Кіріспе

Британдық журналист, жазушы және хабаршы (1923–2020)

Сер Перегрин Жерард Ворстхорн (туған аты Кох де Горейнд; 22 желтоқсан 1923 – 4 қазан 2020) – британдық журналист, жазушы және хабаршы. Ол өзінің мансабының көп бөлігін Telegraph газеттерінде өткізді, соңында бірнеше жыл The Sunday Telegraph редакторы болды. 1997 жылы газеттен кетті. Ворстхорн консервативті бағытталған саяси журналист болды, ол көп жылдар бойы мақалалар мен бас мақалалар жазды.

Ерте өмір, мектеп және әскери қызмет

Ворстхорн Челсиде дүниеге келді, ол Бірінші дүниежүзілік соғыста өз еліне қызмет еткен бельгиялық банкир, генерал Александр Луи Кох де Горейндтің кіші ұлы және ағылшын католигі, Абингдонның 12-ші графының немересі Присцилла Рейнтиенс болды. Ворстхорнның ағасы Саймон Таунли дүниеге келгеннен кейін отбасының тегі ағылшын тіліне бейімделді, ол 1976 жылдан 1996 жылға дейін Ланкаширдің лорд-лейтенанты болды. Екі ұл католик дінінде крещениеден өтті, бірақ католик діни мектептеріне бармады. Ворстхорнның анасы оның әкесінен бес жасқа толғанда ажырасып, көп ұзамай Англия банкісінің губернаторы сэр Монтегю Норманға тұрмысқа шықты. Ворстхорнның биологиялық әкесі 1937 жылы өзінің тегін Кох де Горейнд деп өзгертіп алды. Уэлчтің де журналистикада мансабы болды және ол Ворстхорнды Кембридждегі Питерхауз колледжіне үміткер болуға көндірді. Ол 1942 жылы тарих мамандығы бойынша оқуға түсіп, колледжде білімін бастады. Сол кездегі Питерхауздың директоры консервативті ғалым Герберт Баттерфилд болды. Әдеттегідей, Ворстхорн үш семестрден кейін әскери қызметке шақырылды, соңғы семестрде шеттетілді. Бірақ Оксфордшир және Букингемшир жеңіл жаяу әскерімен әскери оқудан өту кезінде ол иығын жарақаттап, Оксфордтағы ауруханаға түскеннен кейін Оксфордтағы Магдалена колледжін бір семестрге қабылдауға көндіре алды. 1943 жылдың 4 маусымында офицерлік шен алғаннан кейін Ворстхорн философ Майкл Оукшоттпен бірге Италия кампаниясында «Фантом» операциясында қатысты, ал 1945 жылы үш ай бойы Гамбургтегі оккупациялық күштер құрамында болды. Ворстхорн Питерхаузға оралып, білімін бір жыл ертерек аяқтады және екінші дәрежеге ие болды.

Журналистикадағы алғашқы еңбек жолы

Ворстхорн 1946 жылы «Глазго Геральд» газетінде екі жылдық Оксбридж түлектеріне арналған оқу бағдарламасы бойынша қосалқы редактор ретінде газет саласына қадам қойды. 1948 жылдан бастап ол «The Times» газетінде шетелдік бөлімде жұмыс істеді, алғашқы жылында қайтадан қосалқы редактор болып қызмет етті. Осы кезеңде ол газеттің редакторы Уильям Кейсидің кеңсесіне шақырылды, ол оған: «Жақсы жігіт, «The Times» – бұл қара жұмысшылардың тобы, ал сіз сияқты білікті адам мұнда ешқашан үйлесе алмайсыз» деді. Өзінің саясатына сәйкес келетін газетке көшкеніне қарамастан, Ворстхорн «The Times» газетін қаншама өкінішпен тастады, себебі Флит-стриттегі кез келген басқа газетте жұмыс істеу көңілін көтермейтінін, ал «The Telegraph» газетіндегі жұмыс жағдайлары «The Times» газетіндегідей жақсы емес екенін сезінді. Осы уақытта ол «Encounter» журналына (сонда ЦРУ жасырын қаржылаған) мақалалар жазды. 1954 жылдың қараша айында макартизмді талқылаған «Америка: сана ма, қалқан ба?» деген мақаласында ол Американың кемшіліктерін британдықтар өздерінің пайдасы үшін қабылдауы керек екенін жазды, себебі: «Америкалық құдай аңыз арқылы жаратылған. Құдай сәтсіздікке ұшырады. Бірақ, жақын қарағанда, шайтан екені анықталған коммунистік құдайдан айырмашылығы, американдық құдай жай ғана адамға айналды». Кейін ол соғыстан кейінгі Американы «бұқараға» адал Ұлыбританиядан гөрі «[интеллектуалдық элитаға] сенім артқан» Америкамен салыстырды.

