эниветок және Маджуро маңында күзету және патрульдік міндеттерді орындады. Бір соғыс кемесі мен авианосецтер тобына қосылып, кеме 18 наурызда Милле атолына жетіп, қирату шабуылына қатысты. Халл 22 наурызда Вотьеге жасалған бомбалауға да қатысты. Осы тәжірибелі кеме 29-30 сәуірде Труктің шабуылына қатысып, содан кейін 4 мамырда Маджуроға келді. Ол жерде ол адмирал Уиллис Лидің соғыс кемелеріне қосылып, Мариана аралдарына жасалған келесі ірі шабуылға дайындалды. Халл 13 маусымда Сайпанды бомбалады, миналарды тазалау операцияларын атыспен сүйемелдеді және 15 маусымда алғашқы қону кезінде күзеттік қызмет атқарды. Екі күннен кейін Халл және басқа кемелер адмирал Марк Митчердің авианосецтер тобына қосылу үшін теңізге шықты. Американдық және жапондық флоттар 19 маусымда соғыстың ең ірі авианосецтер шайқасына жақындады, және төрт ірі әуе шабуылы американдық позицияларына жасалғанда, Халлдің 58.2 жедел тобының авианосецтерінен алынған истребительдер қорғанысқа келді. Американдық теңізшілердің көмегімен Митчер 19 маусымда "Марианалық түйін" шайқасы кезінде жапондық әскери-әуе күштеріне қайырсыздай зиян келтіріп, екі жапондық авианосецті батырды, ал Халл осы шайқастардың бірнешесіне қатысты. Шілде айында эсминец Гуам маңында авианосецтер тобымен бірге жұмыс істеді, ал 21 шілдеде шабуылдан кейін арал маңында күзеттік сапарға шықты. Тамыз айында ол Сиэтлге оралды, 25-і күні келді және 23 қазанға дейін АҚШ-та жөндеу жұмыстарында болды, содан кейін Перл-Харборға ішкі ағыс жасады.

Кобра тайфуны

Халлға 1944 жылдың 20 қарашасында 3-ші флоттың жанармай құю тобына қосылуға бұйрық берілді, Филиппин теңізінде жылдам соққы күштерімен кездесу үшін шықты, бұл бұйрық Оңтүстік Тынық мұхитының қолбасшысы Уильям Халсидің нұсқауымен жасалды.

Филиппин теңізіндегі жылдам соққы күштерімен жанармай құю операциялары 1944 жылдың 17 желтоқсанында басталды, бірақ теңіздің күшейе түсуі салдарынан сол күні тоқтатылды. Келесі күні жанармай құю тобын "Кобра" деп аталған тайфун қоршап алды, барометрлер өте төмен деңгейге түсті және желдің жылдамдығы 90 түйінден асты. Халл кемесіне адмирал Халси "не істеп жатқандарын көру үшін" 140 градусқа бағыт беруге бұйрық бергеннен кейін, желдің жылдамдығы 100 түйінден асты. 18 желтоқсанда сағат 11:00-де Халл таулы теңіздің төңкерілісінде "желтеңгемен" тұрып қалды. Солтүстік желдің сол қанатына тигендіктен, бағытталмай, 80-100 градусқа дейін қозғалды, нәтижесінде қайық пен тереңдік бомбалары суға кетті. Кеме 70 градусқа дейін еңкейгенде, теңіздің күшті толқыны кемені басып, ұшқыш үйін су басып, түтіктерге су құйды. Барлық экипаж кемеге берік болу үшін және ауыр толқындар кезінде оны апаттан сақтау үшін тырысты, бірақ ақырында, кеме командирі лейтенант-коммандер Джеймс А. Маркс айтқандай, "кеме 80 градус немесе одан да көп бұрышпен қабырғасында қалды, су жоғарғы құрылымдарына ағып кірді. Мен су маған дейін жеткенше, көпірдің сол жақ қанатында тұрдым, содан кейін кеме суға батқанда суға секірдім". Кейінірек жүргізілген зерттеулер кемеге қосымша теңіз суын балласт ретінде қосу 70 градус бұрылудан кейін кеменің қалпына келуіне көмектескен болуы мүмкін екенін көрсетті. Халл "желтеңгемен" тұрып қалғанға дейін кейбір офицерлер капитан Марксті оның лауазымынан алып тастап, кемені қауіпсіз бағытқа бұру керек пе, жоқ па деген мәселені талқылаған, бірақ бас офицер Грейл Герстли АҚШ Әскери-теңіз күштерінде ешқашан бүлік болмағандықтан бұдан бас тартты. Бұл оқиға жазушы Герман Вукқа оның "Кейн көтерілісі" романының кульминациялық бөліміне шабыт берді, онда капитан Кобра тайфуны кезінде өз офицерлерімен міндеттерінен босатылады. Табберер және флоттың басқа кемелерінің құтқару жұмыстары кеме капитанының және 55 теңізшінің өмірін сақтап қалды, оның ішінде 7 офицер болды. "Халл" кемесінің 11 офицері, оның ішінде бас офицері, және 191 теңізші теңізде қаза тапты. АҚШ Тынық мұхиты флотының бас қолбасшысы адмирал Нимицке Сотқа алты беттік құжат ұсынды, онда ол қорытындысында, кеме командирлеріне тікелей бағытталған басқа ұсыныстармен қатар, "барлық кемелердің, әсіресе эсминдердің және кіші кемелердің командирлері кемелерінің тұрақтылық сипаттамаларын толық білуін қамтамасыз ету үшін шаралар қабылдануы керек; суға берік тұтастығына қатысты тиісті қауіпсіздік шаралары қолданылсын; және бос сұйық беттердің тұрақтылыққа тигізетін әсері жақсы түсінікті болсын" деді. Көп жылдар өткен соң Маркус 2006 жылдың желтоқсан айында "Халл" кемесінен аман қалғандар Лас-Вегаста соңғы рет кездесетінін жазды, және оның қызы да сонда болды. Маркусқа кездесуге келгендер оның қызына, "Халл" кемесінің алғашқы капитаны аман қалғандардың бірінен егер ол капитан болғанда кеме суға батпайтын еді деген естігеннен кейін өзін-өзі атып өлтіргенін айтты. Теңіздегі оқиғалардан бірнеше апта өткен соң, 1945 жылдың қаңтарында Халси Үшінші флоттың командалығын адмирал Спраунске тапсырды (осыдан кейін оның атауы Бесінші флотқа өзгертілді). 1945 жылдың мамыр айында Халси флоттың командалығын қайтадан өз қолына алды. 1945 жылдың маусым айында Халси кемелерді Конни деп аталған тайфунның жолына жіберді, нәтижесінде алты адам қаза тапты, 75 ұшақ жойылып, тағы 70 ұшақ қатты зақымдалды. Кемелерге үлкен залал тисе де, бұл жолы ешқайсысы жоғалған жоқ. Тергеу соты шақырылды және ұзақ талқылаудан кейін Халсиді "қайта тағайындауға" кеңес берді, бірақ адмирал Нимиц Халсидің "әскери қызметіне" байланысты Соттың ұсынысын қабылдамады. Халси 1945 жылдың 14 тамызында жаулық әрекеттерді тоқтатуға дейін шамамен сегіз апта бойы командалық лауазымда болды. 1945 жылдың 11 желтоқсанында флот адмиралы болып тағайындалып, 1947 жылдың наурыз айында зейнеткерлікке шықты.