Кіріспе

Венгрияның терең майда қуырылған жалпақ наны. Лангос – венгр халқының дәстүрлі тағамы. Бүгінде ол терең майда қуырылған жалпақ нан, бірақ бұрын нан қамырының қалдықтарынан жасалып, кірпіш немесе саз пештің алдында пісіріліп, нан пісіру күнінің таңғы асы ретінде ыстық күйінде берілетін.

Этимологиясы мен тарихы

Бұл атау венгр тіліндегі "láng" – "жалын" деген сөзден шыққан. 20-ғасырдың ортасына дейін үлкен пешті қыздырудың қымбаттығы және 80 фунтқа дейін қамыр илеудің ұзақ процесіне байланысты нан аптасына бір рет пісірілетін. Венгрияға тән нанның әрқайсысы 6-10 фунт болғандықтан, олар әдетте кешке және ертеңгі күні үшін кішірек (1-2 фунт) "cipó" бүршіктерін пісіретін. "Lángos" (сөзбе-сөз "жалынды" дегенді білдіреді) деген атау осы жалпақ нандарды пеш әлі қызып тұрғанда, таңертең пісіруден шыққан. "Lángos" сондай-ақ түскі асқа қосымша ретінде де пайдаланылатын. Коммунистік билік орнағаннан кейін, жеке шаруашылықтарда үлкен көлемде ұн қорлары болмағандықтан және халықтың көп бөлігі ауысыммен жұмыс істейтін жұмыскерлерге айналғандықтан, дәстүрлі нан пісіру әдісі азайды. Адамдар нанды дүкендерден кішкентай мөлшерде сатып ала бастады. Қалған қамыр болмағандықтан және пеш қыздырылмағандықтан, "lángos" пісірілмеді. 1956 жылғы революциядан кейін шағын бизнеске рұқсат қайтадан берілді және кейбір адамдар үлкен базарларда "lángos"-тың жаңа түрін – шошқа майы немесе күнбағыс майында қуырылған нұсқасын сату үшін шағын дүкендер ашты. Ол өте танымал болды және 1960-1970 жылдары "hurka" және "kolbász" шұжықтарымен бірге ең танымал көше тағамдарының біріне айналды. 1980-жылдардың басына дейін тек 3 түрі болды: қарапайым (сарымсақ және тұзбен немесе онсыз) және қамырында капуста немесе картоппен. 1980-жылдары енгізілген алғашқы жаңа түрлері – қаймақ пен ұсатылған ірімшік қосылғандары болды. 1980-жылдардың ортасында хот-дог пен гамбургерлер венгрлердің сүйікті көше тағамдарына айналды, бірақ 1990-жылдардың ортасында "lángos" көптеген жаңа түрлерімен қайта келді және содан бері бүкіл әлемге тарады.

Вариациялар

Лангоның қамыры су немесе сүт, ұн, ашытқы және тұздан жасалады. Бұл қамыр піцца қамырына ұқсас, бірақ пісірілмейді, майда қуырылады. Қамырға қышқыл қаймақ, йогурт немесе картоп пюресі қосу опциялы, бірақ ынталандырылады, егер соңғысы қосылса, онда ол картопты ланго (венгр тілінде krumplis lángos) деп аталады. Оны жаңа дайындалған және ыстық күйінде, үстіне қышқыл қаймақ пен ұсатылған ірімшік, Липтауэр, шұжық немесе колбаса қосып жейді, немесе көбінесе, ешқандай қосымшасыз, тек сарымсақ немесе сарымсақ майымен сүртіп, немесе сарымсақ суымен сырғанады. Басқа ингредиенттер мен қосымшаларға саңырауқұлақ, құртым, баклажан, капуста, кефир, жұмыртқа және кондитерлік қант немесе джем жатуы мүмкін. 2000 жылдардың басында кейбір адамдар кішкентай, көшіруге оңай саз пештер жасап, фестивальдер мен жәрмеңкелерде "kenyérlángos" (нанасты ланго) деп аталатын пеште пісірілген лангоны сата бастады. Бұл дәстүрлі лангоны еске түсірсе де, ол көбінесе қышқыл қаймақ, пияз және бекон қосылған пиццаға ұқсайды. Ланго жыл бойы танымал. Ол салыстырмалы түрде қолжетімді және дайындауға оңай болғандықтан, автобус аялдамаларында, жәрмеңкелерде, жергілікті базарларда және Шығыс Еуропа елдеріндегі жергілікті мерекелер мен спорттық іс-шаралар кезінде жиі сатылады. Ол Венгрияда ғана емес, сонымен қатар Австрияда көптеген фаст-фуд мекемелерінде сатылады. Австрияда, әсіресе Венада, ланго жәрмеңкелерде және Пратер сияқты ойын-сауық парктерінде танымал жеңіл тағам ретінде кең таралған. Ланго Чехияда, Словакияда және Хорватияда langoš, Сербияда languš (бірақ көбінесе "Mekike" деп атайды) деп белгілі. Словенияда ол Лангаш, ал Македония мен Болгарияда Мекица деп аталады. Румынияда (әсіресе Трансильванияда) langoși ретінде танымал. Ол Польшада да өте танымал, онда ол "langosz" деп аталады, сондай-ақ Ұлыбританияда "langos" немесе "мажар қуырылған наны" деп атайды.