Редактордың орынбасары (1961-1976)

1961 жылы Ворстхорн The Sunday Telegraph газетінің алғашқы бас редакторының орынбасары болып тағайындалды; бұл лауазым атауынан көрінетінге қарағанда жауапкершілігі аз болды, ал өзінің автобиографиясында Ворстхорн The Yorkshire Post газетінің редакторы болу ұсынысын қабылдамағанына өкініш білдірді. Бірақ ол өз газетінде консервативті, торилік ұстанымды сақтай отырып, жетекші колонна жазушы болды. Ворстхорн Британ империясының жоғалуына қайғырды; ол бірде халықтың деколонизацияны қабылдауы социализмге келісім білдірумен бірдей екенін айтты. 1967 жылғы алты күндік соғыс туралы ол «Азаматтардың жеңісі» деген мақала жазды: «Өткен аптада дамыс емеген елдердің айналасында орналасқан шағын батыстық қауымдастық арабтарға бүгін өз ықпалын тигізе алды, бұл бұрынғы ақтар азиялық және африкалық халықтарға империялық дәуірде тигізгендей оңай болды». Келесі жылы, 1968 жылғы сәуірде Енох Пауэллдің ақ емес иммиграцияның қаупі туралы сөйлеген сөзінен кейін ол ерікті түрде елге оралудың «бірден-бір адал жолы» екенін айтты. Ол досы журналист Пол Джонсонмен бірге бұрынғы отарларды қайта отарлауды жақтады. 1991 жылдың қыркүйегінде ол «Үшінші әлем елдеріне қарсы империализмнің жаңа түрін» жақтады, ол «барбарлыққа қарсы одақ» құруға бағытталған, бұл одақ «дамыс емеген елдердің» қару қолдануын бақылауға арналған. Оның пікірінше, аштықпен күресу үшін «жетілген елдер саяси бақылауды қайта орнатуы керек, яғни отаршылдыққа оралуы керек». 1965 жылы Родезиядағы ақ нәсілді азшылық үкіметінің Иан Смит тәуелсіздік жариялауын қорғады. Ворстхорн декларациядан кейінгі жексенбіде жазған мақаласында: «Тарихтың жарығында Лорд Норт Америкадағы ақ құл иелеріне тәуелсіздік беруден бас тартқаны үшін қате деп танылғандай, Гарольд Уилсон да Оңтүстік Африкадағы ақ үстемдікке тәуелсіздік беруден бас тартқаны үшін кінәлі болады» деді. Ворстхорн бастапқыда Ұлыбританияның Еуропалық экономикалық қауымдастыққа кіруін қабылдады. 1971 жылы Хит үкіметінің ақ қағаздары жарияланғаннан кейін ол Daily Telegraph газетінде «Еуропалықтар» британдықтардың кіруі үшін болған күресте жеңіске лайық екенін жазды. «Скептиктер басқа сенімді ұсына алмады», - деді ол. Бірақ 1992 жылғы Бірыңғай Еуропалық актінің жақындауымен ол 1992 жылғы 4 тамыздағы The Sunday Telegraph газетінде: «Процесс басталғанда, 20 жыл бұрын егемендікті жоғалту туралы сөз болған жоқ. Бұл өтірік, не болмаса, адал емес шатастыру» деп жазды, бұл Рим шартының (1957) «күштірек одаққа» деген міндеттемесіне қайшы келеді. 1973 жылғы наурызда BBC-дің бүкіл ел бойынша бағдарламасында ол елдің теледидарында «fuck» деген сөзді екінші рет айтты, себебі халыққа консервативті үкімет министрі Лорд Лэмбтонның (болашақ қайнағасы) екі әйелмен төсек бөлгеніне алаңдамай ма деген сұрақ қойылғанда. Ворстхорн 2013 жылы: «Бұл спонтанды болмаған болуы мүмкін. Мен бұл туралы Эль Винода кеңес алғанмын. Мен есімде ұстамаймын. Білуімше, бұл дұрыс сөз болды» деді. Теледидарда дөрекі сөз қолдану оған The Daily Telegraph газетінің редакторы болу мүмкіндігінен айырды, өйткені газеттің сол кездегі иесі Лорд Хартвелл Ворстхорнның пікіріне Британияның «хаоске түсуіне рұхсат етуіне» қарсы болды. 