Кіріспе

Табиғи немесе тарихи ресурстарға белгілі әсерді толықтыруға бағытталған жобалар немесе бағдарламалар.

Экологиялық жеңілдету, өтемақылық жеңілдету немесе жеңілдету банкілік – АҚШ үкіметі мен оған байланысты экологиялық салаларда қолданылатын терминдер. Олар өзен, батпақ жер, жойылу қаупі төнген түрлер, археологиялық ескерткіш, палеонтологиялық орын немесе тарихи құрылым сияқты, бұрыннан бар табиғи немесе тарихи ресурстарға тигізген белгілі зиянды өтеуге арналған жобалар мен бағдарламаларды сипаттайды. Экологиялық жеңілдету әдетте басқару органдары құрған экологиялық кредит жүйесінің бір бөлігі болып табылады, ол дебеттер мен кредиттерді бөлуді қамтиды. Табиғи ресурс жойылған немесе ауыр түрде зардап шеккен жағдайларда дебеттер туындайды, ал табиғи ресурс жақсартылған немесе сақталған деп танылған жағдайларда кредиттер беріледі. Сондықтан, егер кәсіпорын немесе жеке тұлға "дебетке" ие болса, олар "кредит" сатып алуға міндетті. Кейбір жағдайларда кредиттер "жеңілдету банктерінен" сатып алынады, бұл ірі жеңілдету жобалары болып табылады және даму орнында мұндай өтемақыны алу мүмкін болмағанда немесе бұл ортаға пайдалы деп табылмайтын жағдайларда, бірнеше тарапқа алдын ала кредит беру үшін құрылады. Кредит жүйелері кредиттерді алудың әртүрлі жолдарын ұсынады. Мысалы, АҚШ-та жобалар табиғи ресурсты сақтау, жақсарту, қалпына келтіру немесе құру (PERC) мақсатына сәйкес бағаланады.

Дамуға қолайлы

Жұмсарту, қатаң экологиялық заңдарға қарағанда дамуға көбірек мүмкіндік беретін балама болып табылады, себебі ол экологиялық заңдарға тыйым салынған жерлерде де дамуға жол ашады.

Ауыртпалықтарды азайту саласы

Жерсіздендіру шаралары сөзсіз "жерсіздендіру индустриясын" құрайды. Табиғи ресурстарға зиян келтіретіндерден кредиттер сатып алу талап етілгенде, жерсіздендіру кредитіне сұраныс пайда болады. Қоршаған ортамен байланысты бизнестер мұндай жүйеден әдетте пайда көреді.

Шығынның жүктемесі

Жергілікті шаралар жүйелері дамудың экологиялық салдарының басым бөлігін қоршаған ортаға зиян келтіретін жеке тұлғалар мен ұйымдарға жүктейді. Егер экологиялық зиянды азайту шаралары қолданылмаса, даму салдарынан туындаған экологиялық зиянды жою шығындары үкіметке түсіп, ол өз кезегінде бұл шығындарды қоршаған ортаға зиян келтіруге жауапты емес салық төлеушілерге аудармақ.

Жер иелеріне берілетін жәрдемақы

Бұрын пайдаланылмаған немесе салуға қолайсыз жерлерге өтемалдау жүйесі арқылы жоғарырақ ақшалай құн беріледі. Мысалы, су тасқыны қаупі бар аймақтардағы жерлер коммерциялық немесе тұрғын үй салуға жарамсыз болса да, өтемалдау шараларын жүргізуге ыңғайлы. Даму перспективасы өте төмен ауылдық жерлер өтемалдау кредиттеріне пайдалану мүмкіндігі туғанда құндырақ болады.

Кредиттер мен дебеттерді дұрыс бөлу және бағалау

Шағымдау шараларын регламенттеуде дебеттер мен кредиттерді тағайындағанда қоршаған ортаға тигізетін әсерлерге немесе шағымдау шараларына байланысты туындайтын жалпы экологиялық залал мен пайда дұрыс ескерілмеуі мүмкін. Басқару органдарының негізгі жауапкершілігі – шағымдау шаралары үшін кредиттер алуға қажетті экологиялық критерийлерді белгілеу. Олар кредиттерді бағалауға да жауапты. Сондықтан, кредиттер мен дебеттерді бөлу және бағалаудағы мәселелер экологиялық ресурстардың (экожүйелік қызметтер) қазіргі салыстырмалы құнын бағалаудың қиындығынан, уақыт өте келе экожүйелердегі өзгерістерден және/немесе қоршаған ортаға пайдалы немесе зиянды әсер ететін факторлар туралы түсініксіздіктен туындауы мүмкін. Осы белгісіздіктерді шешу үшін реттеушілер өтемақылық шаралар келісімдеріне көбінесе "қамту коэффициенттерін" бекітеді. Мысалы, 3:1 қамту коэффициенті экологиялық бұзылыстың әрбір бірлігі үшін 3 өтемақылық кредит талап етеді.

Жердің бағасына және қол жетімділігіне әсері

Жерді қорғау шаралары жердің құнын арттыруға себеп болуы мүмкін, себебі кейбір шараларға үлкен көлемде жерді сатып алу немесе оны мәңгілік сақтауға беру қажет. Сондықтан, жерді қорғау шаралары ауыл шаруашылығы және тұрғын үй салу сияқты басқа ауылдық жерлерді пайдалану түрлерімен бәсекелесе алады. Осыған байланысты, жер иелері өздерінің жерлерін ең тиімді пайдалану үшін, жерді қорғау арқылы алынатын сыйақылардың нарықтық құнын ескере отырып, сақ болуы керек.

Жерді "мәңгілік" беру

Жерді өтемақылық шараларға беру міндеттемелері "мәңгілікке" берілуі керек, яғни болашақта толығымен және тұрақты түрде сақталуы тиіс. Әйтпесе, өтемақылық шаралар бағдарламалары арқылы ұзақ мерзімді қоғамдық мүдде қамтамасыз етілмейді. Бұл жерлерді экожүйелік құндылықтарды ескере отырып басқаруды жалғастыруды білдіреді, кейде жер иелеріне өзгеріп жатқан қажеттіліктерге байланысты ландшафтты өзгертуге мүмкіндік бермейді. Мысалы, бұрын өтемақылық шараларға бөлінген жерлерде болашақта ірі масштабты құрылыс жобаларына рұқсат берілмейді.