1978 жылы Ворстхорн өзінің көзқарастарының элементтерін (Британияда социализмнің аяқталуы) алдағы үкімет өзгерісінде (саяси ғалым Эндрю Гэмбл «еркін экономика және күшті мемлекет» деп атаған) көре алмады. Тэтчер сайлауға бір жыл қалғанда ол оның үкіметі «көп өзгеріс жасамауы мүмкін [ ] Оның ұсыныстары өте аз: әлеуметтік демократияның жұмысын жақсарту үшін нарықтық әдістерді пайдаланудың бақыланатын тәжірибесі». «Біз Тэтчер ханымның үкімет құруына тым көп мән береміз», - деді Ворстхорн BBC-нің сайлау түнгі бағдарламасында 3 мамыр 1979 жылы, нәтижелер келіп жатқанда. «Шын мәнінде консервативті идеялар мен консервативті саясат үкімет құратын болады. Менің ойымша, ол мұны жақсы түсіндірген жоқ». Ол 1979 жылғы 4 қарашада «Sunday Telegraph» газетінде «Сейітшілік дұрыс бола алады» деген мақала жазды, онда ол Ұлыбританиядағы лейбористік үкіметті құлдырату үшін ЦРУ-мен жұмыс істеу туралы өтінішті қабылдайтынын айтты. Бұл мақалада келтірілген сөздер «A Very British Coup» романының кейбір нұсқаларында кездеседі, онда басты қастандық жасаушы сэр Перегрин деп аталады. Брюс Андерсонды қоса алғанда, пікірлер беттерінің жоғары моральдық сипаты «Ворсторн колледжі» деген лақап атымен танылды. Бұл шара 1991 жылдың қыркүйегіне дейін жалғасты, содан кейін Ворстхорнның міндеттемелері апта сайынғы бағанына дейін қысқартылды. 1990 жылдың қаңтарында Ворстхорн Эндрю Нил мен The Sunday Times газетінен келген сотқа тартылды, себебі 1989 жылғы наурыздағы «Playboys as Editors» деген редакциондық мақаласында Нилдің Памелла Бордеспен қатысы салдарынан оның және The Observer газетінің Дональд Трелфордтың (Бордеспен де қатысқан) редакторлық қызметтеріне лайық емес екені айтылған. (The Independent on Sunday газеті, басқа британдық сапалы жексенбілік газеті, 1990 жылдың қаңтарына дейін жарияланбады). The Sunday Telegraph Нилдің Бордес проститутка екенін білгенін айыптады, бірақ Рой Гринслейдтің сөзіне сәйкес, ол мұны білмеген, және сотқа дейін Telegraph мұны мойындады, бірақ екі мақаланы (біреуі Ворстхорнның емес) әділ пікір ретінде қорғады. Нил сотты жеңіп, 1000 фунт стерлинг өтемақы алды, ал оның газеті сол кездегі мұқаба бағасы 60 пенс жеңіп алды. Бұрын, 1988 жылғы наурызда, Ворстхорнның досы Вудров Уайаттың күнделігінде жазылған жазбаға сәйкес, Нил «тамаша редактор» екенін айтқан. «Журналистиканың міндеті ғалым болу емес», - деді Ворстхорн 1989 жылы. «Жеке газет немесе журналист ең көп көлемде интеллектуалды, жақсы ойластырылған, үйлесімді көзқарастарды қалыптастыра алады, яғни моральдық ұстаным».

Гомосексуализмге қатысты көзқарастар

Ворстхорн ұзақ жылдар бойы гомосексуалдық әрекеттерді сынап, әсіресе 1982 жылы Рой Дженкинсті "квирлерге" көрсеткен төзімділігі үшін қатты сынға алды. 1988 жылдың қаңтар айында 28-тарау туралы пікірталас кезінде ол BBC Radio Three арнасының «Үшінші құлақ» бағдарламасында сұхбаттасып, гей еркектерді үнемі «олар» деп атады, бұл басқа сұхбаттасушы Иан МакКелленнің «Мен де солардың бірімін» деп мойндауына себеп болды. Ворстхорн бағдарламада гей болмау кейбір құрбылары үшін «қиын мәселе» екенін айтты. 2011 жылы Лондонның «Evening Standard» газетінде 1930 жылдарға сілтеме жасай келгенде, Ворстхорн: «Егер осының құны жоғары болмағанда, көбірек жігіттер гей болар еді» деді. Кейін ол бір жынысты некелер мүмкіндігін қабылдап, олардың гей адамдарға «тұрақты қарым-қатынас» құруға мүмкіндік беретініне сенді және консерваторлардың саяси дұрыстықты заманауи әдеп ретінде қабылдауы керек деп мәлімдеді. Ворстхорн джаз музыканты Джордж Меллиге ынтық болғанын да айтты.

Кейінгі өмірі мен мансабы (19932020)

1993 жылы Ворстхорн Маргарет Тэтчер үкіметінің мұрасын сынады; 1980-жылдары оның "буржуазиялық үстемдік" деп қараған нәрсеге деген күмәнді көзқарасы Ворстхорн мен "Телеграф" газетінің Даунинг-стрит, 10-да біраз уақытқа дейін жақсы қабалдамауына себеп болды. 2005 жылы ол Тэтчердің "толық консервативті идеологиялық шектен шығуы ағылшын халқының аузында жағымсыз қалдырып, консерватизмді тек басқа жаман балама болмаған жағдайда ғана қолдануға болатын жағдайға жеткізді" деді. Ол былай қосты: "Көптеген адамдарымыз үшін ХХ ғасырдың соңы мен ХХІ ғасырдағы өмір қорқынышты, қатыгез және қысқа болады". Осыдан кейін Ворстхорн Конрад Блэктің әйелі Барбара Амиелді және Блэктің өзін газеттерінің Израильді және АҚШ-тың сыртқы саясатын сөзсіз қолдауы үшін сынады. 1997 жылы ол "қоғамдағы үлкен және қайталанбас өзгерістерді" сынап, өзгеретін Британия туралы "Бұл енді танымайтын немесе жақсы көретін ел емес" деді. 1999 жылы Ворстхорн "Еуропалық оңшылдар (және солшылдар да) мықты мемлекеттен қорықпайды, жеке бостандықтан да қорықпайды, сондықтан олар еркін сөзді және еркін БАҚ-ты шектеу үшін мемлекеттің күшін еркін кәсіпкерлік пен еркін сауда сияқты қолдануға дайын" деп, Британияның жойылуын тоқтату үшін федеративтік Еуропа ғана қабілетті екенін айтты. 2000-жылдардың басында ядролық қару және суық соғыс кезінде ядролық соғыс мүмкіндігі туралы айта отырып, ол: "Бірнеше ғасырдан кейін термоядролық соғыстан кейінгі қараңғы дәуірден шыққан тарихшылар (батырманы басуды) моральдық тұрғыдан дұрыс деп бағалар ма, әлде Гитлер, Сталин және Маоның ең қорқынышты зұлматтарынан да артық зұлымдық деп табар ма? Біз мұндай ақылға сыймас нәрсеге қалай сене алдық?" деді. 2004 жылы ол "Аристократияны қорғау" атты кітабын жариялады. 2000-жылдары ол "New Statesman" журналына кітап туралы рецензиялар жазды және 2010-жылдары да журналға жазылып тұрды. 2016 жылы "New Statesman" журналының Джейсон Коулимен сұхбаттасуда ол: "Мен ағылшын аристократиясын басқа билеуші таптармен салыстырғанда әрқашан керемет деп ойладым. Менің ойымша, біз Норман жаулап алуынан бері Англияда тамырланған ерекше тарихи шеберлікке ие билеуші тапқа ие болдық" деді. 1950 жылы ол Доминик есімді қызы мен Дэвид Энтони Ллойд Бейнем есімді күйеу баласы болды. Клодия 1990 жылы қайтыс болды. 1991 жылы ол архитектура туралы жазушы Люсинда Лэмбтонға үйленді. Денис Воның салған жұптың суреті Лондонның Ұлттық портрет галереясының қорында сақталады. 2013 жылы олар Бэкингемширде тұрды. Ворстхорн Лэмбтон мен оның әпкелерінің әкесінен мүлікті және байлықты мұраға алуын ашық түрде қолдады. Ворстхорн 2020 жылдың 4 қазанында 96 жасында қайтыс болды.